Σε αρχικό αδιέξοδο εξελίσσεται για το υπουργείο Ανάπτυξης η προετοιμασία της διετούς συμφωνίας-πλαίσιο για την προμήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών και οθονών για το Δημόσιο, καθώς η αγορά αμφισβητεί στην πράξη τη δυνατότητα να διατηρηθούν οι ίδιες τιμές σε όλη τη διάρκεια της συμφωνίας. Το αντικείμενο αφορά δύο κατηγορίες επιτραπέζιων υπολογιστών, ανάλογα με τις απαιτήσεις τους, καθώς και επίπεδες οθόνες LED τουλάχιστον 27 ιντσών. Η συμφωνία προορίζεται να καλύψει τις ανάγκες των υπουργείων, των Υγειονομικών Περιφερειών, των Περιφερειών, των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης. Οι τεχνικές προδιαγραφές αναρτήθηκαν στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 στο ΕΣΗΔΗΣ για δημόσια διαβούλευση, με κωδικό 2026DIAB33630. Η διαβούλευση ολοκληρώθηκε την 1η Οκτωβρίου, ενώ η τελική διακήρυξη του διαγωνισμού δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί. Συνεπώς, το υπουργείο έχει μπροστά του το κρίσιμο στάδιο της αξιολόγησης των παρατηρήσεων πριν οριστικοποιήσει τους όρους.
Η βασική δυσκολία δεν αφορά μόνο στην τιμή αγοράς ενός υπολογιστή σήμερα, αλλά στην τιμή με την οποία ο ίδιος εξοπλισμός θα πρέπει να παραδίδεται σε διαφορετικές χρονικές στιγμές μέσα σε μια διετία.
Οι προμηθευτές δεν γνωρίζουν εξαρχής πότε θα ενεργοποιηθούν οι επιμέρους παραγγελίες ούτε ποιες ακριβώς ποσότητες θα ζητηθούν. Ταυτόχρονα, το κόστος των βασικών εξαρτημάτων μπορεί να μεταβληθεί σημαντικά μέσα σε λίγους μήνες. Επομένως, η οικονομική προσφορά που θα υποβληθεί σήμερα πρέπει να ενσωματώσει έναν κίνδυνο που εκτείνεται σε ολόκληρη τη διάρκεια της συμφωνίας. Για το Δημόσιο, η σταθερή τιμή σημαίνει «προβλεψιμότητα της δαπάνης». Για τον ανάδοχο, όμως, σημαίνει «απόλυτη αβεβαιότητα τιμής» και ότι αναλαμβάνει τον απόλυτο κίνδυνο να αγοράζει στο μέλλον εξοπλισμό ακριβότερα από την τιμή στην οποία έχει δεσμευτεί να τον παραδώσει. Αυτό δημιουργεί δύο ενδεχόμενα: είτε ο κίνδυνος θα ενσωματωθεί εξαρχής στην προσφορά, ανεβάζοντας την τιμή, είτε θα περιοριστεί ο αριθμός των εταιρειών που θα θελήσουν να αναλάβουν μια τέτοια δέσμευση. Και στις δύο περιπτώσεις, το ζήτημα επηρεάζει άμεσα τον τελικό ανταγωνισμό και το κόστος της προμήθειας.
Η τεχνολογία των PCs αλλάζει μέσα στη συμφωνία
Η εξίσωση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη επειδή η αγορά των υπολογιστών βρίσκεται σε μετάβαση προς τα «AI PCs», δηλαδή συστήματα που διαθέτουν αυξημένες δυνατότητες τοπικής επεξεργασίας εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι απλώς θέμα ονομασίας μιας νέας κατηγορίας προϊόντων. Επηρεάζει τις απαιτήσεις σε επεξεργαστική ισχύ, μνήμη και συνολική διαμόρφωση των συστημάτων. Για μια δημόσια προμήθεια διάρκειας δύο ετών, το Δημόσιο καλείται επομένως να επιλέξει σήμερα τις προδιαγραφές εξοπλισμού που θα παραδίδεται και θα χρησιμοποιείται τα επόμενα χρόνια. Το δίλημμα είναι συγκεκριμένο: χαμηλότερες προδιαγραφές και μικρότερο αρχικό κόστος ή ισχυρότερα συστήματα με μεγαλύτερο κόστος αλλά μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα χρήσης. Παράλληλα, η αυξημένη διεθνής ζήτηση για υπολογιστικούς πόρους και εξαρτήματα που συνδέονται με την AI επηρεάζει ήδη την αλυσίδα εφοδιασμού του hardware.
Για τον λόγο αυτό, η συμφωνία δεν είναι μια απλή μαζική προμήθεια desktop PCs, όπως παλαιότερα. Είναι μια αγορά εξοπλισμού που θα δεσμεύσει το Δημόσιο για δύο χρόνια σε μια τεχνολογική κατηγορία όπου οι προδιαγραφές και το κόστος εξελίσσονται ταυτόχρονα.
Εντονες οι αντιδράσεις της αγοράς πληροφορικής
Ο ΣΕΠΕ θέτει το ευρύτερο ζήτημα της αγοράς. Επισημαίνει τις διεθνείς αυξήσεις τιμών και τις ελλείψεις στον εξοπλισμό ψηφιακής τεχνολογίας από τα τέλη του 2025, τις οποίες συνδέει και με την αυξημένη ζήτηση για τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, αναφέρει ότι εταιρείες του κλάδου έχουν ήδη βρεθεί αντιμέτωπες με καταπτώσεις εγγυητικών επιστολών και κίνδυνο έκπτωσης από υφιστάμενες συμβάσεις, επειδή οι τιμές με τις οποίες είχαν δεσμευτεί δεν ανταποκρίνονται πλέον στο πραγματικό κόστος προμήθειας. Η θέση του είναι ότι η συγκεκριμένη διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει με τους ίδιους όρους χωρίς να εξεταστεί διαφορετικός τρόπος αντιμετώπισης των μεταβολών της αγοράς, μέσα στο εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.
Από την πλευρά μεγάλων διεθνών κατασκευαστών και προμηθευτών, επισημαίνεται ότι τα συστήματα που αφορά η συμφωνία κοστίζουν σήμερα περίπου 1.600 έως 2.200 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, ανάλογα με τη διαμόρφωση. Η πρόταση που τίθεται είναι να μην παραμείνει η τιμή απολύτως σταθερή για ολόκληρη τη διετία, αλλά να προβλεφθεί τριμηνιαίος μηχανισμός αναπροσαρμογής, ώστε οι μεταβολές στο κόστος να μπορούν να αποτυπώνονται στην τιμή.
Η Uni Systems του ομίλου Quest χαρακτηρίζει πρακτικά αδύνατη, υπό τις σημερινές συνθήκες, τη δέσμευση σταθερής τιμής για δύο χρόνια. Στις παρατηρήσεις της αναφέρεται ιδιαίτερα στην αγορά των μνημών, υποστηρίζοντας ότι το κόστος τους έχει αυξηθεί κατά πάνω από 400% μέσα σε 18 μήνες. Για την εταιρεία, η μεταβολή αυτή δείχνει το μέγεθος του κινδύνου που αναλαμβάνει ένας προμηθευτής όταν καλείται να κλειδώσει σήμερα την τιμή προϊόντων που θα παραδίδονται μέχρι και δύο χρόνια αργότερα. Στην ίδια γραμμή κινείται και η δημόσια τοποθέτηση του Δημήτρη Δάφνη, Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου της Cosmos Business Systems, ο οποίος σε πρόσφατη συνέντευξη τύπου αναφέρθηκε στις πιέσεις που δημιουργούν οι μεταβολές του κόστους του hardware και η μετάβαση της αγοράς σε νέες γενιές υπολογιστικών συστημάτων. Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται στη γενικότερη εικόνα που μεταφέρει η αγορά για ένα περιβάλλον με πολύ μεγαλύτερη μεταβλητότητα από αυτήν που προϋποθέτει μια διετής σταθερή τιμή. Η Byte του ομίλου Ideal επισημαίνει ότι η διατήρηση των τιμών για δύο χρόνια δημιουργεί σημαντικό και δύσκολα υπολογίσιμο επιχειρηματικό κίνδυνο. Όπως επισημαίνει, οι προμηθευτές δεν γνωρίζουν εκ των προτέρων ούτε πότε θα ενεργοποιηθούν οι επιμέρους συμβάσεις ούτε ποιες ακριβώς θα είναι οι ποσότητες που θα ζητηθούν. Κατά συνέπεια, καλούνται να δεσμευτούν σήμερα για κόστος που θα αντιμετωπίσουν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές μέσα στη διετία.
Το κοινό σημείο των παρατηρήσεων της αγοράς είναι πλέον σαφές: το Δημόσιο ζητά προβλεψιμότητα της δαπάνης, ενώ οι προμηθευτές καλούνται να αναλάβουν την αβεβαιότητα του κόστους. Η τελική διακήρυξη θα δείξει αν αυτή η σχέση θα παραμείνει ως έχει ή αν θα ενσωματωθεί μηχανισμός αναπροσαρμογής των τιμών, στον οποίο εκτιμάται ότι θα κινηθεί το υπουργείο Ανάπτυξης σύμφωνα με απόψεις που έχουν ήδη εκφραστεί.
