Η Ελλάδα εισέρχεται στην εποχή της ρύθμισης της Τεχνητής Νοημοσύνης με το εθνικό νομοσχέδιο εφαρμογής του ευρωπαϊκού AI Act. Πρόκειται αναμφίβολα για μια αναγκαία πρωτοβουλία, καθώς η ανεξέλεγκτη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν αποτελεί πλέον μελλοντικό κίνδυνο αλλά καθημερινή πραγματικότητα. Το σχέδιο νόμου δημιουργεί τους εθνικούς μηχανισμούς εποπτείας, προβλέπει τη λειτουργία AI Regulatory Sandbox, θεσπίζει Μητρώο Συστημάτων AI στο Δημόσιο και αναθέτει συγκεκριμένους ρόλους στις αρμόδιες αρχές, επιχειρώντας να μεταφέρει τον ευρωπαϊκό Κανονισμό. στην ελληνική νομοθεσία. Ωστόσο, πίσω από τη θετική εικόνα, αναδεικνύονται σημαντικά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν θεσμικά και νομοθετικά, καθώς ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα κατά την εφαρμογή του νόμου και δεν πρέπει να αφεθούν στα γνωστά Προεδρικά Διατάγματα για να ρυθμιστούν από την στιγμή που έχουν ήδη εντοπιστεί από Επιστημονικούς και Επαγγελματικούς Φορείς
Το πρώτο αφορά την ίδια την εποπτεία. Το νομοσχέδιο ορίζει τις αρμόδιες αρχές, χωρίς όμως να αποσαφηνίζει επαρκώς με ποιο προσωπικό, ποια τεχνογνωσία και ποιους οικονομικούς πόρους θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις ιδιαίτερα απαιτητικές υποχρεώσεις του AI Act. Η εποπτεία σύνθετων αλγοριθμικών μοντέλων δεν μπορεί να ασκηθεί μόνο με νομικές διαδικασίες· απαιτεί εξειδικευμένους επιστήμονες, μηχανικούς λογισμικού και ομάδες ελέγχου υψηλής τεχνογνωσίας. Ασαφές είναι το πλαίσιο ελέγχου των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης που χρησιμοποιεί το ίδιο το Δημόσιο. Η δημιουργία Μητρώου αποτελεί θετική εξέλιξη, όμως δεν διευκρινίζεται ποιος θα πραγματοποιεί τους τεχνικούς ελέγχους, κάθε πότε θα αξιολογούνται τα μοντέλα, ούτε ποια διαδικασία θα ακολουθείται όταν ένα σύστημα εμφανίζει μεροληψία ή λανθασμένες αποφάσεις. Εξίσου προβληματική είναι η περιορισμένη αναφορά στην ευθύνη των προμηθευτών και των αναδόχων δημοσίων έργων. Ποιος φέρει την ευθύνη όταν ένα σύστημα AI προκαλέσει οικονομική ζημία ή λάβει λανθασμένες διοικητικές αποφάσεις; Το νομοσχέδιο δεν δίνει σαφείς απαντήσεις ούτε καθορίζει συγκεκριμένες διαδικασίες αποζημίωσης ή άμεσης απόσυρσης προβληματικών εφαρμογών. Παράλληλα, το AI Regulatory Sandbox αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την καινοτομία, όμως δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως τα κριτήρια συμμετοχής, η διάρκεια των δοκιμών, οι εγγυήσεις προστασίας των πολιτών ούτε ο τρόπος αξιοποίησης των αποτελεσμάτων των πιλοτικών εφαρμογών.
Το μεγαλύτερο. Ίσως. κενό αφορά στη Δημόσια Διοίκηση και τις Επιχειρήσεις. Το νομοσχέδιο προβλέπει υποχρεώσεις συμμόρφωσης, αλλά δεν συνοδεύεται από ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης στελεχών, πιστοποίησης γνώσεων και ενίσχυσης της τεχνικής επάρκειας. Χωρίς ανθρώπους που να κατανοούν πραγματικά την Τεχνητή Νοημοσύνη, ακόμη και το καλύτερο θεσμικό πλαίσιο κινδυνεύει να παραμείνει γράμμα κενό.
Το εθνικό AI Act αποτελεί όντως μια σωστή αφετηρία.
Για να μετατραπεί όμως σε πραγματικό εργαλείο εμπιστοσύνης και ανάπτυξης, χρειάζεται περισσότερη σαφήνεια, εξειδίκευση και επιχειρησιακή ετοιμότητα.
