Με τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ) να έχουν αυξηθεί στα 2,9 δισ. ευρώ ετησίως και τους διαθέσιμους αναπτυξιακούς πόρους για έργα υποδομής να φτάνουν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Γενικός Γραμματέας Αυτοδιοίκησης και Αποκέντρωσης Σάββας Χιονίδης, περίπου τα 15,5 δισ. ευρώ, η συζήτηση για τη χρηματοδότηση των δήμων περνά στο επόμενο στάδιο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον πόσο γρήγορα οι πόροι αυτοί μπορούν να μετατραπούν σε ώριμα, συμβασιοποιημένα και ολοκληρωμένα έργα.
Από τα 1,75 στα 2,9 δισ. ευρώ οι ΚΑΠ
Ο κ. Χιονίδης αναφέρθηκε στο θέμα στις 22 Σεπτεμβρίου, σε εκδήλωση στη Μπάφρα Ιωαννίνων, απαντώντας σε ερώτηση για τη χρηματοδότηση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Όπως ανέφερε, η ετήσια χρηματοδότηση των δήμων μέσω των ΚΑΠ έχει αυξηθεί από περίπου 1,75 δισ. ευρώ σε 2,9 δισ. ευρώ.
Οι ΚΑΠ αποτελούν τακτική χρηματοδότηση των δήμων για την κάλυψη των λειτουργικών τους αναγκών και είναι διαφορετικοί από τους πόρους που κατευθύνονται σε αναπτυξιακά έργα. Παράλληλα, σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα, το αναπτυξιακό πακέτο που αφορά έργα υποδομής φτάνει συνολικά περίπου τα 15,5 δισ. ευρώ.
Το ποσό αυτό αφορά το συνολικό μέγεθος των αναπτυξιακών πόρων και όχι ετήσια χρηματοδότηση αντίστοιχη των ΚΑΠ.
Γιατί τα χρήματα δεν μετατρέπονται αυτόματα σε έργα
Η αύξηση των διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων δεν σημαίνει ότι τα έργα μπορούν να ξεκινήσουν άμεσα. Πριν από την υλοποίησή τους απαιτείται μια σειρά διαδικασιών, από την εκπόνηση των μελετών και τις εγκρίσεις μέχρι τη δημοπράτηση, τη συμβασιοποίηση και την κατασκευή.
Σύμφωνα με τον κ. Χιονίδη, οι καθυστερήσεις στην ωρίμανση και την εκτέλεση των έργων έχουν οδηγήσει στην παράταση των σχετικών προθεσμιών έως το 2028, ώστε οι δήμοι να έχουν περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσουν τις απαραίτητες διαδικασίες.
Το ζήτημα της απορρόφησης αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία. Ένας διαθέσιμος προϋπολογισμός δεν αρκεί εάν ένα έργο δεν διαθέτει ώριμη μελέτη, ολοκληρωμένο φάκελο και τις απαιτούμενες διοικητικές προϋποθέσεις για να περάσει από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση.
Άλλαξε και ο τρόπος κατανομής των χρηματοδοτήσεων
Ένα ακόμη στοιχείο που ανέδειξε ο Γενικός Γραμματέας αφορά τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι. Σε σχέση με παλαιότερα ανταγωνιστικά προγράμματα, όπου οι Δήμοι διεκδικούσαν χρηματοδότηση υποβάλλοντας προτάσεις, σε αρκετές περιπτώσεις έχει καθοριστεί συγκεκριμένο χρηματοδοτικό περιθώριο για κάθε Δήμο.
Στη συνέχεια, οι ίδιοι οι Δήμοι καλούνται να αξιολογήσουν τις ανάγκες τους και να ιεραρχήσουν τα έργα που θα προχωρήσουν. Σύμφωνα με την τοποθέτηση του κ. Χιονίδη, η προσέγγιση αυτή έχει στόχο να μην αποκλείονται εξαρχής μικρότεροι δήμοι που δεν διαθέτουν την ίδια διοικητική και τεχνική δυνατότητα με μεγαλύτερους ΟΤΑ.
Η ύπαρξη συγκεκριμένου χρηματοδοτικού περιθωρίου, ωστόσο, δεν εξαλείφει την ανάγκη για προετοιμασία των έργων. Όταν ένας Δήμος καθυστερεί να ολοκληρώσει τις μελέτες και τους φακέλους των έργων που έχει επιλέξει, καθυστερεί αντίστοιχα και η αξιοποίηση των πόρων που έχουν προβλεφθεί για αυτόν.
Η υποστελέχωση παραμένει κρίσιμος παράγοντας
Στην εξίσωση της απορρόφησης μπαίνει και η στελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών. Ο κ. Χιονίδης αναφέρθηκε ειδικά στις ελλείψεις μηχανικών, τοπογράφων, οικονομολόγων και στελεχών με εμπειρία στην προετοιμασία και παρακολούθηση συγχρηματοδοτούμενων έργων.
Οι ελλείψεις αυτές εμφανίζονται εντονότερα σε μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους, όπου οι τεχνικές υπηρεσίες καλούνται να διαχειριστούν μεγάλο εύρος αρμοδιοτήτων με περιορισμένο προσωπικό. Η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού μπορεί έτσι να καθυστερήσει ένα έργο ήδη από το στάδιο της μελέτης και να επηρεάσει τα επόμενα βήματα μέχρι τη δημοπράτηση και την κατασκευή.
Περισσότερη εμπειρία, αλλά μεγάλες διαφορές μεταξύ δήμων
Σύμφωνα με την ίδια τοποθέτηση, η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει αποκτήσει μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση χρηματοδοτικών εργαλείων. Ωστόσο, οι δυνατότητες δεν είναι ίδιες σε όλους τους δήμους και οι διαφορές στην ετοιμότητα και στην ταχύτητα υλοποίησης παραμένουν σημαντικές.
Η δυνατότητα αξιοποίησης μιας χρηματοδότησης εξαρτάται επομένως όχι μόνο από το διαθέσιμο ποσό, αλλά και από την τεχνική και διοικητική επάρκεια που απαιτείται για να προχωρήσει ένα έργο από τη μελέτη μέχρι την ολοκλήρωσή του.
Το 2028 είναι το νέο ορόσημο
Η παράταση των προθεσμιών έως το 2028 δίνει στους δήμους επιπλέον χρόνο για να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες και να αξιοποιήσουν τους διαθέσιμους πόρους. Από τη στιγμή που εξασφαλίζεται ένας πόρος μέχρι να ολοκληρωθεί ένα έργο, μεσολαβούν μελέτες, εγκρίσεις, διαγωνισμοί, συμβάσεις και κατασκευή.
Με τους ΚΑΠ να έχουν φτάσει στα 2,9 δισ. ευρώ ετησίως και τους αναπτυξιακούς πόρους για έργα υποδομής να υπολογίζονται, σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα, σε περίπου 15,5 δισ. ευρώ, το επόμενο ζητούμενο για την Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι η μετατροπή των διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων σε έργα.
