Στην τελική ευθεία εισέρχονται τα τελευταία έργα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με το διαθέσιμο χρονικό περιθώριο να στενεύει δραστικά και την προθεσμία ολοκλήρωσης του προγράμματος στο τέλος Αυγούστου. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι έντονα πιεστική, καθώς το σύνολο σχεδόν των διαδικασιών, από τις τελευταίες εγκρίσεις μέχρι τις συμβασιοποιήσεις, πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα σε ένα στενό περιθώριο λίγων εβδομάδων.
Το ζήτημα των πόρων και της πορείας υλοποίησης αναμένεται να απασχολήσει το σημερινό υπουργικό συμβούλιο, όπου θα γίνει αποτίμηση της κατάστασης και των εκκρεμοτήτων. Παρά το γεγονός ότι κυβερνητικά στελέχη επιμένουν πως δεν υπάρχει κίνδυνος απώλειας ευρωπαϊκών κονδυλίων, η πραγματικότητα δείχνει ότι αριθμός έργων δεν θα ενταχθεί τελικά στη χρηματοδότηση. Ήδη, επενδυτικά σχέδια πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ μένουν εκτός δανειακής στήριξης, παρότι είχαν υποβληθεί πλήρεις φάκελοι. Οι μεγαλύτερες απώλειες εντοπίζονται σε ενέργεια, τουριστικές επενδύσεις, εμπόριο και real estate, τομείς που είχαν στηρίξει μεγάλο μέρος των προσδοκιών τους στο εργαλείο του Ταμείου.
Πίεση στο δανειακό σκέλος και αναγκαστικές ανακατανομές
Η πίεση στο δανειακό σκέλος δεν εμφανίστηκε αιφνιδιαστικά. Ήδη από τα τέλη του 2025 είχε καταγραφεί επιβράδυνση στην απορρόφηση, με αποτέλεσμα το οικονομικό επιτελείο να προχωρήσει σε ανακατανομή περίπου 2 δισ. ευρώ προς την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, ώστε να ενισχυθεί η ρευστότητα του μηχανισμού και να επιταχυνθεί η εκταμίευση. Μετά την κίνηση αυτή, το συνολικό διαθέσιμο ύψος του δανειακού πυλώνα διαμορφώθηκε στα 13,5 δισ. ευρώ, ενώ μέχρι το τέλος Μαρτίου είχαν ήδη διοχετευθεί περίπου 9,5 δισ. ευρώ στην πραγματική οικονομία. Ωστόσο, η επιτάχυνση που ακολούθησε οδήγησε σε απότομη αύξηση της ζήτησης.
Η μετατόπιση της προθεσμίας από το τέλος Αυγούστου στο τέλος Μαΐου λειτούργησε ως καταλύτης. Επιχειρήσεις και τραπεζικά ιδρύματα υπέβαλαν μαζικά αιτήσεις χρηματοδότησης, δημιουργώντας συνθήκες υπερβάλλουσας ζήτησης έναντι των διαθέσιμων κεφαλαίων. Το αποτέλεσμα ήταν η εμφάνιση ενός «στενού λαιμού» στην τελική φάση έγκρισης και συμβασιοποίησης.
Υπερδέσμευση και το επόμενο ευρωπαϊκό στοίχημα
Η έντονη κινητικότητα οδήγησε σε υπερδέσμευση πόρων, με αρκετά επενδυτικά σχέδια να μην καταφέρνουν τελικά να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση, παρά την τυπική τους πληρότητα. Το φαινόμενο αυτό αναδεικνύει τη δομική αντίφαση ανάμεσα στην υψηλή επενδυτική ζήτηση και τους περιορισμένους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, έχουν υπογραφεί 798 συμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού 27,5 δισ. ευρώ. Η χρηματοδοτική τους δομή περιλαμβάνει 12,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο, 8,8 δισ. ευρώ τραπεζικά κεφάλαια και 6,2 δισ. ευρώ ίδια συμμετοχή επενδυτών, αποτυπώνοντας την ισχυρή μόχλευση του προγράμματος, αλλά και την πίεση που δημιουργείται στην τελική κατανομή των πόρων.
Την ίδια ώρα, συνεχίζεται η διαδικασία υποβολής νέων αιτημάτων εκταμίευσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης έχει ήδη προχωρήσει στην κατάθεση του όγδοου αιτήματος ύψους 1,4 δισ. ευρώ, το οποίο συνδέεται με την επίτευξη 32 οροσήμων, ενώ παράλληλα έχει υποβληθεί και το έβδομο αίτημα για το δανειακό σκέλος, ύψους 1,2 δισ. ευρώ. Στο επιχειρησιακό επίπεδο, ο επικεφαλής της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης Ορέστης Καβαλάκης έχει επισημάνει ότι οι διαθέσιμοι πόροι έχουν ουσιαστικά διοχετευθεί στο σύνολό τους προς το τραπεζικό σύστημα, με το κρίσιμο ζήτημα πλέον να αφορά την ολοκλήρωση των συμβάσεων εντός των στενών χρονικών ορίων.
Το μεγάλο βάρος μεταφέρεται στο Φθινόπωρο, όταν η χώρα θα καταθέσει το ένατο αίτημα χρηματοδότησης για 134 ορόσημα και 3,8 δισ. ευρώ, καθώς και νέο αίτημα για το δανειακό σκέλος, με το συνολικό πακέτο να προσεγγίζει τα 4,8 δισ. ευρώ. Σε αυτό το στάδιο, θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό η συνολική εικόνα επιτυχίας του προγράμματος, αλλά και το πόσα από τα αρχικά επενδυτικά σχέδια θα έχουν τελικά υλοποιηθεί στην πράξη.
Τούτων εχόντων κάθε σενάριο εκλογών πριν τον Δεκέμβριο, τον μήνα της τελικής ολοκλήρωσης του RRF, προφανώς και είναι εκτός των πρωθυπουργικών σχεδιασμών.
