Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάζει πλέον κανόνες στην ταχεία ανάπτυξη των data centers στην Ευρώπη, επιχειρώντας να συνδέσει την ανάγκη για περισσότερη υπολογιστική ισχύ με την κατανάλωση ενέργειας, τη χρήση νερού και τις αντοχές των ηλεκτρικών δικτύων. Στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο εντάσσονται εγκαταστάσεις με ισχύ άνω των 500 kW, για τις οποίες προωθείται κοινό σύστημα αξιολόγησης και ευρωπαϊκή σήμανση, με βάση συγκεκριμένους δείκτες ενεργειακής και περιβαλλοντικής επίδοσης. Τα πρώτα ευρωπαϊκά labels αναμένονται το 2027.
Η Κομισιόν θέλει πλέον να υπάρχει κοινή εικόνα για το πόση ενέργεια και πόσο νερό καταναλώνει κάθε data center, πόσο αποδοτικά λειτουργεί, σε ποιο βαθμό χρησιμοποιεί καθαρή ενέργεια, εάν επαναχρησιμοποιεί την απορριπτόμενη θερμότητα και κατά πόσο μπορεί να συμβάλλει με ευελιξία στη λειτουργία του ηλεκτρικού δικτύου. Η εξέλιξη συνδέεται με την προσπάθεια της ΕΕ να αυξήσει σημαντικά την ευρωπαϊκή υπολογιστική δυναμικότητα, χωρίς η ανάπτυξη των εγκαταστάσεων να δημιουργήσει ανεξέλεγκτη πίεση σε ενέργεια, νερό και δίκτυα.
Από την καταγραφή στην ενιαία ευρωπαϊκή αξιολόγηση
Η ΕΕ δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Η Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση έχει ήδη επιβάλει υποχρεώσεις παρακολούθησης και αναφοράς για data centers με ισχύ άνω των 500 kW. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημιουργήσει βάση δεδομένων στην οποία συγκεντρώνονται στοιχεία για την ενεργειακή απόδοση και το υδατικό αποτύπωμα των εγκαταστάσεων, ενώ ο Κανονισμός 2024/1364 καθορίζει τα στοιχεία και τους βασικούς δείκτες που υποβάλλονται.
Το νέο βήμα είναι η αξιοποίηση αυτών των στοιχείων με κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία. Η προτεινόμενη αξιολόγηση δεν περιορίζεται στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Περιλαμβάνει την ενεργειακή αποδοτικότητα, την κατανάλωση νερού, τη χρήση καθαρής ενέργειας, την επαναχρησιμοποίηση της απορριπτόμενης θερμότητας και τη δυνατότητα ευελιξίας ως προς το ηλεκτρικό δίκτυο. Στόχος είναι οι επιδόσεις των data centers να καταστούν συγκρίσιμες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τι αλλάζει για την Ελλάδα
Η ευρωπαϊκή αλλαγή έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Ελλάδα βρίσκεται ήδη σε φάση σχεδιασμού και προσέλκυσης νέων μεγάλων υποδομών data centers. Η διαθέσιμη ηλεκτρική ισχύς αναδεικνύεται σε έναν από τους βασικότερους παράγοντες χωροθέτησης, ιδιαίτερα καθώς οι ανάγκες των εγκαταστάσεων αυξάνονται.
Μελέτη για την ανάπτυξη των data centers στην Ελλάδα καταγράφει μεγάλες διαφοροποιήσεις στη διαθέσιμη δυναμικότητα του ηλεκτρικού δικτύου. Για το 2034, η διαθέσιμη ισχύς για υποδομές data centers υπολογίζεται σε 630 MW στη Δυτική Μακεδονία, 605 MW στη Θεσσαλία, 485 MW στην Κεντρική Μακεδονία και 180 MW στην Αττική. Η μελέτη επισημαίνει ότι για την επιβεβαίωση των πραγματικών περιθωρίων σύνδεσης απαιτείται αναλυτική μελέτη επάρκειας ηλεκτροπαραγωγής.
Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Αττική, όπου συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος της επιχειρηματικής ζήτησης και των τηλεπικοινωνιακών υποδομών, αλλά τα περιθώρια διαθέσιμης ηλεκτρικής ισχύος είναι σαφώς μικρότερα από άλλες περιφέρειες. Η ίδια μελέτη εκτιμά ότι ένα «κενό» δυναμικότητας της τάξης των 300–700 MW θα μπορούσε να εξυπηρετηθεί σε εθνικό επίπεδο με ανακατεύθυνση του επενδυτικού ενδιαφέροντος προς άλλες περιοχές, εφόσον δεν αυξηθεί περαιτέρω η δυναμικότητα στην Αττική.
Αυτό φέρνει στο προσκήνιο τη Δυτική Μακεδονία και άλλες περιοχές με μεγαλύτερα περιθώρια ισχύος. Ταυτόχρονα, όμως, η διαθέσιμη ισχύς δεν αρκεί από μόνη της. Για ένα μεγάλο data center μετρούν η δυνατότητα σύνδεσης, η σταθερότητα του δικτύου, η πρόσβαση σε ΑΠΕ, η διαθεσιμότητα νερού και η δυνατότητα ενεργειακής αξιοποίησης της εγκατάστασης.
Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση επομένως συναντά ένα ήδη υπαρκτό ελληνικό πρόβλημα: πού μπορεί να εγκατασταθεί νέα υπολογιστική ισχύς χωρίς να δημιουργεί δυσανάλογη πίεση στο δίκτυο και στους φυσικούς πόρους. Η γεωγραφία των data centers μπορεί να αλλάξει, εφόσον οι επενδύσεις αρχίσουν να αναζητούν όχι μόνο τηλεπικοινωνιακή συνδεσιμότητα και εγγύτητα στην Αθήνα, αλλά και διαθέσιμη ηλεκτρική ισχύ με ανταγωνιστικούς όρους.
Το επόμενο βήμα: ελάχιστα πρότυπα απόδοσης
Το ακόμη πιο ουσιαστικό σκέλος της ευρωπαϊκής παρέμβασης αφορά τα ελάχιστα πρότυπα απόδοσης. Στις 21 Σεπτεμβρίου η Κομισιόν άνοιξε δημόσια διαβούλευση διάρκειας 12 εβδομάδων για τη διαμόρφωση ελάχιστων απαιτήσεων που θα πρέπει να πληρούν τα data centers στην Ευρώπη. Η διαδικασία ολοκληρώνεται στις 14 Δεκεμβρίου 2026 και αποτελεί προπαρασκευαστικό στάδιο για νομοθετική πρόταση που προγραμματίζεται για το δεύτερο τρίμηνο του 2027.
Η διαφορά από το σημερινό καθεστώς είναι ουσιαστική. Μέχρι τώρα το ευρωπαϊκό πλαίσιο δίνει έμφαση στην καταγραφή, την αναφορά και τη διαφάνεια των επιδόσεων. Το επόμενο στάδιο είναι η θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων. Η Κομισιόν εξετάζει δηλαδή το πέρασμα από την παρακολούθηση των data centers σε ένα πλαίσιο κανόνων που θα καθορίζει συγκεκριμένα όρια ενεργειακής και περιβαλλοντικής απόδοσης.
Για την αγορά αυτό σημαίνει ότι η ενεργειακή αποδοτικότητα παύει να είναι απλώς τεχνικό χαρακτηριστικό μιας εγκατάστασης και μετατρέπεται σταδιακά σε παράμετρο επενδυτικού σχεδιασμού. Η κατανάλωση ενέργειας και νερού, η χρήση ΑΠΕ, η επαναχρησιμοποίηση θερμότητας και η σχέση με το ηλεκτρικό δίκτυο θα αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα τόσο στην επιλογή τοποθεσίας όσο και στον σχεδιασμό των νέων εγκαταστάσεων.
Η Ευρώπη επιχειρεί έτσι να προλάβει την επόμενη φάση ανάπτυξης των data centers. Για την Ελλάδα, όπου ήδη σχεδιάζονται μεγάλες επενδύσεις, το ευρωπαϊκό πλαίσιο προσθέτει έναν νέο παράγοντα στην εξίσωση: δεν αρκεί πλέον να υπάρχει χώρος και ηλεκτρική ισχύς. Η νέα ψηφιακή υποδομή θα πρέπει να μπορεί να αποδεικνύει ότι λειτουργεί με συγκεκριμένους όρους ενεργειακής και περιβαλλοντικής απόδοσης.
