Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, το οποίο επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο κανόνων για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας και να ενισχύσει την προστασία όσων απασχολούνται μέσω ψηφιακών πλατφορμών.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση της εργασίας, την αξιολόγηση και τη λήψη αποφάσεων που επηρεάζουν την επαγγελματική καθημερινότητα των εργαζομένων. Το σχέδιο νόμου προβλέπει μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τα κριτήρια και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται, καθώς και ανθρώπινη εποπτεία στις σημαντικές αποφάσεις, ώστε η εργασιακή κατάσταση ενός απασχολούμενου να μην καθορίζεται αποκλειστικά από αυτοματοποιημένα συστήματα.
Παράλληλα, επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα βασικά ζητήματα της οικονομίας των ψηφιακών πλατφορμών: τον ορθό προσδιορισμό της σχέσης εργασίας και τη διασφάλιση ότι οι εργαζόμενοι έχουν πραγματική πρόσβαση στα δικαιώματα που προβλέπει η εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία.
Ανθρώπινη εποπτεία στις αποφάσεις των αλγορίθμων
Ο πρώτος βασικός άξονας του νομοσχεδίου αφορά την αλγοριθμική διαχείριση της εργασίας. Για πρώτη φορά εισάγονται ειδικότεροι κανόνες για τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και αλγορίθμων στην αγορά εργασίας, με έμφαση στη διαφάνεια, την ενημέρωση των απασχολουμένων και την προστασία των προσωπικών τους δεδομένων.
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους εργάζονται σε ψηφιακές πλατφόρμες, όπου αλγοριθμικά συστήματα μπορούν να επηρεάζουν την κατανομή εργασιών, την αξιολόγηση της απόδοσης και άλλες κρίσιμες παραμέτρους της επαγγελματικής δραστηριότητας.
Με τις νέες ρυθμίσεις, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να ενημερώνονται αποτελεσματικότερα για τις διαδικασίες και τα κριτήρια βάσει των οποίων λαμβάνονται αποφάσεις που τους αφορούν, ιδίως όταν αυτές έχουν ουσιαστική επίπτωση στην εργασιακή τους κατάσταση. Παράλληλα, προβλέπεται ανθρώπινη εποπτεία στη λήψη σημαντικών αποφάσεων, ώστε να υπάρχει δυνατότητα ουσιαστικού ελέγχου της λειτουργίας των αυτοματοποιημένων συστημάτων.
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί χρήσιμο εργαλείο, η αξιοποίηση του οποίου, ωστόσο, πρέπει να συνοδεύεται από διαφάνεια και δικλείδες ασφαλείας. Όπως ανέφερε, το νομοσχέδιο θεσπίζει, μεταξύ άλλων, ανθρώπινη εποπτεία της αλγοριθμικής διαχείρισης στις πλατφόρμες, με στόχο την προστασία των εργαζομένων και της αγοράς εργασίας.
Στο επίκεντρο το καθεστώς απασχόλησης
Ο δεύτερος άξονας αφορά συνολικά τους όρους εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες και ειδικότερα τον προσδιορισμό του καθεστώτος απασχόλησης όσων παρέχουν υπηρεσίες μέσω αυτών.
Το ζήτημα είναι κομβικό για την οικονομία των πλατφορμών, καθώς η παροχή εργασίας μπορεί να οργανώνεται μέσα από διαφορετικές συμβατικές μορφές, ενώ η πραγματική σχέση μεταξύ εργαζομένου και πλατφόρμας δεν αποτυπώνεται πάντοτε με σαφήνεια. Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να διασφαλίσει ότι ο χαρακτηρισμός της εργασιακής σχέσης ανταποκρίνεται στα πραγματικά δεδομένα και ότι εφαρμόζονται αναλόγως οι προβλέψεις της εργατικής και κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας.
Η παρέμβαση αυτή αφορά άμεσα όσους παρέχουν υπηρεσίες μέσω εφαρμογών και ψηφιακών περιβαλλόντων, όπως οι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες διανομής και μεταφοράς, αλλά και άλλες κατηγορίες απασχολουμένων που δραστηριοποιούνται μέσω πλατφορμών.
Στόχος είναι να περιοριστούν οι ασάφειες ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των εμπλεκόμενων πλευρών, να ενισχυθεί η διαφάνεια στην παροχή των υπηρεσιών και να διαμορφωθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα.
Έλεγχοι, δικαστική προστασία και συνεργασία των αρχών
Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται στους κανόνες χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης και στον προσδιορισμό της εργασιακής σχέσης. Προβλέπει επίσης ενίσχυση των μηχανισμών εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας, με αποτελεσματικότερες διαδικασίες ελέγχου και αποκατάστασης των δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Στο πλαίσιο αυτό, επιδιώκεται η διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη, καθώς και η βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών και της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η διαφάνεια στις σύνθετες συμβατικές σχέσεις που αναπτύσσονται γύρω από τις πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων στις οποίες μεσολαβούν περισσότερες επιχειρήσεις ή υπεργολάβοι.
Οι προβλέψεις αυτές αποσκοπούν στη δημιουργία ενός πιο συνεκτικού πλαισίου εποπτείας, ώστε η προστασία των εργαζομένων να μην εξαρτάται μόνο από τους όρους που περιλαμβάνονται στις συμβάσεις τους, αλλά να υποστηρίζεται και από αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου.
Ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας
Το σχέδιο νόμου ενσωματώνει στην ελληνική νομοθεσία την Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η οποία αφορά τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών.
Η ευρωπαϊκή παρέμβαση επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που δημιουργεί η ανάπτυξη νέων μορφών απασχόλησης, ιδίως σε ό,τι αφορά την αλγοριθμική διαχείριση, τη διαφάνεια των εργασιακών σχέσεων και την εφαρμογή των δικαιωμάτων. Η ελληνική νομοθετική πρωτοβουλία εντάσσεται σε αυτή την κατεύθυνση, επιχειρώντας να προσαρμόσει το εθνικό πλαίσιο στις νέες συνθήκες της ψηφιακής οικονομίας.
Πρόσθετες ρυθμίσεις για ασφαλιστική κάλυψη και γονικές άδειες
Πέρα από τις διατάξεις για την τεχνητή νοημοσύνη και την εργασία στις πλατφόρμες, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και σειρά ρυθμίσεων κοινωνικού και ασφαλιστικού χαρακτήρα.
Ειδικότερα, προβλέπεται η βελτίωση της ασφαλιστικής κάλυψης παιδιών που βρίσκονται κοντά στην ενηλικίωση, με τρεις νέες προβλέψεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της προστασίας τους κατά τη μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία.
Παράλληλα, διευκολύνεται η πρόσβαση σε γονική άδεια και άδεια φροντιστή, ενώ προβλέπεται συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας από τη ΔΥΠΑ για ασφαλισμένες μητέρες στον ΕΔΟΕΑΠ.
Ανοιχτή η διαβούλευση έως τις 19 Νοεμβρίου
Το νομοσχέδιο έχει αναρτηθεί στην πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης OpenGov και θα παραμείνει ανοικτό για σχόλια και παρατηρήσεις έως τις 19 Νοεμβρίου 2026. Οι προτάσεις που θα κατατεθούν θα αξιολογηθούν και θα ληφθούν υπόψη κατά την τελική διαμόρφωση του σχεδίου νόμου.
Η δημόσια διαβούλευση αποτελεί το επόμενο στάδιο μιας διαδικασίας επεξεργασίας στην οποία, σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, έχουν ήδη συμμετάσχει οι εθνικοί κοινωνικοί εταίροι και εκπρόσωποι του κλάδου.
Το ζητούμενο πλέον είναι κατά πόσο οι νέες ρυθμίσεις θα μεταφραστούν σε ουσιαστικές εγγυήσεις για τους εργαζόμενους στην ψηφιακή οικονομία: από τη διαφάνεια των αλγορίθμων και την ανθρώπινη παρέμβαση στις κρίσιμες αποφάσεις έως την αναγνώριση της πραγματικής εργασιακής σχέσης και την αποτελεσματική διεκδίκηση δικαιωμάτων.
Το σχέδιο νόμου είναι διαθέσιμο για σχολιασμό στην πλατφόρμα OpenGov, έως τις 19 Νοεμβρίου 2026.
