Η ολοκλήρωση της εξέτασης του μαθήματος της Πληροφορικής στις Πανελλαδικές Εξετάσεις επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για τον τρόπο διδασκαλίας και αξιολόγησης ενός από τα σημαντικότερα μαθήματα για τους υποψήφιους των θετικών και τεχνολογικών σχολών. Με αφορμή τα φετινά θέματα, η Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας προχώρησε σε αναλυτικό σχολιασμό, αξιολογώντας τόσο τη δομή και τη δυσκολία των εξετάσεων όσο και τις διαχρονικές αδυναμίες του μαθήματος.
Παράλληλα, η ΕΠΕ επαναφέρει το πάγιο αίτημά της για εκσυγχρονισμό της διδασκαλίας, υποστηρίζοντας ότι η μετάβαση σε μια πραγματική γλώσσα προγραμματισμού, όπως η Python, αποτελεί πλέον αναγκαιότητα, ώστε το μάθημα να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της σύγχρονης εκπαίδευσης και της επιστήμης της Πληροφορικής.
Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας:
Ο σκοπός της εξέτασης ενός μαθήματος στις πανελλαδικές εξετάσεις –καλώς ή κακώς– είναι να διασφαλιστεί ότι ο υποψήφιος φοιτητής έχει τα απαραίτητα προσόντα για να παρακολουθήσει το τμήμα που θα επιλέξει. Επίσης –οφείλει να– είναι ένας τρόπος αξιολόγησης και επιλογής των παραπάνω φοιτητών, ίσως πιεστικός (το 3ωρο που κρίνονται όλα), αλλά όσο το δυνατόν αδιάβλητος και ίδιος για όλους. Αν συμφωνήσουμε στα παραπάνω, τα φετινά θέματα της Πληροφορικής των ΓΕΛ ικανοποιούσαν σε γενικές γραμμές τον σκοπό αυτό.
Χωρίς να «διυλίζουμε τον κώνωπα», μπορούμε να πούμε ότι τα φετινά θέματα της πληροφορικής ήταν διαβαθμισμένης δυσκολίας, κάλυπταν μεγάλο μέρος της ύλης και ο υποψήφιος που είχε σαν στόχο το άριστα έπρεπε να έχει εμπεδώσει καλά το περιεχόμενο του μαθήματος και να μπορεί να συνδυάσει τα απλά αλγοριθμικά “εργαλεία” που έχει διδαχθεί ώστε να λύσει σύνθετα προβλήματα. Θα μπορούσαμε εδώ να κάνουμε ιδιαίτερη αναφορά σε μέρος των θεμάτων:
Θέμα Α. Στα θέματα Σ/Λ υπάρχουν δύο (2) ερωτήματα τα οποία εγείρουν αμφισβήτηση (στη χρήση του runtime stack κατά την κλήση υποπρογράμματος) ενώ θεωρούμε πως είναι τουλάχιστον άστοχο να εξετάζεται γνώση της Α΄ Γυμνασίου (Δεδομένα → Επεξεργασία → Πληροφορία) πέντε (5) τάξεις μετά. Ο τρόπος δε που (ουσιαστικά δεν) διδάσκεται η εκσφαλμάτωση (debugging), καθιστά εντελώς άνευ νοήματος το να υπάρχουν ερωτήσεις σχετικά με μαύρο κουτί κλπ.
Θέμα Β3. Απαιτούσε πραγματική κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του αλγορίθμου ταξινόμησης ευθείας ανταλλαγής. Οι μαθητές που απλά είχαν αποστηθίσει τον αλγόριθμο συνάντησαν δυσκολία στο θέμα αυτό. Επιπλέον δόθηκε ως κλειστού τύπου (δεν επιτρέπονται αποκλίσεις μεταξύ των δύο (2) βαθμολογητών). Συγκεκριμένα και σύμφωνα με τις ενδεικτικές λύσεις από το υπουργείο για το κενό (1) σωστή απάντηση είναι το 3 και για το κενό (2) σωστή απάντηση το 2. Όμως ο αλγόριθμος της ταξινόμησης που αναφέρεται δουλεύει εξίσου σωστά αν στο κενό (1) δοθεί οποιαδήποτε τιμή (και δεκαδική) στο διάστημα (1,3], ενώ και στο κενό (2) ο αλγόριθμος δουλεύει σωστά (με παραπάνω περιττά βήματα μεν, αλλά σωστά) με τιμή 1. Ευτυχώς, το Β3 τελικά αποχαρακτηρίστηκε από «κλειστού» τύπου, αν και αυτό πιθανώς θα αδικήσει τυχόν φυσικώς αδύνατους μαθητές που εξετάστηκαν προφορικά (και βαθμολογήθηκαν) την ίδια την ημέρα των εξετάσεων. Σε κάθε περίπτωση είναι προβληματική η επιλογή του εν λόγω θέματος.
Θέμα Γ4. Είναι από τα ερωτήματα βάσει των οποίων θα ξεχωρίσουν οι άριστες από τις μέτριες βαθμολογίες. Ο μαθητής καλείται να σκεφτεί τρόπο ώστε να απομονώσει μια επανάληψη με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά από μια γενική επαναληπτική διαδικασία.
Θέμα Δ. Συνολικά μπορούμε να πούμε ότι απαιτούσε ξεκάθαρη αντίληψη της δομής του πίνακα, καθώς επίσης και ευχέρεια στη χρήση υποπρογραμμάτων. Ο υποψήφιος κλήθηκε να εφαρμόσει βασικές λειτουργίες πάνω στους πίνακες όπως αναζήτηση, ταξινόμηση και επεξεργασία μεμονωμένων γραμμών. Δείκτης δυσκολίας πάνω από τη μέση χωρίς όμως να περιέχονται πρωτότυπα ερωτήματα που ένας καλά προετοιμασμένος υποψήφιος δεν έχει ξανασυναντήσει.
Το μάθημα της «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ» (πρώην Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον) στη Γ΄ ΓΕΛ διδάσκεται και εξετάζεται ουσιαστικά με τον ίδιο τρόπο τα τελευταία περίπου 25 χρόνια. Οι προσθήκες που έγιναν στην ύλη πριν από 5 χρόνια (δυναμικές δομές δεδομένων, προγραμματισμός με αντικείμενα, εκσφαλμάτωση) ήταν μεν σημαντικές και απαραίτητες, αλλά η προσέγγισή τους από τον μαθητή μπορεί να είναι μόνο διαισθητική και θεωρητική, αφού δεν υπάρχει κάποια γλώσσα προγραμματισμού στο διδακτικό πακέτο που να υποστηρίζει τα παραπάνω.
Δεν θα κουραστούμε δε να επαναλαμβάνουμε το παράδοξο του εκπαιδευτικού μας συστήματος: Από τη μια, με τα νέα προγράμματα σπουδών Πληροφορικής του Γυμνασίου, έστω κι αν αυτά υλοποιούνται σε μία (1) ώρα μαθήματος ανά εβδομάδα, ακόμη κι αν η ύλη είναι ιδιαίτερα απαιτητική, οι μαθητές έρχονται σε επαφή με «πραγματικό προγραμματισμό» και μάλιστα σε υπαρκτή δημοφιλή γλώσσα (Python). Μάλιστα αυτό συνεχίζεται στις δύο πρώτες τάξεις του Λυκείου όπου ο εκπαιδευτικός έχει την ευκαιρία να εισάγει τους μαθητές του και σε περιβάλλοντα που υποστηρίζουν αντικείμενα. Κι αίφνης, στην τελευταία τάξη, έρχεται η απότομη προσγείωση στον προγραμματισμό στο χαρτί και στον πίνακα μέσω μιας adhoc γλώσσας που φυσικά δε χρησιμοποιείται πουθενά στον «πραγματικό κόσμο».
Πότε λοιπόν θα έρθει το πλήρωμα του χρόνου για ριζική ανανέωση του μαθήματος και εισαγωγή μιας πραγματικής γλώσσας προγραμματισμού όπως η Python; Κάτι τέτοιο εφαρμόζεται άλλωστε εδώ και χρόνια στα ΕΠΑΛ.
Ακόμη κι έτσι όμως, με την παρούσα μορφή, το μάθημα της «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ» στη Γ΄ ΓΕΛ αποτελεί για τον μελλοντικό φοιτητή απαραίτητο εφόδιο ώστε να ανταπεξέλθει στα εισαγωγικά μαθήματα προγραμματισμού που υπάρχουν στα περισσότερα τμήματα θετικών σπουδών και να αποκτήσει αναλυτική και αλγοριθμική σκέψη για την αντιμετώπιση επιστημονικών (και όχι μόνο) προβλημάτων. Για τους λόγους αυτούς κρίνεται απαραίτητη η εξέταση στην Πληροφορική για όλους τους υποψήφιους αυτών των τμημάτων.
Κλείνοντας, παραπέμπουμε σε παλιότερες σχετικές μας παρεμβάσεις:
- Ναι στην Επαναφορά της Πληροφορικής ως Πανελλαδικώς Εξεταζόμενο Μάθημα (2014)
- Για τον τρόπο εισαγωγής μαθητών σε Τμήματα Πληροφορικής (2018)
- Πώς τελικά σπουδάζει κανείς Πληροφορική στην Ελλάδα; (2020)
- Σχολιασμός των θεμάτων των Πανελληνίων εξετάσεων στο μάθημα Πληροφορική Ομάδας Προσανατολισμού. (2023)
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας
