Σε νέο «πεδίο μάχης» μεταξύ διεθνών ομίλων τεχνολογίας και συστημάτων ασφαλείας θα εξελιχθεί ο επικείμενος διαγωνισμός του υπουργείου Προστασίας του πολίτη για το σύστημα έκδοσης ταυτοτήτων και διαβατηρίων. Εκτιμάται ότι ο προϋπολογισμός θα ξεπεράσει τα 500 εκατ. ευρώ με το έργο να έχει μπροστά του τις εκλογές και ένα εξαιρετικά αμφίβολο ορίζοντα κατακύρωσης και ανάθεσης, λόγω του ασαφούς μετεκλογικού τοπίου.
Η προκήρυξη του διαγωνισμού αναμένεται, το νωρίτερο, στα μέσα Ιουλίου από το υπουργείο Προστασίας του πολίτη και το Υπερταμείο. Πρόκειται για τον προηγούμενο διαγωνισμό, με αρκετές συστημικές αλλαγές του 2019, που ακυρώθηκε το 2022 ύστερα από πολυετείς προσφυγές, ενστάσεις και έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των ενδιαφερόμενων σχημάτων.
Η νέα σύμβαση θα αφορά όχι μόνο την έκδοση των νέων αστυνομικών ταυτοτήτων αλλά και διαβατηρίων, εγγράφων ασφαλείας και τη συνολική λειτουργία του συστήματος προσωποποίησης, εκτύπωσης και τεχνικής υποστήριξης για λογαριασμό της ΕΛ.ΑΣ. Η βασική διάρκεια του έργου προβλέπεται στα 10 χρόνια, με δυνατότητα επέκτασης για ακόμη πέντε.
Οι ενδιαφερόμενοι σε διεθνές επίπεδο
Ο βασικός «παίκτης» στη νέα διαγωνιστική διαδικασία εκτιμάται ότι θα είναι η ιαπωνική Toppan Holdings, η οποία είναι ο σημερινός ανάδοχο του έργου και συνεργάζεται με το ελληνικό Δημόσιο εδώ και τριάντα περίπου χρόνια. Η εταιρεία έχει αναλάβει από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 την παραγωγή των ελληνικών ταυτοτήτων, ενώ αργότερα επεκτάθηκε και στα διαβατήρια. Το ισχύον συμβόλαιο της Toppan λήγει τον Αύγουστο 2026, γεγονός που αυξάνει την πίεση για την ολοκλήρωση του νέου διαγωνισμού. Στο περιθώριο των «ζυμώσεων» για τον διαγωνισμό, συζητείται η παράταση της συνεργασίας μέχρι την τελική και οριστική ανάθεση του διαγωνισμού.
Ανταγωνιστές της ιαπωνικής εταιρείας αναμένεται να βρεθούν πάλι τα μεγάλα ευρωπαϊκά σχήματα του προηγούμενου διαγωνισμού όπως η γαλλική Thales Group, ένας από τους μεγαλύτερους διεθνώς παρόχους λύσεων ψηφιακής ασφάλειας, βιομετρικών τεχνολογιών και συστημάτων κυβερνοπροστασίας. Η Thales διαθέτει σημαντική εμπειρία σε κρατικά έργα ηλεκτρονικών ταυτοτήτων και έξυπνων διαβατηρίων σε ευρωπαϊκές και ασιατικές αγορές.
Στους βασικούς διεκδικητές συγκαταλέγεται και η Veridos Matsoukis, η οποία διαθέτει εγκαταστάσεις στην Ελλάδα και εξειδικεύεται στην παραγωγή βιομετρικών εγγράφων ασφαλείας. Η Veridos θεωρείται από στελέχη της αγοράς ιδιαίτερα ισχυρός αντίπαλος λόγω της τεχνογνωσίας της σε εθνικά συστήματα ταυτοποίησης και των συνεργασιών της με κρατικές αρχές σε πολλές χώρες.
H Zetes, η οποία δραστηριοποιείται σε λύσεις ταυτοποίησης πολιτών, border control και ψηφιακής διαχείρισης κρατικών εγγράφων. Είναι βελγική εταιρεία τεχνολογίας που ειδικεύεται σε συστήματα ψηφιακής ταυτοποίησης, βιομετρικών εγγράφων, ελέγχου συνόρων και λύσεων ιχνηλασιμότητας (traceability). Θεωρείται ένας από τους σημαντικούς ευρωπαϊκούς παρόχους λύσεων για κυβερνήσεις, αστυνομικές αρχές, αεροδρόμια και οργανισμούς ασφαλείας. Ελέγχεται από τον όμιλο Panasonic, είχε συμμετάσχει και στον προηγούμενο διαγωνισμό με εγχώριους τεχνολογικούς συνεργάτες.
Μεγάλο ενδιαφέρον για την ελληνική συμμετοχή
Οι ελληνικές εταιρείες που θεωρείται πιθανό να συμμετάσχουν ή να διεκδικήσουν ρόλο μέσω κοινοπραξιών στον νέο διαγωνισμό για τις ταυτότητες και τα διαβατήρια είναι οι ίδιες που είχαν εμφανιστεί και στον μεγάλο διαγωνισμό του 2019, όταν είχαν σχηματιστεί ισχυρά σχήματα με διεθνείς ομίλους ασφαλείας.
Μεταξύ των βασικών ελληνικών παικτών είναι
- Η Uni Systems, θυγατρική του ομίλου Quest, η οποία είχε κατέβει μαζί με τη Thales Group. Η Uni Systems από τις ισχυρότερες ελληνικές εταιρείες σε μεγάλα έργα πληροφορικής του Δημοσίου, κυβερνοασφάλειας και ολοκλήρωσης σύνθετων συστημάτων.
- Η Space Hellas, η οποία συμμετείχε στο σχήμα της Zetes. Η Space Hellas διαθέτει σημαντική δραστηριότητα σε έργα ασφαλών επικοινωνιών, cybersecurity και κρατικών υποδομών ασφαλείας.
- Η Byte Computer, του Ομίλου Ideal – Adacom, μέσω της κοινοπραξίας της Veridos Matsoukis με τον Όμιλο OTE. Η Byte έχει σαφή παρουσία σε δημόσια πληροφοριακά έργα, λύσεις ψηφιοποίησης και εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.
- Ο Όμιλος OTE είχε αναλάβει κύριο ρόλο στο σχήμα Veridos, αξιοποιώντας τη μεγάλη εμπειρία του σε κρατικά πληροφοριακά συστήματα, τηλεπικοινωνιακές υποδομές και έργα ψηφιακού μετασχηματισμού του Δημοσίου.
- Οι Cosmos Business Systems και η Dataverse. Η Cosmos Business Systems είχε θέση υπεργολάβου προμήθειας και εγκατάστασης εξοπλισμού, υποδομών, κυβερνοασφάλειας. Η Dataverse συμμετείχε κυρίως σε ρόλο τεχνολογικού integrator και υποστήριξης πληροφοριακών υποδομών. Συμμετείχαν στον διαγωνισμό του 2019 στο κοινοπρακτικό σχήμα της γαλλικής IDEMIA και της Neurosoft.
Οι αναμενόμενες εξελίξεις
Στην ενδιαφερόμενες εταιρείες που συναντώνται πέριξ της Κατεχάκη θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι οι διεθνείς όμιλοι θα αναζητήσουν και πάλι την «πεπατημένη» σε ελληνικούς συνεργάτες, καθώς τα έργα αυτού του τύπου απαιτούν ισχυρή τοπική και περιφερειακή τεχνική υποστήριξη, «βαριές» πιστοποιημένες υποδομές ασφαλείας, γνώση των κρατικών συστημάτων, των ανάλογων επαφών, των διαδικασιών και δυνατότητα μακροχρόνιας επιχειρησιακής υποστήριξης προς την ΕΛ.ΑΣ. και το υπουργείο Προστασίας του πολίτη.
Το νέο έργο αποκτά αυξημένη σημασία καθώς η Ελλάδα συνεχίζει τη μετάβαση στις νέου τύπου ταυτότητες, ενώ μεγάλος αριθμός πολιτών εξακολουθεί να χρησιμοποιεί τις παλαιές μπλε ταυτότητες. Οι νέες ταυτότητες διαθέτουν βιομετρικά χαρακτηριστικά, αυξημένες δικλείδες ασφαλείας και δυνατότητα διασύνδεσης με ευρωπαϊκά συστήματα ταυτοποίησης ( σύνδεση με το Gov.gr Wallet ), στο πλαίσιο της υποχρεωτικής εναρμόνισης με τις κοινοτικές προδιαγραφές.
Ζητούμενο είναι το πως θα συμπεριφερθούν «νέοι παίκτες» που έχουν μπει στην αγορά από το 2022 και μετά, χρόνιά που ακυρώθηκε ο διαγωνισμός, μέχρι σήμερα. Χαρακτηριστικό αυτή της περιόδου είναι ότι σε όλους τους τομείς της αγοράς ΤΠΕ έχουν μπει, με ισχυρό αποτύπωμα ολοκλήρωσης δημοσίων έργων και ψηφιακών υποδομών, εταιρείες όπως η ΔΕΗ, η Vodafone, η NΟVA – Nova ICT, Netcompany, Real Consulting και άλλες, οι οποίες, αν και δεν συμμετείχαν στους προηγούμενους διαγωνισμούς, είναι άγνωστες οι προθέσεις τους για την συμμετοχή τους σε ένα τέτοιο έργο, του οποίου η συνολική αξία εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το 1 δισ. ευρώ σε υπηρεσίες και υποδομές στην δεκαπενταετία.
Οι επιπλέον απαιτήσεις και η ολοκλήρωση
Το νέο σύστημα θα καλύπτει την ενσωμάτωση του Προσωπικού Αριθμού, η εφαρμογή του οποίου προχώρησε τελικά μετά τις μακρές διαβουλεύσεις μεταξύ κυβέρνησης και Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Η προσθήκη του θεωρείται κρίσιμη για τη διασύνδεση των κρατικών μητρώων και την επιτάχυνση των ψηφιακών υπηρεσιών του Δημοσίου.
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι ο διαγωνισμός θα εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα πεδία ανταγωνισμού στον χώρο των τεχνολογιών ασφαλείας στην Ελλάδα, καθώς πέρα από το οικονομικό αντικείμενο, ο ανάδοχος αποκτά πολυετή παρουσία σε μία κρίσιμη κρατική υποδομή με σταθερές συμβάσεις υποστήριξης και ανανέωσης εγγράφων για εκατομμύρια πολίτες.
Η αρχική εκτίμηση του ICTplus.gr είναι ότι ο διαγωνισμός, ακόμη και να βγει άμεσα σε διαδικασίας διαβούλευσης και προκηρυχθεί μέχρι τα μέσα – τέλος Ιουλίου θα βρεθεί αντιμέτωπος με την μακρά προεκλογική περίοδο μέχρι και τον Μάϊο του 2027 και την ανάληψη της Προεδρίας της ΕΕ από την χώρα μέχρι το τέλος του 2027. Παράγοντες άκρως επιβαρυντικοί για την ολοκλήρωσης του νέου διαγωνισμού. Η εμπειρία έχει δείξει ότι διαγωνισμοί τέτοιου μεγέθους, διεθνούς και εσωτερικού αυξημένου ανταγωνισμού με προεκλογικά και μετεκλογικά εμπόδια, είναι πολύ δύσκολο να ολοκληρωθούν.
Προς το παρόν, εν αναμονή της διαβούλευσης και της προκήρυξης του διαγωνισμού.
Ι. Δ. Χαλ
