«Φτιάξτε γρήγορα πολλά data centers». Αυτό είναι πλέον το μήνυμα που εκπέμπεται από τις Βρυξέλλες και τους κορυφαίους ευρωπαϊκούς οικονομικούς παράγοντες, καθώς η Ευρώπη διαπιστώνει ότι η τεχνολογική της ανάπτυξη σκοντάφτει στην υπολογιστική ισχύ, στην ενέργεια, στα δίκτυα και κυρίως στον χρόνο που απαιτείται για να δημιουργηθούν νέες υποδομές. Μέσα σε λίγες ημέρες, ο Μάριο Ντράγκι, η Κριστίν Λαγκάρντ και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έθεσαν από διαφορετικές πλευρές το ίδιο πρόβλημα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει κάτω από 5% της παγκόσμιας υπολογιστικής ισχύος, έναντι περίπου 75% στις ΗΠΑ. Ο Ντράγκι συνέδεσε το τεχνολογικό χάσμα με την παραγωγικότητα και υποστήριξε ότι η ταχύτερη υιοθέτηση των νέων τεχνολογιών θα μπορούσε να προσθέσει 0,3 έως 0,4 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως στην ευρωπαϊκή παραγωγικότητα. Το πρόβλημα, όμως, είναι πολύ πιο πρακτικό: η Ευρώπη χρειάζεται εγκαταστάσεις και ηλεκτρική ισχύ για να καλύψει το κενό.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το κενό μεταξύ προσφοράς και ζήτησης για data centers μπορεί να φθάσει τα 19 GW έως το 2036, δημιουργώντας επενδυτικές ανάγκες έως και 600 δισ. ευρώ. Η Κομισιόν έχει ήδη ανοίξει την πρόσκληση για τα AI Gigafactories, με έως επτά μεγάλες εγκαταστάσεις και στόχο να κινητοποιηθούν περισσότερα από 30 δισ. ευρώ επενδύσεων. Το μέγεθος των αριθμών δείχνει ότι τα data centers παύουν να αποτελούν μια εξειδικευμένη αγορά του ICT. Μετατρέπονται σε κρίσιμη ενεργειακή και βιομηχανική υποδομή.
24 μήνες στις ΗΠΑ, 42 στη Γερμανία
Ο Ντράγκι έβαλε στην εξίσωση και τον χρόνο. Ένα data center κατασκευάζεται σε περίπου 24 μήνες στις ΗΠΑ, ενώ στη Γερμανία απαιτούνται περίπου 42 μήνες. Η διαφορά των 18 μηνών αποκτά τεράστια σημασία σε μια αγορά που εξελίσσεται με ταχύτητα. Γι’ αυτό η Ευρώπη στρέφεται πλέον στην επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και των συνδέσεων στο δίκτυο. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, από το Στρασβούργο, έθεσε ακριβώς αυτό το ζήτημα, μιλώντας για επιτάχυνση στρατηγικών επενδύσεων και περιορισμό του διοικητικού βάρους. Οι 12 δέσμες Omnibus εκτιμάται ότι μπορούν να μειώσουν το διοικητικό κόστος κατά περίπου 17 δισ. ευρώ ετησίως. Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο να βρεθούν τα χρήματα για ένα data center. Πρέπει να βρεθούν γη, ηλεκτρική ισχύς, δίκτυο και άδειες στον χρόνο που απαιτεί η αγορά.
Κάθε νέα μεγάλη εγκατάσταση αυξάνει σημαντικά τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας. Και εδώ εμφανίζεται το δεύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα. Η Ευρώπη μπορεί να αυξάνει την παραγωγή από ΑΠΕ, αλλά η παραγωγή από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζονται δίκτυα που θα μεταφέρουν την ενέργεια εκεί όπου δημιουργούνται οι μεγάλες εγκαταστάσεις. Η Κριστίν Λαγκάρντ πρόσθεσε την οικονομική διάσταση, επισημαίνοντας ότι τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά κατέχουν περίπου 440 δισ. ευρώ σε αμερικανικές τεχνολογικές μετοχές, ενώ μεγάλοι αμερικανικοί hyperscalers έχουν εκδώσει περίπου 40 δισ. ευρώ ομόλογα σε ευρώ. Η Ευρώπη, δηλαδή, διαθέτει σημαντικά κεφάλαια, αλλά μεγάλο μέρος τους χρηματοδοτεί ήδη την τεχνολογική ανάπτυξη στις ΗΠΑ.
Η ελληνική διάσταση και το πλεονέκτημα της Ενέργειας
Η νέα ευρωπαϊκή ανάγκη έχει άμεσο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, η οποία διαθέτει αυξανόμενη παραγωγή από ΑΠΕ, επενδύσεις σε δίκτυα και νέες ενεργειακές διασυνδέσεις, ενώ παράλληλα διεκδικεί μεγαλύτερο ρόλο στην αγορά των data centers. Σε αυτή τη συζήτηση αποκτά ενδιαφέρον και το GREGY Interconnector, το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Αιγύπτου, που προβλέπει μεταφορά έως 3.000 MW μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου περίπου 954 χιλιομέτρων, με την ηλεκτρική ενέργεια να συνδέεται με μεγάλης κλίμακας ανάπτυξη ΑΠΕ στην Αίγυπτο. Το GREGY δεν αποτελεί σήμερα έτοιμη υποδομή για την ηλεκτροδότηση data centers. Είναι ένα μεγάλο έργο διασύνδεσης που βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης. Ωστόσο, δείχνει τη νέα πραγματικότητα: η ψηφιακή ανάπτυξη και η ενεργειακή επάρκεια αρχίζουν να σχεδιάζονται ως ενιαίο ζήτημα. Ο Ντράγκι, η Λαγκάρντ και η Φον ντερ Λάιεν έβαλαν διαφορετικά κομμάτια στο ίδιο παζλ. Ο Ντράγκι ανέδειξε το χάσμα στην υπολογιστική ισχύ και την παραγωγικότητα. Η Λαγκάρντ ανέδειξε τη ροή ευρωπαϊκών κεφαλαίων προς την αμερικανική τεχνολογία. Η Φον ντερ Λάιεν έβαλε στο τραπέζι αδειοδοτήσεις και δίκτυα. Πίσω από όλα αυτά βρίσκεται ένας κοινός αριθμός: τα GW. Γιατί χωρίς ηλεκτρική ισχύ δεν υπάρχουν αρκετά data centers. Και χωρίς data centers η Ευρώπη δεν μπορεί να αποκτήσει την υπολογιστική υποδομή που χρειάζεται.
Η επόμενη μεγάλη ευρωπαϊκή μάχη δεν είναι μόνο ποιος θα έχει την καλύτερη τεχνολογία. Είναι ποιος θα κατασκευάσει πρώτος την υποδομή που θα της επιτρέψει να λειτουργήσει σε μεγάλη κλίμακα. Και σε αυτή την κούρσα, εκτός από τα δισεκατομμύρια, μετρά πλέον και ο χρόνος.
