Η αναφορά του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην πυρηνική ενέργεια και ειδικότερα στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs) δεν ήταν μια αποσπασματική τοποθέτηση. Για την αναφορά αυτή έχει προηγηθεί μια περίοδος συζητήσεων και διεργασιών, οι οποίες το τελευταίο διάστημα αρχίζουν να αποκτούν πιο συγκεκριμένο προσανατολισμό. «Η Ελλάδα γυρίζει σελίδα και είναι ώρα να εξερευνήσει αν οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο», ανέφερε ο πρωθυπουργός, ανοίγοντας μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα παρέμενε εκτός της κεντρικής ενεργειακής στρατηγικής της χώρας. Στο κυβερνητικό επιτελείο εξετάζεται ήδη η σύσταση διυπουργικής επιτροπής, η οποία θα αναλάβει να συντονίσει τα επόμενα βήματα και να διαμορφώσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί η αγορά.
Οργανωμένη προσέγγιση
Παρότι το θεσμικό και ρυθμιστικό περιβάλλον γύρω από την πυρηνική ενέργεια παραμένει σε πρώιμο στάδιο, η Αθήνα φαίνεται να επιχειρεί μια πιο οργανωμένη προσέγγιση του ζητήματος. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα σχήμα συντονισμού που θα φέρει στο ίδιο τραπέζι την πολιτεία, τον ιδιωτικό τομέα, τη βιομηχανία και την ακαδημαϊκή κοινότητα, ώστε να χαρτογραφηθούν οι δυνατότητες της χώρας και να εξεταστούν οι τεχνολογικές επιλογές που υπάρχουν διεθνώς. Παράλληλα εξετάζονται οι αναμενόμενες κοινωνικές αντιδράσεις που δεν θα είναι ήπιες. Η συζήτηση που ανοίγει δεν αφορά μόνο την ηλεκτροπαραγωγή. Η ανάπτυξη της πυρηνικής τεχνολογίας, ακόμη και σε μικρότερη κλίμακα μέσω των SMRs, αγγίζει μια ευρύτερη βιομηχανική αλυσίδα, από την παραγωγή εξοπλισμού και εξειδικευμένων υλικών μέχρι τη ναυπηγική βιομηχανία, τις ενεργειακές εταιρείες και τα πανεπιστήμια.
Σε αυτό το πλαίσιο συζητείται και η πιθανότητα η Ελλάδα να μπει στο «κλαμπ» των πυρηνικών τεχνολογιών. Η ιδέα ενός «made in Greece» ιχνους στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες, μέσω της συμμετοχής ελληνικών βιομηχανιών στην παραγωγή εξαρτημάτων ή υποδομών, εμφανίζεται να κερδίζει έδαφος, με ενεργειακές εταιρείες, τσιμεντοβιομηχανίες και ναυπηγεία να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις διεθνείς συνεργασίες. Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη εντάξει την ελληνική αγορά στον ευρύτερο σχεδιασμό συνεργασιών που αναπτύσσουν στον τομέα των SMRs, με έμφαση στη μεταφορά τεχνογνωσίας και τη συνεργασία με την ελληνική βιομηχανία. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται και η χρηματοδοτική στήριξη των πρώτων μελετών.
Εξετάζεται η πλωτή ανάπτυξη
Παράλληλα εξετάζονται διαφορετικά σενάρια αξιοποίησης της τεχνολογίας. Μεταξύ αυτών βρίσκεται η ανάπτυξη πλωτών μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων που θα μπορούσαν να εγκαθίστανται σε λιμένες ή θαλάσσιες ενεργειακές υποδομές και να λειτουργούν ως σταθερές πηγές ηλεκτροδότησης. Η Δυτική Μακεδονία εμφανίζεται επίσης ως μια περιοχή που θα μπορούσε να ενταχθεί σε ένα τέτοιο σχέδιο, αξιοποιώντας την ενεργειακή της παράδοση μετά την απολιγνιτοποίηση. Παράλληλα εξετάζονται εφαρμογές σε νησιωτικές περιοχές, όπως η αφαλάτωση ή η παραγωγή υδρογόνου, καθώς και πιθανές χρήσεις της τεχνολογίας σε ενεργοβόρες βιομηχανικές δραστηριότητες και σε κέντρα δεδομένων που απαιτούν σταθερή παροχή ενέργειας.
Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες θεωρούνται διεθνώς η νέα γενιά πυρηνικής τεχνολογίας. Με ισχύ έως 300 MW ανά μονάδα, διαθέτουν μικρότερο μέγεθος και αρθρωτό σχεδιασμό, που επιτρέπει την κατασκευή τους σε εργοστάσιο και τη μεταφορά τους στον τόπο εγκατάστασης, μειώνοντας δυνητικά το κόστος και τον χρόνο υλοποίησης. Ωστόσο, η ανάπτυξη ενός πυρηνικού προγράμματος παραμένει μια σύνθετη διαδικασία. Το κόστος κατασκευής ενός SMR εκτιμάται ότι κυμαίνεται από περίπου από 300 εκατομμύρια έως 2 δισ. δολάρια ανά μονάδα, ενώ η πλήρης υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου μπορεί να απαιτήσει έως και 15 χρόνια, καθώς προϋποθέτει θεσμικές αλλαγές, ρυθμιστικό πλαίσιο και εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού. Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα παραμένει η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων. Στο πλαίσιο των συζητήσεων εξετάζεται η δημιουργία ειδικής επιτροπής που θα μελετήσει το θεσμικό πλαίσιο, τα διεθνή πρότυπα και τις διαθέσιμες επιλογές για την ασφαλή διαχείρισή τους.
