Σε πιλοτική λειτουργία έχει τεθεί η Ψηφιακή Τράπεζα Γης, ανοίγοντας το πρώτο επιχειρησιακό στάδιο για την ενεργοποίηση της διαδικασίας Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης, μέσα από ένα σύγχρονο ψηφιακό σύστημα που διασφαλίζει διαφάνεια, ταχύτητα και αξιοπιστία.
Η λειτουργία της πλατφόρμας αποτελεί μια στρατηγική πολιτική επιλογή με σημαντικές θεσμικές και αναπτυξιακές προεκτάσεις. Ένα εργαλείο που για δεκαετίες παρέμενε εγκλωβισμένο σε διοικητικές δυσλειτουργίες και θεσμικές εκκρεμότητες, αποκτά πλέον σαφές πλαίσιο εφαρμογής και ψηφιακή υποστήριξη. Με αυτό τον τρόπο, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιχειρεί να δώσει λύση σε μια χρόνια εκκρεμότητα που σχετίζεται με την προστασία του δομημένου περιβάλλοντος.
Ειδικότερα, με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Β΄ 1451/13-3-2026) των υπουργείων Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθορίζεται η πιλοτική διαδικασία καταχώρισης τίτλων Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης στην Ψηφιακή Τράπεζα Γης. Η διαδικασία αφορά τίτλους που βρίσκονται σε ισχύ, διαθέτουν υπόλοιπο δόμησης προς μεταφορά και έχουν εκδοθεί βάσει των νόμων 880/1979, 2300/1995 και 3044/2002.
Η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό πολεοδομικό εργαλείο, το οποίο συμβάλλει τόσο στην προστασία διατηρητέων κτιρίων και κοινόχρηστων χώρων, όσο και στην ορθολογική χωρική ανάπτυξη. Η διαδικασία υλοποιείται μέσω των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ), όπου μπορεί να μεταφέρεται ο συντελεστής δόμησης.
Ψηφιακό εργαλείο για τον χωρικό σχεδιασμό
Η πιλοτική φάση της λειτουργίας της Ψηφιακής Τράπεζας Γης αναμένεται να διαρκέσει τέσσερις μήνες και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο ψηφιακού εκσυγχρονισμού των πολεοδομικών εργαλείων που υλοποιεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία συνδέεται με τη συνολική μεταρρύθμιση στον χωρικό σχεδιασμό μέσω του Προγράμματος Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Στο πλαίσιο αυτό εκπονούνται Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ και ΕΠΣ), τα οποία πρόκειται να καλύψουν περίπου το 80% της επικράτειας, ενώ παράλληλα προωθούνται μελέτες για τον καθορισμό Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης (ΖΥΣ).
Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώνεται ένα πιο ολοκληρωμένο και συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο για τον χωρικό σχεδιασμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη, το οποίο θέτει σαφείς κανόνες για τη χρήση γης και τους όρους δόμησης.
Η διαδικασία καταχώρισης των τίτλων Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας gov.gr, με τη συμμετοχή εξουσιοδοτημένων μηχανικών. Παράλληλα απαιτείται η ηλεκτρονική επιβεβαίωση και συγκατάθεση των ιδιοκτητών ή των νόμιμων εκπροσώπων τους.
Διαλειτουργικότητα με βασικά συστήματα του Δημοσίου
Η υλοποίηση της εφαρμογής πραγματοποιείται με τη συνεργασία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ). Η πλατφόρμα συνδέεται, μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με βασικά πληροφοριακά συστήματα της Δημόσιας Διοίκησης.
Συγκεκριμένα, διαλειτουργεί με το φορολογικό μητρώο της ΑΑΔΕ, το Ελληνικό Κτηματολόγιο, το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας (emep.gov.gr) και το ΓΕΜΗ, διασφαλίζοντας την αξιοπιστία των δεδομένων και την αποτελεσματική λειτουργία της διαδικασίας.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, δήλωσε: «Η πιλοτική λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης αποτελεί ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Διοίκησης και την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων σε κρίσιμους τομείς δημόσιας πολιτικής. Μέσα από την ανάπτυξη της νέας πλατφόρμας διαμορφώνεται για πρώτη φορά ένα αξιόπιστο και διαφανές ψηφιακό περιβάλλον για τη διαχείριση της Μεταφοράς Συντελεστή Δόμησης.
Σε συνεργασία με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρούμε σε μια κομβική θεσμική παρέμβαση που αποδεικνύει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο για την επίλυση χρόνιων εκκρεμοτήτων. Προχωρούμε με σταθερά βήματα στην ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών που ενισχύουν τη διαφάνεια, περιορίζουν τη γραφειοκρατία και βελτιώνουν την καθημερινότητα πολιτών και επαγγελματιών».
Θεσμική μεταρρύθμιση στον πολεοδομικό σχεδιασμό
Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αρμόδιος για τη Χωροταξία και την Πολεοδομία, Νίκος Ταγαράς, τόνισε: «Η πιλοτική λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης εντάσσεται στον πυρήνα της μεγάλης θεσμικής μεταρρύθμισης που υλοποιεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στον χωρικό και πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που δεν περιορίζεται στην ψηφιοποίηση διαδικασιών, αλλά ανασυγκροτεί συνολικά τους κανόνες με τους οποίους οργανώνεται ο χώρος, προστατεύεται το περιβάλλον, αξιοποιείται η ιδιωτική περιουσία και αποκαθίσταται η ασφάλεια δικαίου.
Μέσα από το Πρόγραμμα Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων “Κωνσταντίνος Δοξιάδης”, η χώρα αποκτά σταδιακά ένα συνεκτικό, λειτουργικό και σύγχρονο πλαίσιο χωρικής οργάνωσης, με σαφείς χρήσεις γης, όρους δόμησης, περιοχές προστασίας και Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή. Η σημασία της παρέμβασης είναι πολλαπλή: αντιμετωπίζει παθογένειες δεκαετιών, συμβάλλει στην αντιμετώπιση μιας μακράς θεσμικής εκκρεμότητας, ενισχύει την προστασία διατηρητέων κτιρίων και κοινόχρηστων χώρων και ταυτόχρονα εισάγει κανόνες διαφάνειας και ασφάλειας.
Πρόκειται για μια θεσμική τομή που συνδέει την περιβαλλοντική προστασία, την πολεοδομική τάξη και τη δίκαιη αξιοποίηση της ιδιωτικής περιουσίας».
