Η νέα χρηματοδότηση των 17 εκατ. ευρώ για την έρευνα και την καινοτομία στην Αττική δεν έρχεται να δημιουργήσει από μηδενική βάση τις προτεραιότητες της Περιφέρειας. Η νέα πρόσκληση πατά πάνω στη Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης (RIS3) και στη Διαδικασία Επιχειρηματικής Ανακάλυψης που έχει προηγηθεί, μεταφέροντας πλέον αυτές τις επιλογές στο επίπεδο της χρηματοδότησης συγκεκριμένων συνεργατικών έργων.
Πίσω από τους έξι θεματικούς τομείς της πρόσκλησης υπάρχει ένας πιο συγκεκριμένος τεχνολογικός χάρτης, από την τεχνητή νοημοσύνη, τα ψηφιακά δίδυμα και τη ρομποτική μέχρι τα «έξυπνα» λιμάνια, την ψηφιακή ιχνηλασιμότητα στην αγροδιατροφική αλυσίδα και τις τεχνολογίες παρακολούθησης του περιβάλλοντος. Η νέα δράση καλείται τώρα να μετατρέψει αυτές τις προτεραιότητες σε έργα στα οποία θα συνεργαστούν επιχειρήσεις και ερευνητικοί οργανισμοί.
Από την τεχνητή νοημοσύνη στα ψηφιακά δίδυμα
Στις Ψηφιακές Τεχνολογίες, ο σχεδιασμός της Αττικής δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη λογισμικού ή ψηφιακών υπηρεσιών. Στις προτεραιότητες της RIS3 περιλαμβάνονται τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, ψηφιακά δίδυμα, ρομποτική και συνεργατικά ρομπότ, αλλά και εφαρμογές που συνδέονται με την ψηφιοποίηση της παραγωγής.
Η επιλογή αυτή δείχνει και τον τρόπο με τον οποίο η Περιφέρεια αντιμετωπίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στην ίδια την τεχνολογία, αλλά στην αξιοποίησή της μέσα σε παραγωγικές διαδικασίες και πραγματικές εφαρμογές.
Αυτό είναι και το σημείο όπου συνδέεται ο παλαιότερος σχεδιασμός με τη νέα πρόσκληση. Τα έργα που θα χρηματοδοτηθούν δεν αφορούν απλώς την ανάπτυξη μιας νέας τεχνολογίας, αλλά ερευνητικές συνεργασίες που θα πρέπει να οδηγήσουν σε νέα ή βελτιωμένα προϊόντα, υπηρεσίες ή μεθόδους παραγωγής.
Πειραιάς και Ραφήνα στον χάρτη των «έξυπνων» λιμανιών
Ένα από τα πιο συγκεκριμένα παραδείγματα του τεχνολογικού σχεδιασμού βρίσκεται στις Μεταφορές και την Εφοδιαστική Αλυσίδα.
Η RIS3 Αττικής περιλαμβάνει την αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών για τη μετατροπή λιμένων και μαρινών σε «έξυπνα λιμάνια», με έμφαση στην ψηφιοποίηση και την αυτοματοποίηση διαδικασιών και στη βελτίωση της λειτουργίας των υποδομών.
Στην εξειδίκευση για την Αττική γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στους λιμένες Πειραιώς και Ραφήνας. Η κατεύθυνση αφορά την αξιοποίηση ψηφιακών εφαρμογών για τη λειτουργία των λιμενικών υποδομών, την απλοποίηση διαδικασιών και την απομακρυσμένη διαχείριση υπηρεσιών και υποδομών ελλιμενισμού.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται εφαρμογές που αφορούν σκάφη αναψυχής, τουρίστες και πληρώματα, δείχνοντας ότι πίσω από τον γενικό τίτλο «Μεταφορές – Εφοδιαστική Αλυσίδα» υπάρχει ένας αρκετά συγκεκριμένος προσανατολισμός προς την ψηφιοποίηση των υποδομών και των διαδικασιών.
Υγεία και φάρμακα με έμφαση στην εφαρμογή
Στις Βιοεπιστήμες, την Υγεία και τα Φάρμακα, η κατεύθυνση της RIS3 συνδέει την έρευνα με την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών και με την ενίσχυση της σχέσης μεταξύ επιχειρήσεων και ερευνητικών εργαστηρίων.
Στο πεδίο περιλαμβάνονται κατευθύνσεις που αφορούν τη φαρμακευτική ανάπτυξη, αλλά και διαγνωστικές και αναλυτικές υπηρεσίες. Η έμφαση βρίσκεται στη μεταφορά της ερευνητικής γνώσης σε εφαρμογές που μπορούν να αξιοποιηθούν από την παραγωγή και την αγορά.
Είναι μια προσέγγιση που ταιριάζει και στη λογική της νέας χρηματοδότησης. Η πρόσκληση δεν απευθύνεται μεμονωμένα σε ερευνητικούς φορείς ή επιχειρήσεις, αλλά απαιτεί τη δημιουργία συνεργατικών σχημάτων, ώστε η έρευνα να συνδεθεί εξαρχής με μια πραγματική παραγωγική ανάγκη.
Από την ιχνηλασιμότητα στην αγροδιατροφική τεχνολογία
Στην Αγροδιατροφική Αλυσίδα, οι τεχνολογικές προτεραιότητες αφορούν μεταξύ άλλων την αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών για την παρακολούθηση και την ιχνηλασιμότητα των προϊόντων στα διαφορετικά στάδια της αλυσίδας.
Εδώ συναντώνται τεχνολογίες όπως το Internet of Things, η ανάλυση δεδομένων και τα συστήματα ψηφιακής πιστοποίησης. Η στόχευση είναι να υπάρχει μεγαλύτερη δυνατότητα παρακολούθησης της πορείας των προϊόντων από την παραγωγή μέχρι τη διάθεση και να αξιοποιούνται τα δεδομένα που δημιουργούνται σε κάθε στάδιο.
Στον ίδιο άξονα έχουν καταγραφεί και ειδικότερες κατευθύνσεις για την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες, διευρύνοντας το πεδίο της τεχνολογικής παρέμβασης πέρα από την παραδοσιακή αγροτική παραγωγή.
Από τα απόβλητα στα νέα προϊόντα
Στο Περιβάλλον και την Κυκλική Οικονομία, η τεχνολογική κατεύθυνση μετακινείται από την απλή διαχείριση των αποβλήτων στην ανάπτυξη νέων τρόπων επεξεργασίας και αξιοποίησης αποβλήτων και υπολειμμάτων.
Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται ψηφιακά εργαλεία για τη συλλογή και τη διαχείριση, αλλά και τεχνολογίες παρακολούθησης της ποιότητας του περιβάλλοντος, με αισθητήρες και συστήματα καταγραφής δεδομένων.
Η λογική είναι να αξιοποιηθούν τα δεδομένα και οι νέες τεχνολογίες όχι μόνο για να γίνει αποτελεσματικότερη η διαχείριση των αποβλήτων, αλλά και για να δημιουργηθούν νέες παραγωγικές λύσεις και προϊόντα υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
Υλικά, κατασκευές και βιομηχανία
Ο έκτος άξονας αφορά τα Υλικά, τις Κατασκευές και τη Βιομηχανία και είναι αυτός που διευρύνει περισσότερο την εικόνα της δράσης πέρα από την ψηφιακή τεχνολογία.
Η συγκεκριμένη κατηγορία συνδέει την έρευνα και την καινοτομία με τις ανάγκες της παραγωγής, εντάσσοντας στο ίδιο πλαίσιο την ανάπτυξη νέων εφαρμογών για τη βιομηχανία και τις κατασκευές.
Η παρουσία του συγκεκριμένου άξονα έχει σημασία και για έναν ακόμη λόγο. Δείχνει ότι η νέα δράση δεν σχεδιάστηκε ως ένα ακόμη πρόγραμμα αποκλειστικά για την ψηφιοποίηση, αλλά ως ένα ευρύτερο εργαλείο έρευνας και καινοτομίας που καλύπτει διαφορετικές παραγωγικές αλυσίδες της Αττικής.
Τα 17 εκατ. ευρώ περνούν από τη στρατηγική στην πράξη
Οι έξι άξονες της νέας πρόσκλησης είναι τα Υλικά – Κατασκευές και Βιομηχανία, η Αγροδιατροφική Αλυσίδα, το Περιβάλλον – Κυκλική Οικονομία, οι Βιοεπιστήμες – Υγεία & Φάρμακα, οι Μεταφορές – Εφοδιαστική Αλυσίδα και οι Ψηφιακές Τεχνολογίες. Πρόκειται για τους τομείς που έχουν αναδειχθεί μέσα από τη Διαδικασία Επιχειρηματικής Ανακάλυψης της RIS3 Αττικής.
Η νέα δράση διαθέτει δημόσια δαπάνη 17 εκατ. ευρώ και ο συνολικός προϋπολογισμός κάθε πρότασης μπορεί να φτάσει έως τις 400.000 ευρώ. Δεν πρόκειται, όμως, για μια απλή ενίσχυση επιχειρήσεων.
Κάθε πρόταση πρέπει να υποβάλλεται από σύμπραξη επιχειρήσεων και ερευνητικών οργανισμών, με τουλάχιστον μία επιχείρηση και έναν ερευνητικό οργανισμό. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις πρέπει να συμμετέχουν τουλάχιστον κατά 40% στον προϋπολογισμό του έργου. Το ερευνητικό έργο θα πρέπει να τεκμηριώνεται ότι εμπίπτει στις προτεραιότητες της RIS3 Αττικής και να εκτελείται εντός της Περιφέρειας.
Οι αιτήσεις ανοίγουν στις 6 Οκτωβρίου 2026 στις 13:00 και θα παραμείνουν ανοικτές έως τις 28 Ιανουαρίου 2027 στις 15:00, με την υποβολή να γίνεται ηλεκτρονικά μέσω του ΟΠΣΚΕ.
Το ενδιαφέρον της πρόσκλησης βρίσκεται επομένως στο πέρασμα από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή. Η Αττική έχει ήδη καθορίσει τους τομείς στους οποίους θέλει να συγκεντρώσει ερευνητική και παραγωγική δραστηριότητα και έχει περιγράψει μέσα από τη RIS3 τις τεχνολογικές κατευθύνσεις που θεωρεί κρίσιμες.
Με τα 17 εκατ. ευρώ ανοίγει τώρα η επόμενη φάση, στην οποία αυτές οι επιλογές θα πρέπει να μετατραπούν σε πραγματικά έργα. Το ζητούμενο είναι πλέον αν οι επιχειρήσεις και οι ερευνητικοί φορείς θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τη χρηματοδότηση για να περάσουν από τις γενικές προτεραιότητες σε συγκεκριμένα προϊόντα, υπηρεσίες και παραγωγικές εφαρμογές.
