Στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) κατατέθηκε την Παρασκευή, 16 Οκτωβρίου, το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για τη δημιουργία του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες, σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Το σχέδιο θα εξεταστεί από το ΣτΕ και, μετά την επεξεργασία και τη γνωμοδότησή του, θα ακολουθήσει η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος. Πρόκειται για ένα ακόμη βήμα στην υλοποίηση της κυβερνητικής δέσμευσης για τη δημιουργία δύο εθνικών θαλάσσιων πάρκων, στις Νότιες Κυκλάδες και στο Ιόνιο, την οποία είχε ανακοινώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Διάσκεψη «Our Ocean» στην Αθήνα, τον Απρίλιο του 2024.
Σύμφωνα με το Υπουργείο, στόχος είναι η προστασία του θαλάσσιου φυσικού πλούτου, σε συνδυασμό με τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών.
Ποιες περιοχές περιλαμβάνει το πάρκο
Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 περιλαμβάνει 73 νησιωτικά συμπλέγματα και νησίδες, καθώς και χερσαίες περιοχές και θαλάσσιες εκτάσεις γύρω από νησιά όπως η Μήλος, η Κίμωλος, η Φολέγανδρος, η Σίκινος, η Σαντορίνη, η Ανάφη, η Αμοργός, η Ηρακλειά, η Σχοινούσα, το Κουφονήσι, η Κίναρος και τα Λέβιθα.
Στην περιοχή περιλαμβάνονται επίσης 18 χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές που ανήκουν ήδη στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000.
Η συνολική θαλάσσια έκταση του πάρκου υπερβαίνει τα 9.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ η χερσαία ξεπερνά τα 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, με τη νέα ρύθμιση τίθενται επιπλέον 8.407,14 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας έκτασης σε καθεστώς προστασίας, πέρα από τις θαλάσσιες περιοχές που προστατεύονται ήδη μέσω του Natura 2000.
Προστασία της μεσογειακής φώκιας και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων
Οι Νότιες Κυκλάδες αποτελούν σημαντική περιοχή για τη θαλάσσια και νησιωτική βιοποικιλότητα της Μεσογείου. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, στην περιοχή του πάρκου καταγράφεται το 37,5% του εθνικού πληθυσμού της μεσογειακής φώκιας, που αντιστοιχεί στο 19% του παγκόσμιου πληθυσμού της.
Παράλληλα, οι υποθαλάσσιοι οικότοποι, όπως τα λιβάδια ποσειδωνίας, οι ύφαλοι και τα οικοσυστήματα βαθέων υδάτων, αποτελούν σημαντικά σημεία για την αναπαραγωγή και την επιβίωση πολλών θαλάσσιων ειδών.
Η περιοχή φιλοξενεί, επίσης, σημαντικούς πληθυσμούς θαλασσοπουλιών. Μεταξύ άλλων, στο πάρκο καταγράφεται το 36% του εθνικού πληθυσμού του αιγαιόγλαρου, καθώς και σημαντικά ποσοστά του μαυροπετρίτη, του μύχου, του αρτέμη και του θαλασσοκόρακα.
Τι αλλάζει στις αλιευτικές δραστηριότητες
Το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος καθορίζει ένα ενιαίο πλαίσιο προστασίας και διαχείρισης για τις χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές του πάρκου. Ειδικότερα, προβλέπει 196 ζώνες προστασίας, με διαφορετικούς κανόνες για τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες.
Στον θαλάσσιο χώρο προβλέπεται η πλήρης απαγόρευση της αλιείας με συρόμενα εργαλεία που έρχονται σε επαφή με τον βυθό, όπως οι μηχανότρατες. Για τους αλιείς που επηρεάζονται από το μέτρο προβλέπεται οικονομική αποζημίωση.
Επιπλέον, προτείνεται η απαγόρευση της αλιείας σε απόσταση έως μισού ναυτικού μιλίου από την ακτή, από τις 15 Απριλίου έως τις 31 Μαΐου, με δυνατότητα επανεξέτασης του μέτρου στο πλαίσιο του Σχεδίου Διαχείρισης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται οι ρυθμίσεις του «Αμοργοράματος», με αντίστοιχα μέτρα να προβλέπονται και για την περιοχή του Ακρωτηρίου της Σαντορίνης. Παράλληλα, σχεδιάζεται ο σταδιακός περιορισμός της ανεξέλεγκτης αγκυροβόλησης σε περιοχές με λιβάδια ποσειδωνίας και άλλους ευαίσθητους θαλάσσιους οικοτόπους.
Διατήρηση των παραδοσιακών δραστηριοτήτων
Το σχέδιο προβλέπει τη διατήρηση δραστηριοτήτων που αποτελούν μέρος της οικονομικής και πολιτιστικής ζωής των νησιών, όπως η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η μικρή παράκτια αλιεία.
Παράλληλα, προβλέπεται η συντήρηση και η ανάδειξη παραδοσιακών στοιχείων του τοπίου, όπως οι ξερολιθιές, οι αναβαθμίδες και οι στέρνες. Σύμφωνα με το υπουργείο, επιδίωξη είναι η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος να συνδυαστεί με τη διατήρηση των τοπικών κοινωνιών και των παραδοσιακών δραστηριοτήτων τους.
Εξαιρούνται από τους σχετικούς περιορισμούς οι ενέργειες, τα έργα και οι υποδομές που εξυπηρετούν αποκλειστικά σκοπούς εθνικής άμυνας.
Στόχος η προστασία του 30% των ελληνικών θαλασσών
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, χαρακτήρισε τη δημιουργία του πάρκου σημαντικό βήμα για την προστασία της θαλάσσιας ζωής και της βιοποικιλότητας των Νοτίων Κυκλάδων.
Όπως ανέφερε, με τη δημιουργία των δύο θαλάσσιων πάρκων, στις Νότιες Κυκλάδες και στο Ιόνιο, η Ελλάδα αναμένεται να ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό στόχο για προστασία του 30% των θαλασσών της έως το 2030, φτάνοντας σε ποσοστό άνω του 35%.
Η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για τις Νότιες Κυκλάδες αποτελεί το επόμενο θεσμικό βήμα για την υλοποίηση του σχεδιασμού. Οι τελικοί όροι προστασίας και διαχείρισης θα καθοριστούν μέσα από τη διαδικασία επεξεργασίας του σχεδίου και το προβλεπόμενο πλαίσιο εφαρμογής του.
