Του Γιάννη Χαλαβαζή.
Οι πρόσφατες αναφορές γύρω από την «παράταση προθεσμιών» του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) δεν αντιστοιχεί σε θεσμική και επίσημη τροποποίηση του ευρωπαϊκού κανονισμού. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν έχει ληφθεί απόφαση ούτε έχει δρομολογηθεί διαδικασία αλλαγής του τελικών χρονικών προθεσμιών του Ταμείου, του οποίου η λήξη είναι ρητά οριοθετημένη στο τέλος του 2026.
Το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο προβλέπει ότι τα ορόσημα και οι στόχοι των εθνικών σχεδίων πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Αυγούστου 2026, ενώ τα τελικά αιτήματα πληρωμών υποβάλλονται έως τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους και η συνολική εκκαθάριση του προγράμματος ολοκληρώνεται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Τα χρονικά αυτά όρια αποτελούν δεσμευτικές καταληκτικές ημερομηνίες του μηχανισμού και δεν έχουν τροποποιηθεί.
Η πραγματική ερμηνεία
Σε εθνικό επίπεδο, η αναφορά σε πρόσφατη κανονιστική πράξη που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δεν συνδέεται με μεταβολή του ευρωπαϊκού χρονοδιαγράμματος. Το περιεχόμενο της ρύθμισης αφορά κυρίως οργανωτικές και επιχειρησιακές προσαρμογές της υλοποίησης του προγράμματος, με στόχο την επιτάχυνση διαδικασιών, τη βελτίωση του ρυθμού απορρόφησης και την ευελιξία στη διαχείριση του υφιστάμενου χαρτοφυλακίου έργων. Στο πλαίσιο αυτό, αποτυπώνονται μηχανισμοί προσαρμογής που επιτρέπουν καλύτερη ευθυγράμμιση των έργων με τα διαθέσιμα χρονικά περιθώρια.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εισέλθει σε φάση σταδιακής ολοκλήρωσης του RRF, με έμφαση στην παρακολούθηση της επίτευξης των οροσήμων και στη διαχείριση του τελικού κύκλου πληρωμών. Παράλληλα, παρέχονται κατευθυντήριες οδηγίες προς τα κράτη-μέλη για την αναθεώρηση ή προσαρμογή έργων που δεν μπορούν να ολοκληρωθούν εντός των συμφωνημένων προθεσμιών, ώστε να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων.
Οι απαραίτητες «εσωτερικές προσαρμογές»
Σε αυτό το περιβάλλον, παρότι το συνολικό θεσμικό πλαίσιο παραμένει αμετάβλητο, σε τεχνικό και επιχειρησιακό επίπεδο αναγνωρίζεται ότι η διαχείριση των έργων μπορεί να απαιτεί «εσωτερικές προσαρμογές» στον προγραμματισμό και στην κατανομή των επιμέρους προθεσμιών. Οι προσαρμογές αυτές δεν συνιστούν αλλαγή του ευρωπαϊκού χρονοδιαγράμματος, ωστόσο εντάσσονται στη λογική της βέλτιστης αξιοποίησης των διαθέσιμων εργαλείων υλοποίησης, ιδίως σε έργα με υψηλή πολυπλοκότητα ή πολυεπίπεδη διοικητική ωρίμανση.
Η σύγχυση που παρατηρείται στον δημόσιο διάλογο φαίνεται να προκύπτει από τη διάκριση μεταξύ θεσμικών προθεσμιών και επιχειρησιακής διαχείρισης. Ενώ οι πρώτες είναι αυστηρά καθορισμένες και αμετάβλητες χωρίς νέα ευρωπαϊκή νομοθετική πράξη, το δεύτερο επίπεδο επιτρέπει προσαρμογές στον τρόπο υλοποίησης και στην εσωτερική χρονική οργάνωση των έργων, στο πλαίσιο πάντοτε του συνολικού καταληκτικού ορίου του 2026.
Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται παράταση του RRF σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ωστόσο, σε επιχειρησιακό επίπεδο, το πλαίσιο υλοποίησης παραμένει δυναμικό ως προς την εσωτερική διαχείριση των έργων, γεγονός που εξηγεί και τις ερμηνείες περί «ευελιξιών» ή «επιμηκύνσεων προθεσμιών» που καταγράφονται στον δημόσιο λόγο, χωρίς αυτές να συνιστούν αλλαγή του θεσμικού χρονικού ορίζοντα του προγράμματος.
Σχετικά άρθρα:
RRF: Τετράμηνη παράταση. «Ανάσα» για τα έργα και τους αναδόχους
