Τη δυνατότητα ανάπτυξης κέντρων δεδομένων σε δύο οργανωμένες περιοχές των Σπάτων προβλέπει για πρώτη φορά με σαφήνεια το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα (ΕΧΠ-Β), που θεσμοθετήθηκε στις 28 Αυγούστου 2026 με Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου.
Η πρόβλεψη αφορά τις περιοχές Γυαλού – Αγίου Δημητρίου – Πύργου και Πέτρα Γιαλού – Βούλια – Προκαλήσι, στον Δήμο Σπάτων-Αρτέμιδος. Πρόκειται για οργανωμένους υποδοχείς στους οποίους σήμερα κυριαρχούν δραστηριότητες του τριτογενούς τομέα, αλλά το νέο χωροταξικό πλαίσιο αναγνωρίζει πλέον ρητά την προοπτική εγκατάστασης data centers, μαζί με άλλες δραστηριότητες περιβαλλοντικής Κατηγορίας Β που είναι συμβατές με το μητροπολιτικό περιβάλλον.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική αγορά ψηφιακών υποδομών, καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση για data centers αυξάνεται λόγω της επέκτασης του cloud computing, της τεχνητής νοημοσύνης και των υποδομών μεγάλης υπολογιστικής ισχύος.
Δεν είναι άδεια κατασκευής, αλλά χωροταξική αναγνώριση
Η νέα πρόβλεψη χρειάζεται να διαβαστεί με ακρίβεια. Η ΚΥΑ δεν μετατρέπει τις δύο περιοχές σε αποκλειστικές ζώνες data centers, ούτε εγκρίνει αυτομάτως συγκεκριμένες επενδύσεις.
Αυτό που αλλάζει είναι ότι τα κέντρα δεδομένων εντάσσονται πλέον ρητά στις δραστηριότητες που μπορούν να εξεταστούν χωροταξικά στις συγκεκριμένες οργανωμένες περιοχές. Κάθε επένδυση εξακολουθεί να υπόκειται στους ειδικότερους πολεοδομικούς, περιβαλλοντικούς και αδειοδοτικούς κανόνες.
Η σημασία, επομένως, είναι κυρίως θεσμική: το κράτος εντάσσει την ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για τη βιομηχανική και παραγωγική γεωγραφία της χώρας.
Η ιστορία των data centers αρχίζει από την Lamda Hellix/Digital Realty
Η σημερινή εξέλιξη δεν πρέπει να συγχέεται με την ιστορία δημιουργίας του οικοσυστήματος των data centers στην Αττική.
Ο πρώτος σημαντικός οργανωμένος πυρήνας δημιουργήθηκε στο Κορωπί από τη LAMDA HELLIX, πολύ πριν από την επένδυση της Microsoft. Το Athens-1 Data Center λειτουργεί από το 2003 και αποτέλεσε την πρώτη εγκατάσταση της εταιρείας.
Η LAMDA HELLIX εξελίχθηκε σε έναν από τους βασικούς παρόχους data center υποδομών στην Ελλάδα και το 2020 πέρασε στον διεθνή όμιλο Digital Realty, σηματοδοτώντας την ένταξη της ελληνικής δραστηριότητας σε έναν από τους μεγαλύτερους παγκόσμιους ομίλους του κλάδου.
Η Digital Realty συνέχισε τις επενδύσεις στην περιοχή του Κορωπίου, αναπτύσσοντας νέες εγκαταστάσεις και διευρύνοντας το Athens Data Center Campus. Το 2022 δρομολογήθηκαν τα ATH3 και ATH4, με το ATH3 να διαθέτει δυναμικότητα 6,8 MW IT capacity και το ATH4 να προσθέτει αντίστοιχη δυναμικότητα.
Αυτός ο πυρήνας στο Κορωπί έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι αποτέλεσε την πρώτη οργανωμένη βάση της αγοράς data centers στην ευρύτερη Ανατολική Αττική.
Η Microsoft ακολούθησε με αργά βήματα
Η Microsoft αποτελεί μεταγενέστερο και εξαιρετικά σημαντικό κεφάλαιο στην ανάπτυξη των ελληνικών ψηφιακών υποδομών.
Το στρατηγικό επενδυτικό σχέδιο της Microsoft προβλέπει τρία data centers σε δύο περιοχές της Αττικής, στα Σπάτα και στο Κορωπί, με συνολικό επενδυτικό σχέδιο περίπου 976 εκατ. ευρώ. Στόχος είναι η ανάπτυξη υποδομών για την παροχή υπηρεσιών Microsoft Cloud στην Ελλάδα, μεταξύ άλλων Azure, Microsoft 365, Dynamics 365 και Power Platform.
Το data center στα Σπάτα προβλέπεται με ισχύ 19,2 MW, ενώ τα δύο κέντρα στο Κορωπί από 9,6 MW το καθένα.
Η επένδυση αυτή είναι σημαντική για τα Σπάτα, αλλά δεν αποτελεί την απαρχή της αγοράς data centers στην Ανατολική Αττική. Η αγορά είχε ήδη αποκτήσει υποδομές, τεχνογνωσία και πελατειακό οικοσύστημα μέσω της LAMDA HELLIX και στη συνέχεια της Digital Realty.
Η Microsoft έρχεται, επομένως, να προσθέσει ένα νέο και ιδιαίτερα μεγάλο hyperscale/cloud αποτύπωμα σε μια περιοχή όπου η αγορά είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται.
Το Κέντρο «Olive» των 770 εκατ. ευρώ
Το επενδυτικό ενδιαφέρον στα Σπάτα δεν περιορίζεται στη Microsoft.
Στην περιοχή Πέτρα Γιαλού – Βούλια – Προκαλήσι προωθείται και το Data Center Olive, επένδυση των Dromeus Capital και Apto, με συνολικό επενδυτικό ύψος που έχει αναφερθεί περίπου στα 770 εκατ. ευρώ.
Η εγκατάσταση αναπτύσσεται σε δύο γειτονικά οικόπεδα συνολικής έκτασης περίπου 62.700 τ.μ. και προβλέπει δύο κτίρια data center. Η εγκατάσταση έχει συνολικό υπολογιστικό φορτίο περίπου 46 MW, ενώ η απαίτηση ισχύος από το ηλεκτρικό δίκτυο σε πλήρη λειτουργία ανέρχεται σε περίπου 80 MW.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει γιατί η αναφορά του νέου ΕΧΠ-Β στα Σπάτα δεν αποτελεί απλώς θεωρητική πρόβλεψη. Η περιοχή έχει ήδη αρχίσει να συγκεντρώνει επενδυτικό ενδιαφέρον για υποδομές μεγάλης κλίμακας.
Γιατί τα Σπάτα αποκτούν στρατηγική σημασία
Η επιλογή των Σπάτων δεν είναι τυχαία.
Η περιοχή βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με το αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», διαθέτει πρόσβαση στους βασικούς οδικούς άξονες της Ανατολικής Αττικής και βρίσκεται κοντά στον μητροπολιτικό ιστό της Αθήνας. Για μια επένδυση data center, ωστόσο, η γειτνίαση με την Αθήνα και το αεροδρόμιο είναι μόνο ένα μέρος της εξίσωσης.
Καθοριστικοί παράγοντες είναι η ηλεκτρική ισχύς, η τηλεπικοινωνιακή συνδεσιμότητα, η πρόσβαση σε οπτικές ίνες, η διαθεσιμότητα γης, η δυνατότητα δημιουργίας υποσταθμών, η ασφάλεια και η ταχύτητα αδειοδότησης.
Και η ηλεκτρική ενέργεια είναι ίσως η σημαντικότερη παράμετρος. Ένα μεγάλο data center δεν είναι μια συμβατική επαγγελματική εγκατάσταση. Απαιτεί συνεχή τροφοδοσία, εφεδρική ισχύ και προηγμένα συστήματα ψύξης. Όσο αυξάνεται η χρήση τεχνητής νοημοσύνης και GPU υποδομών, τόσο αυξάνονται και οι απαιτήσεις ισχύος.
Το γεγονός ότι στην περιοχή σχεδιάζονται εγκαταστάσεις με απαιτήσεις δεκάδων MW δείχνει το μέγεθος της αλλαγής.
Το ΕΧΠ-Β αλλάζει τον παραγωγικό χάρτη
Η πρόβλεψη για τα Σπάτα εντάσσεται σε μια πολύ ευρύτερη αναδιάταξη του χωροταξικού σχεδιασμού.
Το νέο ΕΧΠ-Β επιδιώκει να περιορίσει τη διάσπαρτη εγκατάσταση παραγωγικών δραστηριοτήτων και να κατευθύνει τις νέες επενδύσεις προς οργανωμένους υποδοχείς, όπου μπορούν να εξασφαλιστούν καλύτερες υποδομές, σαφέστεροι κανόνες και μεγαλύτερη περιβαλλοντική και χωρική ασφάλεια.
Σε εθνικό επίπεδο, το νέο πλαίσιο υπολογίζει ότι έως το 2032 θα απαιτηθούν περίπου 57.000 στρέμματα νέων οργανωμένων υποδοχέων. Παράλληλα, τίθεται ως στόχος να περιοριστεί σημαντικά η εγκατάσταση νέων μονάδων εκτός οργανωμένων μορφών ανάπτυξης, από περίπου 80% στο παρελθόν σε περίπου ένα τρίτο.
Στην Αττική, η λογική αυτή οδηγεί σε διαφορετικούς ρόλους ανά περιοχή. Τα Σπάτα αποκτούν σαφέστερη κατεύθυνση προς τις ψηφιακές υποδομές, ενώ ο άξονας Κορωπί – Παιανία – Παλλήνη ενισχύεται ως κέντρο της φαρμακοβιομηχανίας και η Ελευσίνα ως σημαντικός βιομηχανικός και εφοδιαστικός κόμβος.
Από το Κορωπί στα Σπάτα και από τα data centers στην AI
Η εξέλιξη έχει και μια ευρύτερη τεχνολογική διάσταση.
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια νέα γενιά ψηφιακών υποδομών. Τα data centers δεν εξυπηρετούν μόνο παραδοσιακές υπηρεσίες φιλοξενίας ιστοτόπων ή εταιρικών εφαρμογών. Αποτελούν τη φυσική υποδομή πίσω από το cloud, τις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, την ανάλυση μεγάλων δεδομένων, τις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες και τις επιχειρησιακές πλατφόρμες.
Η αύξηση της ζήτησης για AI υπολογιστική ισχύ μετατρέπει την ηλεκτρική ενέργεια, τις τηλεπικοινωνίες και τη διαθέσιμη γη σε κρίσιμους παραγωγικούς συντελεστές.
Υπό αυτή την έννοια, η νέα πρόβλεψη για τα Σπάτα είναι περισσότερο από μια χωροταξική λεπτομέρεια. Αποτελεί αναγνώριση ότι οι ψηφιακές υποδομές έχουν πλέον θέση στον ίδιο τον παραγωγικό σχεδιασμό της χώρας.
Το Κορωπί είχε ήδη αποκτήσει τον πρώτο οργανωμένο πυρήνα με τη LAMDA HELLIX και τη μετέπειτα ανάπτυξη της Digital Realty. Η Microsoft και το Olive προσθέτουν νέα μεγάλης κλίμακας projects στα Σπάτα. Και το νέο ΕΧΠ-Β έρχεται τώρα να δώσει σε αυτή τη διεύρυνση ένα σαφέστερο χωροταξικό πλαίσιο.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, επομένως, δεν είναι απλώς να βρεθεί χώρος για περισσότερα data centers. Είναι να εξασφαλιστούν η απαιτούμενη ηλεκτρική ισχύς, οι τηλεπικοινωνιακές διασυνδέσεις και οι υποδομές ώστε η Ανατολική Αττική να μπορέσει να εξελιχθεί σε πραγματικό κόμβο ψηφιακών υποδομών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
