Άρθρο του Bernie Sanders στους New York Times, που άνοιξε μια διεθνή συζήτηση για το ποιος πρέπει να κατέχει τα μοντέλα AI και ποιος θα καρπωθεί τα τεράστια οικονομικά οφέλη της νέας τεχνολογικής επανάστασης.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται με ρυθμούς που θυμίζουν τις μεγάλες βιομηχανικές επαναστάσεις, όμως όσο εντυπωσιακές είναι οι τεχνολογικές εξελίξεις, άλλο τόσο κρίσιμα γίνονται τα ερωτήματα γύρω από την ιδιοκτησία και τον έλεγχο των νέων ψηφιακών υποδομών. Αυτή ακριβώς τη συζήτηση άνοιξε με άρθρο του στους New York Times ο γερουσιαστής Bernie Sanders, υποστηρίζοντας ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί προϊόν της συλλογικής γνώσης της ανθρωπότητας και δεν μπορεί να μετατραπεί σε αποκλειστικό περιουσιακό στοιχείο λίγων τεχνολογικών κολοσσών.
Σύμφωνα με τον Sanders, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα εκπαιδεύτηκαν αξιοποιώντας εκατομμύρια βιβλία, επιστημονικές δημοσιεύσεις, ειδησεογραφικά άρθρα, μουσικά και καλλιτεχνικά έργα, καθώς και αμέτρητα δεδομένα που παρήγαγαν οι ίδιοι οι πολίτες. Με βάση αυτό το σκεπτικό, υποστηρίζει ότι η οικονομική υπεραξία που θα δημιουργήσει η AI δεν πρέπει να καταλήξει αποκλειστικά στους μετόχους λίγων εταιρειών, αλλά να επιστρέψει με κάποιο τρόπο στην κοινωνία που συνέβαλε στη δημιουργία της.
Η πρόταση για δημόσια συμμετοχή
Ο Αμερικανός γερουσιαστής προτείνει τη δημιουργία ενός δημόσιου επενδυτικού ταμείου στις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο θα αποκτήσει σημαντική συμμετοχή στις μεγαλύτερες εταιρείες ανάπτυξης Τεχνητής Νοημοσύνης. Κατά την άποψή του, ένα τέτοιο μοντέλο θα επέτρεπε στους πολίτες να συμμετέχουν στα οικονομικά οφέλη που θα δημιουργήσει η νέα τεχνολογία, ενώ παράλληλα το Δημόσιο θα αποκτούσε ουσιαστικότερο λόγο στις στρατηγικές αποφάσεις για την ανάπτυξη και τη χρήση της AI.
Η πρόταση αποτελεί σαφή παρέμβαση απέναντι στη διαρκώς αυξανόμενη συγκέντρωση ισχύος στις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας, οι οποίες επενδύουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε υπολογιστικές υποδομές, κέντρα δεδομένων και νέα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Για πολλούς αναλυτές, η AI εξελίσσεται πλέον σε μια στρατηγική υποδομή αντίστοιχης σημασίας με την ενέργεια, τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα ή τα ημιαγωγά, γεγονός που καθιστά αναπόφευκτη τη συζήτηση για το ποιος θα ασκεί τον έλεγχό της.
Από την τεχνολογία στην πολιτική οικονομία
Η παρέμβαση του Sanders έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται από τις τεχνικές δυνατότητες της AI στις οικονομικές και πολιτικές της προεκτάσεις. Ζητήματα όπως η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, η χρήση δεδομένων για την εκπαίδευση των μοντέλων, η φορολόγηση των τεχνολογικών κολοσσών, αλλά και η αναδιανομή του πλούτου που θα δημιουργήσει η αυτοματοποίηση βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των κυβερνητικών πολιτικών σε Ευρώπη, Ηνωμένες Πολιτείες και Ασία.
Παράλληλα, αναπτύσσεται και η έννοια της «κυριαρχίας στην Τεχνητή Νοημοσύνη» (AI Sovereignty), σύμφωνα με την οποία κάθε κράτος ή ένωση κρατών οφείλει να διαθέτει τις δικές του υποδομές, υπολογιστική ισχύ, δεδομένα και γλωσσικά μοντέλα, ώστε να μην εξαρτάται αποκλειστικά από λίγες πολυεθνικές εταιρείες ή από τρίτες χώρες.
Το άρθρο του Sanders δεν δίνει οριστικές απαντήσεις. Θέτει, όμως, το ερώτημα που πιθανότατα θα καθορίσει την επόμενη δεκαετία: εάν η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελέσει τη σημαντικότερη παραγωγική δύναμη του 21ου αιώνα, ποιος θα ελέγχει τον πλούτο, τη γνώση και την ισχύ που θα δημιουργήσει; Η απάντηση δεν αφορά μόνο τις κυβερνήσεις και τις εταιρείες τεχνολογίας. Αφορά τις ίδιες τις κοινωνίες, οι οποίες καλούνται να αποφασίσουν εάν η μεγαλύτερη τεχνολογική επανάσταση της εποχής μας θα λειτουργήσει ως δημόσιο αγαθό ή ως εργαλείο ακόμη μεγαλύτερης συγκέντρωσης οικονομικής και πολιτικής ισχύος.
