- Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή αγορά τεχνητής νοημοσύνης.
- Οι δύο χώρες επενδύουν σε data centers, υπολογιστική ισχύ, cloud και δίκτυα νέας γενιάς.
- Σύμφωνα με την GSMA, οι τηλεπικοινωνιακές επενδύσεις στην περιοχή MENA θα φθάσουν τα 88,9 δισ. δολάρια την περίοδο 2025-2030.
- Η διείσδυση του 5G στις χώρες του Κόλπου αναμένεται να αυξηθεί από 49% το 2025 σε 95% έως το 2030.
- Η σαουδαραβική HUMAIN και η G42 των ΗΑΕ αναπτύσσουν μεγάλης κλίμακας υποδομές και συνεργασίες με κορυφαίους διεθνείς τεχνολογικούς ομίλους.
- Η εκρηκτική αύξηση των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης ενισχύει τη ζήτηση για ενέργεια, επεξεργαστές, συστήματα ψύξης και διεθνείς τηλεπικοινωνιακές διασυνδέσεις.
- Η πραγματική οικονομική απόδοση των επενδύσεων θα εξαρτηθεί από τη μετάβαση των επιχειρήσεων από τη δοκιμαστική χρήση της AI στην παραγωγική αξιοποίησή της.
- Η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει ευρωπαϊκό κόμβο που θα συνδέει τη Μέση Ανατολή με την Ανατολική Μεσόγειο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
- Τα υποθαλάσσια καλώδια, οι επενδύσεις σε data centers και ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» ενισχύουν τις ελληνικές δυνατότητες.
- Η ελληνική ευκαιρία βρίσκεται στη μετατροπή της γεωγραφικής θέσης σε επενδύσεις, υπηρεσίες και ψηφιακή προστιθέμενη αξία, με βασικές προϋποθέσεις την ενέργεια και τις υποδομές.
Μια νέα γεωγραφία ψηφιακών επενδύσεων διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή, με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να επιταχύνουν την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, υπολογιστικής ισχύος, cloud και τηλεπικοινωνιών, επιδιώκοντας να αποκτήσουν πρωταγωνιστική θέση στην παγκόσμια ψηφιακή οικονομία. Η στρατηγική των δύο χωρών δεν περιορίζεται στην προσέλκυση διεθνών τεχνολογικών ομίλων, αλλά περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου παραγωγικού οικοσυστήματος, στο οποίο τα data centers, τα δίκτυα μεταφοράς δεδομένων, η ενέργεια και οι υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν αλληλένδετους τομείς επενδύσεων.
Επενδύσεις 89 δισ. δολαρίων στις τηλεπικοινωνίες και υποδομές τεχνητής νοημοσύνης
Το μέγεθος αυτής της προσπάθειας αποτυπώνεται και στις εκτιμήσεις της GSMA Intelligence. Σύμφωνα με την έκθεση «The Mobile Economy Middle East and North Africa 2026», οι τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι της ευρύτερης περιοχής MENA (Middle East and North Africa – Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική), αναμένεται να πραγματοποιήσουν κεφαλαιουχικές επενδύσεις συνολικού ύψους 88,9 δισ. δολαρίων κατά την περίοδο 2025-2030. Το ποσό αφορά το σύνολο των τηλεπικοινωνιακών υποδομών και υπηρεσιών και όχι αποκλειστικά τα δίκτυα 5G ή τις εγκαταστάσεις τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, αποτυπώνει την έκταση του επενδυτικού κύκλου που βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς οι πάροχοι προετοιμάζονται για τις αυξημένες απαιτήσεις συνδεσιμότητας, τις εταιρικές υπηρεσίες και τη μετάβαση σε προηγμένα δίκτυα. Στις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, η διείσδυση του 5G στις συνδέσεις έφθασε το 49% το 2025, ενώ προβλέπεται να ανέλθει στο 95% έως το 2030. Η ταχεία ανάπτυξη των δικτύων συνοδεύεται από την επέκταση των υπηρεσιών Fixed Wireless Access, των εταιρικών τηλεπικοινωνιακών λύσεων και των εφαρμογών Internet of Things, δημιουργώντας νέες πηγές εσόδων για τους παρόχους. Παράλληλα, η αύξηση της υπολογιστικής δραστηριότητας ενισχύει τη ζήτηση για οπτικά δίκτυα μεγάλης χωρητικότητας, διεθνείς διασυνδέσεις και ασφαλείς διαδρομές μεταφοράς δεδομένων.
Η Σαουδική Αραβία έχει εντάξει την τεχνητή νοημοσύνη στον πυρήνα του προγράμματος οικονομικού μετασχηματισμού Vision 2030, επιδιώκοντας να περιορίσει την εξάρτησή της από τα έσοδα των υδρογονανθράκων και να δημιουργήσει νέες παραγωγικές δραστηριότητες. Κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια έχει η HUMAIN, εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης που υποστηρίζεται από το κρατικό επενδυτικό κεφάλαιο Public Investment Fund (PIF). Το σχέδιό της περιλαμβάνει την ανάπτυξη data centers, υπολογιστικών συστημάτων, υπηρεσιών cloud και εφαρμογών AI, με στόχο τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου εγχώριου οικοσυστήματος. Η συνεργασία της HUMAIN με την NVIDIA συνδέει τα σχέδια αυτά με την πρόσβαση σε προηγμένους επεξεργαστές και τεχνολογίες επιτάχυνσης υπολογισμών. Η εταιρεία έχει θέσει ως στόχο την ανάπτυξη υποδομών data centers συνολικής δυναμικότητας 1,9 GW έως το 2030 και 6,6 GW έως το 2034. Πρόκειται για προγραμματισμένη δυναμικότητα και όχι για ήδη εγκατεστημένη ισχύ. Στο ίδιο πλαίσιο, η συμφωνία χρηματοδοτικού πλαισίου έως 1,2 δισ. δολαρίων με το National Infrastructure Fund της Σαουδικής Αραβίας αποσκοπεί στην υποστήριξη έργων ψηφιακών υποδομών, με δυνατότητα ανάπτυξης έως 250 MW υπολογιστικής δυναμικότητας.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διεκδικούν διεθνή ρόλο στην AI
Αντίστοιχα φιλόδοξη είναι η στρατηγική των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με επίκεντρο το Άμπου Ντάμπι και την τεχνολογική εταιρεία G42. Ο όμιλος έχει αναπτύξει συνεργασίες με διεθνείς επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων η Microsoft, η NVIDIA και η OpenAI, επιδιώκοντας να δημιουργήσει υποδομές που θα εξυπηρετούν τόσο την εγχώρια αγορά όσο και διεθνείς πελάτες. Εμβληματικό σχέδιο αποτελεί το UAE-US AI Campus, συνολικής σχεδιαζόμενης δυναμικότητας 5 GW, στο οποίο εντάσσεται το Stargate UAE, με αρχική φάση 1 GW και επένδυση που έχει παρουσιαστεί στα 30 δισ. δολάρια. Η προσέλκυση διεθνών τεχνολογικών ομίλων συνοδεύεται από ευρύτερες επενδύσεις σε cloud, τηλεπικοινωνίες και διασυνδέσεις. Η Microsoft έχει ανακοινώσει επενδυτικό σχεδιασμό άνω των 10 δισ. δολαρίων έως το 2030 για τις αγορές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ και του Κουβέιτ, ενώ προβλέπει πρόσθετες επενδύσεις σε χερσαίες και υποθαλάσσιες τηλεπικοινωνιακές διαδρομές. Η κατεύθυνση αυτή αναδεικνύει τη σημασία της διεθνούς συνδεσιμότητας, καθώς η αξία των μεγάλων υπολογιστικών εγκαταστάσεων εξαρτάται και από τη δυνατότητά τους να εξυπηρετούν πελάτες σε διαφορετικές ηπείρους.
Η ανάπτυξη των data centers αποτελεί τον πυρήνα του νέου επενδυτικού κύκλου. Η McKinsey εκτιμά ότι η παγκόσμια ζήτηση για δυναμικότητα κέντρων δεδομένων μπορεί να αυξηθεί από περίπου 82 GW το 2025 σε 220 GW το 2030, με τις ανάγκες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη να αποτελούν τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο παράγοντα. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τον ανταγωνισμό για την εξασφάλιση ηλεκτρικής ισχύος, προηγμένων επεξεργαστών, συστημάτων ψύξης και κατάλληλων τηλεπικοινωνιακών συνδέσεων. Στη Μέση Ανατολή, η διαθέσιμη ενεργειακή δυναμικότητα και η δυνατότητα χρηματοδότησης μεγάλων εγκαταστάσεων προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα, χωρίς να εξαλείφουν τις δυσκολίες που προκαλούν οι υψηλές θερμοκρασίες, οι ανάγκες ψύξης και η πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα. Η ενεργειακή διάσταση είναι, άλλωστε, εκείνη που θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την πραγματική υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων. Τα data centers τεχνητής νοημοσύνης απαιτούν συνεχή ηλεκτροδότηση, υψηλή πυκνότητα ισχύος και προηγμένες υποδομές εφεδρείας. Για τον λόγο αυτό, οι επενδύσεις συνδέονται όλο και περισσότερο με έργα παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας, ανανεώσιμες πηγές, νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις και μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Η κατασκευή ενός μεγάλου κέντρου δεδομένων δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένο έργο πληροφορικής, αλλά σύνθετη επένδυση βιομηχανικής και ενεργειακής υποδομής. Παρά την ταχύτητα ανάπτυξης, παραμένει ανοικτό το ζήτημα της πραγματικής οικονομικής αξιοποίησης των νέων εγκαταστάσεων. Έρευνα της McKinsey για τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου καταγράφει ότι το 84% των οργανισμών που συμμετείχαν έχει υιοθετήσει την τεχνητή νοημοσύνη σε κάποιο βαθμό, αλλά μόλις το 31% έχει προχωρήσει σε ευρεία κλιμάκωση της χρήσης της σε επιχειρησιακό επίπεδο. Ακόμη μικρότερο είναι το ποσοστό των επιχειρήσεων που έχουν επιτύχει μετρήσιμη οικονομική απόδοση από την αξιοποίησή της. Η διαπίστωση αναδεικνύει ότι η κατασκευή υποδομών και η προμήθεια τεχνολογικού εξοπλισμού δεν αρκούν. Απαιτούνται οργανωμένα δεδομένα, εξειδικευμένο προσωπικό, αλλαγές στις επιχειρησιακές διαδικασίες και πραγματική ζήτηση από την αγορά.
Η Ελλάδα στον ψηφιακό άξονα Μέσης Ανατολής – Ευρώπης. Οι επενδύσεις σε data centers και ο «Δαίδαλος»
Μέσα σε αυτήν τη νέα ψηφιακή γεωγραφία, η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία ως ευρωπαϊκός κρίκος μεταξύ της Μέσης Ανατολής, της Ανατολικής Μεσογείου και των αγορών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η γεωγραφική της θέση, η ανάπτυξη διεθνών τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων και η παρουσία μεγάλων επενδυτών σε υποδομές δεδομένων δημιουργούν προϋποθέσεις για έναν ρόλο ευρύτερο από εκείνον της χώρας διέλευσης τηλεπικοινωνιακής κίνησης. Το ζητούμενο είναι να εξελιχθεί σε κόμβο φιλοξενίας, επεξεργασίας και διανομής δεδομένων, με δυνατότητα εξυπηρέτησης επιχειρήσεων και οργανισμών από περισσότερες γεωγραφικές αγορές.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι διεθνείς καλωδιακές διαδρομές που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία και την Αφρική μέσω της Ανατολικής Μεσογείου. Το σύστημα East to Med Data Corridor, στο οποίο συμμετέχουν η Saudi Telecom Company και ελληνικά επιχειρηματικά συμφέροντα, αποσκοπεί στη δημιουργία μιας νέας διαδρομής μεταφοράς δεδομένων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και της Ευρώπης μέσω Ελλάδας. Παράλληλα, τα υποθαλάσσια συστήματα Blue και 2Africa εντάσσονται στο ευρύτερο πλέγμα διεθνών διασυνδέσεων της Μεσογείου, ενισχύοντας τις δυνατότητες μεταφοράς δεδομένων μεταξύ διαφορετικών ηπείρων. Η ανάπτυξη χερσαίων δικτύων κορμού και η σύνδεση των καλωδιακών σταθμών με τα μεγάλα ευρωπαϊκά τηλεπικοινωνιακά κέντρα είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αξιοποίηση αυτής της θέσης. Στον τομέα των κέντρων δεδομένων, η παρουσία της Digital Realty και τα επενδυτικά σχέδια της Microsoft και της ΔΕΗ για την ανάπτυξη υποδομών cloud στην Ελλάδα αποτελούν σημαντικά στοιχεία της εγχώριας αγοράς. Η προοπτική προσέλκυσης πρόσθετων διεθνών επενδύσεων συνδέεται με τη δυνατότητα της χώρας να εξυπηρετήσει όχι μόνο τις εγχώριες ανάγκες, αλλά και τη ζήτηση από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Η επέκταση των εγκαταστάσεων, όμως, θα εξαρτηθεί από την εξασφάλιση ηλεκτρικής ισχύος, την ταχύτητα αδειοδότησης, το ενεργειακό κόστος και την ανάπτυξη αξιόπιστων δικτύων μεταφοράς δεδομένων. Παράλληλα με την προσέλκυση ξένων επενδύσεων, η Ελλάδα χρειάζεται να αναπτύξει τη δική της υπολογιστική και ερευνητική δυναμικότητα. Ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος», με σχεδιαζόμενη υπολογιστική ισχύ 85,69 petaflops, αποτελεί σημαντική υποδομή για την επιστημονική έρευνα, την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και την πρόσβαση πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων σε υπολογιστικούς πόρους. Η αξιοποίησή του μπορεί να ενισχύσει τη δημιουργία εγχώριας τεχνογνωσίας και νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, ώστε η χώρα να μην περιοριστεί στην παροχή χώρου και ηλεκτρικής ενέργειας για εγκαταστάσεις ξένων ομίλων.
Η ενέργεια και οι υποδομές θα κρίνουν την ελληνική ευκαιρία
Η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ελλάδα παραμένει η σύνδεση της ψηφιακής στρατηγικής με τον ενεργειακό σχεδιασμό. Οι επενδύσεις μεγάλης κλίμακας απαιτούν διαθέσιμη ισχύ, ανταγωνιστικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, αποθήκευση, αξιόπιστες διασυνδέσεις και προβλέψιμο ρυθμιστικό περιβάλλον. Η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εγκαταστάσεων, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδεύεται από τις αναγκαίες υποδομές μεταφοράς και αποθήκευσης. Αντίστοιχα, η αξιοποίηση της απορριπτόμενης θερμότητας από τα data centers μπορεί να ενταχθεί σε ευρύτερες εφαρμογές ενεργειακής αποδοτικότητας και αστικής διαχείρισης.
Η Ελλάδα δεν διαθέτει τα χρηματοδοτικά μεγέθη των κρατών του Κόλπου ούτε χρειάζεται να ακολουθήσει το ίδιο μοντέλο επενδύσεων. Μπορεί, όμως, να διεκδικήσει έναν συμπληρωματικό ρόλο, αξιοποιώντας την πρόσβασή της στην ευρωπαϊκή αγορά, τη γεωγραφική της θέση, τις διεθνείς τηλεπικοινωνιακές διαδρομές και τις δυνατότητες ανάπτυξης υποδομών cloud και τεχνητής νοημοσύνης. Η συνεργασία με επενδυτές και τεχνολογικούς ομίλους από τη Μέση Ανατολή μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες, εφόσον συνοδευτεί από συγκεκριμένα έργα, δεσμευμένα κεφάλαια και μακροχρόνιες συμφωνίες. Ο ανταγωνισμός για την ψηφιακή οικονομία δεν θα κριθεί τελικά μόνο από τον αριθμό των data centers ή την εγκατεστημένη υπολογιστική ισχύ. Θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα κάθε χώρας να συνδυάσει ενέργεια, δίκτυα, τεχνολογία, ανθρώπινο κεφάλαιο και πραγματική επιχειρηματική ζήτηση. Η Μέση Ανατολή διαθέτει τα κεφάλαια και την πολιτική βούληση για να επιταχύνει αυτήν τη μετάβαση. Για την Ελλάδα, η ευκαιρία βρίσκεται στη μετατροπή της γεωγραφικής και τηλεπικοινωνιακής της θέσης σε επενδύσεις και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας. Το ζητούμενο είναι να περάσει από τον ρόλο του διαδρόμου μεταφοράς δεδομένων σε εκείνον ενός ουσιαστικού ευρωπαϊκού κόμβου της νέας οικονομίας της τεχνητής νοημοσύνης.
