Ένα νέο πεδίο φορολογικών ελέγχων ανοίγει η ΑΑΔΕ, καθώς οι δραστηριότητες των influencers στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περνούν πλέον από το «κόσκινο» των ελεγκτικών μηχανισμών. Η εκρηκτική ανάπτυξη του influencer marketing, τα μεγάλα ποσά που διακινούνται μέσω εμπορικών συνεργασιών και η ολοένα αυξανόμενη παρουσία επιχειρήσεων σε Instagram, TikTok και Facebook έχουν οδηγήσει τη φορολογική διοίκηση στην εντατικοποίηση των ελέγχων για τον εντοπισμό αδήλωτων εισοδημάτων. Οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ αξιοποιούν σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία και αναλύουν το περιεχόμενο των λογαριασμών στα κοινωνικά δίκτυα, αναζητώντας ενδείξεις επαγγελματικής δραστηριότητας που δεν έχουν αποτυπωθεί στις φορολογικές δηλώσεις. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν αναρτήσεις, βίντεο, stories, hashtags, αναφορές σε εταιρείες, προωθητικοί κωδικοί και κάθε άλλο στοιχείο που μπορεί να αποκαλύψει μια εμπορική σχέση μεταξύ δημιουργού περιεχομένου και επιχείρησης.
Η φορολογική διοίκηση θεωρεί ότι τα social media αποτελούν πλέον έναν σύγχρονο χώρο παροχής υπηρεσιών και όχι απλώς ένα μέσο προσωπικής έκφρασης. Όταν μια ανάρτηση έχει ως σκοπό την προβολή προϊόντων, υπηρεσιών ή εμπορικών σημάτων, τότε αντιμετωπίζεται ως επιχειρηματική δραστηριότητα και δημιουργεί φορολογικές υποχρεώσεις. Οι influencers που αποκτούν εισόδημα από διαφημίσεις, χορηγίες και συνεργασίες με εταιρείες υποχρεούνται να λειτουργούν φορολογικά όπως κάθε άλλος επαγγελματίας. Δηλώνουν τα έσοδά τους ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, τηρούν τις προβλεπόμενες λογιστικές υποχρεώσεις και οφείλουν να εκδίδουν τα απαραίτητα παραστατικά για κάθε συναλλαγή.
Αδήλωτα εισοδήματα σε αναρτήσεις, hashtags και συνεργασίες με brands
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις συνεργασίες που δεν περιλαμβάνουν άμεση χρηματική πληρωμή, αλλά πραγματοποιούνται μέσω ανταλλαγής προϊόντων ή υπηρεσιών. Δωρεάν ρούχα, καλλυντικά, ταξίδια, γεύματα σε εστιατόρια, διαμονές σε ξενοδοχεία ή άλλες παροχές έναντι προβολής θεωρούνται οικονομικό αντάλλαγμα και πρέπει να καταγράφονται φορολογικά. Η ΑΑΔΕ έχει δημιουργήσει ειδική ελεγκτική στόχευση για τις περιπτώσεις influencers που ενδέχεται να αποκρύπτουν φορολογητέα ύλη. Οι έλεγχοι δεν περιορίζονται μόνο στις εμφανείς διαφημιστικές αναρτήσεις, αλλά επεκτείνονται στο σύνολο της ψηφιακής παρουσίας ενός προσώπου. Οι ελεγκτές εξετάζουν τη συχνότητα των αναρτήσεων, τις επιχειρήσεις που εμφανίζονται, τις αλληλεπιδράσεις με εταιρικούς λογαριασμούς, ακόμη και τα σχόλια των χρηστών, προκειμένου να σχηματίσουν συνολική εικόνα για τη δραστηριότητα.
Καθοριστική θεωρείται η αξιοποίηση των ψηφιακών αποδεικτικών στοιχείων, τα οποία αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στους φορολογικούς ελέγχους. Φωτογραφίες, βίντεο, hashtags, tags επιχειρήσεων και επαναλαμβανόμενες αναφορές σε προϊόντα μπορούν να αποτελέσουν στοιχεία που τεκμηριώνουν την ύπαρξη επαγγελματικής σχέσης και την απόκτηση εισοδήματος. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η απόφαση 1966/2026 της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία έκρινε ότι αναρτήσεις σε επαγγελματικό λογαριασμό Instagram με αναφορές σε εταιρείες και προϊόντα δεν αποτελούν απλές προσωπικές δημοσιεύσεις, αλλά εντάσσονται στο πλαίσιο οργανωμένης επιχειρηματικής δραστηριότητας. Η υπόθεση αφορούσε influencer, ο λογαριασμός της οποίας ελέγχθηκε αναλυτικά από τις φορολογικές αρχές. Από την εξέταση του περιεχομένου προέκυψε ότι κατά το 2019 είχαν πραγματοποιηθεί συνολικά 322 αναρτήσεις. Από αυτές, οι περισσότερες είχαν συνοδευτεί από τα απαιτούμενα φορολογικά στοιχεία, ωστόσο 54 δημοσιεύσεις δεν είχαν τιμολογηθεί, παρά το γεγονός ότι περιλάμβαναν προβολή προϊόντων και υπηρεσιών συγκεκριμένων επιχειρήσεων.
Οι αναρτήσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο ελέγχου αφορούσαν ένα ευρύ φάσμα εμπορικών δραστηριοτήτων. Περιλάμβαναν προώθηση προϊόντων ένδυσης, υποδημάτων, καλλυντικών, κοσμημάτων, τεχνολογικού εξοπλισμού και τροφίμων, αλλά και υπηρεσιών όπως εστιατόρια, ξενοδοχεία, κέντρα αισθητικής και χώρους άθλησης. Η ελεγχόμενη πλευρά υποστήριξε ότι αρκετές από τις δημοσιεύσεις είχαν προσωπικό χαρακτήρα και δεν συνδέονταν με αμειβόμενες συνεργασίες. Ωστόσο, η ΔΕΔ αξιολόγησε το περιεχόμενο των αναρτήσεων συνολικά και έκρινε ότι η συστηματική παρουσία εμπορικών σημάτων, οι αναφορές σε επιχειρήσεις και η μορφή των δημοσιεύσεων παρέπεμπαν σε επαγγελματική προβολή.
Με βάση αυτή την κρίση, η ΔΕΔ απέρριψε την προσφυγή και διατήρησε τους φορολογικούς καταλογισμούς. Συγκεκριμένα, επιβλήθηκε πρόστιμο 9.780 ευρώ για τη μη έκδοση 54 φορολογικών στοιχείων, φόρος εισοδήματος και σχετικές επιβαρύνσεις ύψους 42.125 ευρώ, καθώς και ΦΠΑ ύψους 19.560 ευρώ. Η υπόθεση αυτή δημιουργεί ένα νέο φορολογικό προηγούμενο για τον χώρο των ψηφιακών δημιουργών περιεχομένου. Το μήνυμα της φορολογικής διοίκησης είναι ότι η δραστηριότητα στα κοινωνικά δίκτυα, όταν αποκτά εμπορικά χαρακτηριστικά, υπόκειται στους ίδιους κανόνες που ισχύουν για κάθε επαγγελματική υπηρεσία.
Με την ψηφιακή οικονομία να διευρύνεται και τις επιχειρήσεις να επενδύουν ολοένα περισσότερα κεφάλαια στη διαφήμιση μέσω influencers, οι έλεγχοι αναμένεται να αυξηθούν. Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί πλέον το ψηφιακό αποτύπωμα ως ένα ακόμη εργαλείο για τον εντοπισμό εισοδημάτων που μέχρι σήμερα παρέμεναν εκτός φορολογικής εικόνας.
