Η συγκέντρωση 23 χιλιάδων υπογραφών, που προβλέπονται για τη διεξαγωγή τοπικού δημοψηφίσματος σχετικά με τη ΔΕΘ και το σχέδιο ανάπλασής της, ανατρέπει το χρονοδιάγραμμα της ανάπλασης, δίνοντας παράλληλα σαφές πολιτικό και θεσμικό μήνυμα. Η διαδικασία εισέρχεται πλέον σε φάση όπου οι αποφάσεις για το μέλλον ενός εμβληματικού χώρου και ενός κομβικού αναπτυξιακού θεσμού της Θεσσαλονίκης δεν μπορούν να ληφθούν χωρίς νέα και ευρύτερη πολιτική στάθμιση. Οι υποστηρικτές του δημοψηφίσματος, αξιοποιώντας τις προβλέψεις της νομοθεσίας, συγκέντρωσαν 23 χιλιάδες υπογραφές σε δέκα μήνες, διαμορφώνοντας τις προϋποθέσεις για τη συνέχιση της διαδικασίας. Το γεγονός αυτό μεταβάλλει τα δεδομένα της δημόσιας συζήτησης και περιορίζει τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών.
Χρονοδιάγραμμα χωρίς αυστηρούς όρους
Την ίδια περίοδο, η κυβέρνηση, το Υπερταμείο και η διοίκηση της ΔΕΘ διαχειρίζονταν το ανανεωμένο σχέδιο ανάπλασης το οποίο, σε επίπεδο σχεδιασμού, είχε προσεγγίσει στη φάση υλοποίησης. Ωστόσο, το χρηματοδοτικό σκέλος παρέμενε ανοιχτό, καθυστερώντας την έναρξη ενός έργου που είχε παρουσιαστεί ως κεντρική κυβερνητική προτεραιότητα ήδη από το 2019 από τον πρωθυπουργό Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η κοινωνική αμφισβήτηση της παραμονής της ΔΕΘ στον υφιστάμενο χώρο δεν εμφανίστηκε αιφνιδιαστικά. Υπήρχε από τα πρώτα στάδια της συζήτησης, με περιορισμένη αρχικά απήχηση, και ενισχύθηκε σταδιακά καθώς καθυστερούσαν οι αποφάσεις και επανερχόταν στο δημόσιο διάλογο το ενδεχόμενο μετεγκατάστασης και δημιουργίας μητροπολιτικού πάρκου στο κέντρο της πόλης. Καθοριστική υπήρξε και η στάση της δημοτικής αρχής. Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης ζήτησε τροποποιήσεις στον αρχικό σχεδιασμό, υιοθετώντας μέρος των επιφυλάξεων που είχαν διατυπωθεί δημόσια. Την ίδια περίοδο, η κυβέρνηση άρχισε να επανεξετάζει το αρχικό σχέδιο για την ανάπλαση.
Το καλοκαίρι του προηγούμενου έτους καταγράφηκε νέα μεταβολή, με την ανακοίνωση εγκατάλειψης του αρχικού σχεδίου και τη μετάβαση σε νέο πλαίσιο, το οποίο, σύμφωνα με τις κυβερνητικές δηλώσεις, ενσωμάτωνε βασικές ενστάσεις των αντιδρώντων. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν έχει παρουσιαστεί ολοκληρωμένο και δεσμευτικό σχέδιο, γεγονός που συνέβαλε στη διατήρηση της αβεβαιότητας. Παράλληλα, οι υποστηρικτές του δημοψηφίσματος διατήρησαν σταθερή στρατηγική και ενιαίο μήνυμα, ενισχύοντας τη δημόσια παρουσία τους. Το αποτέλεσμα ήταν η διαμόρφωση ενός ισχυρού πολιτικού δεδομένου, το οποίο πλέον δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Υπολογίσιμη πρωτοβουλία
Η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον στην επόμενη φάση, που αφορά στη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος και στο αποτέλεσμά του. Οι αμφισβητήσεις που διατυπώνονται σε νομικό ή διαδικαστικό επίπεδο δεν αναιρούν το πολιτικό βάρος της πρωτοβουλίας. Η συγκέντρωση χιλιάδων υπογραφών συνιστά σαφή ένδειξη κοινωνικού ενδιαφέροντος και συμμετοχής.
Και έχουμε έτσι την διαμόρφωση ενός νέου ερωτήματος: παραμονή της ΔΕΘ στον σημερινό της χώρο με εκτεταμένη ανάπλαση ή μετεγκατάστασή της σε άλλο χώρο, πιθανώς στην Σίνδο? Η δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου αποτελεί κοινό σημείο αναφοράς, αλλά η διαφωνία αφορά στη χωροθέτηση του εκθεσιακού θεσμού.
Το δημοψήφισμα, εφόσον πραγματοποιηθεί και το αποτέλεσμά του γίνει σεβαστό, δύναται να προσδώσει πολιτική νομιμοποίηση σε μια απόφαση που εκκρεμεί επί σειρά ετών. Η ευθύνη για τη διαχείριση της διαδικασίας και των συνεπειών της βαραίνει την κυβέρνηση, τους τοπικούς φορείς και όλους όσοι εμπλέκονται στη λήψη των τελικών αποφάσεων για το μέλλον της ΔΕΘ.
