Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε έναν νέο κίνδυνο, να χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο τεχνητή νοημοσύνη, χωρίς να διαθέτει τις υποδομές και την υπολογιστική ισχύ που απαιτούνται για να έχει τον έλεγχο της τεχνολογίας. Την προειδοποίηση απηύθυνε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Christine Lagarde, επισημαίνοντας την αυξανόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από τεχνολογίες που αναπτύσσονται εκτός της ηπείρου.
Η Lagarde, μιλώντας στη Βιέννη στις 14 Σεπτεμβρίου, υπογράμμισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται πλέον σε βασική υποδομή για την οικονομία. Η χρήση της επεκτείνεται σε επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες, από τις μεταφορές και την υγεία έως τις τραπεζικές πληρωμές και τους ελέγχους. Αυτό σημαίνει ότι η πρόσβαση στην τεχνολογία αποκτά πλέον και στρατηγική σημασία.
Το ευρωπαϊκό έλλειμμα στην υπολογιστική ισχύ
Το βασικό πρόβλημα που αναδεικνύει η πρόεδρος της ΕΚΤ είναι η περιορισμένη ευρωπαϊκή υπολογιστική υποδομή. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι ΗΠΑ διαθέτουν περίπου τα τρία τέταρτα της παγκόσμιας υπολογιστικής ισχύος για AI, ενώ η Ευρώπη περίπου το 5%.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη διαθέτει λιγότερη χωρητικότητα data centers από αυτή που αναμένεται να χρειαστεί τα επόμενα χρόνια. Η ΕΚΤ, επικαλούμενη εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αναφέρει ότι το έλλειμμα χωρητικότητας υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 3 GW και μπορεί να φτάσει περίπου τα 20 GW το 2036.
Η κάλυψη αυτού του κενού απαιτεί μεγάλες επενδύσεις. Η Lagarde ανέφερε ότι το κόστος για την κάλυψη του ευρωπαϊκού ελλείμματος σε data centers και chips θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 600 δισ. ευρώ την επόμενη δεκαετία.
Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη στον χώρο των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Lagarde, το 2025 οι ΗΠΑ ανέπτυξαν 59 σημαντικά μοντέλα AI και η Κίνα 35, ενώ η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο από ένα.
Για την Ευρώπη, το ζήτημα δεν είναι να αναπτύξει υποχρεωτικά το ισχυρότερο μοντέλο στον κόσμο. Η Lagarde υποστήριξε ότι για πολλές εφαρμογές ένα μοντέλο που δεν βρίσκεται στην τεχνολογική αιχμή μπορεί να είναι αρκετό, εφόσον μπορεί να λειτουργεί σε ευρωπαϊκές υποδομές.
Το ζητούμενο, επομένως, είναι να υπάρχει η δυνατότητα ανάπτυξης και λειτουργίας συστημάτων AI στην Ευρώπη, με πρόσβαση σε επαρκή υπολογιστική ισχύ και υποδομές.
Η ελληνική διάσταση
Η συζήτηση αφορά άμεσα και την Ελλάδα, καθώς η χώρα έχει καταγράψει τα τελευταία χρόνια αυξανόμενο επενδυτικό ενδιαφέρον για data centers.
Μελέτη της PwC για τη χωροθέτηση data centers στην Ελλάδα έχει καταγράψει εκδηλωμένο επενδυτικό ενδιαφέρον συνολικής ισχύος 1,4 έως 2,2 GW. Το ενδιαφέρον αφορά κυρίως την Αττική, ενώ επενδυτικά σχέδια έχουν καταγραφεί επίσης στη Βοιωτία, τη Θεσσαλονίκη, την Κρήτη, την Κόρινθο, τη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη.
Η ίδια μελέτη εκτιμά ότι η ανάπτυξη νέων data centers συνολικής ισχύος περίπου 1 GW θα μπορούσε να κινητοποιήσει επενδύσεις περίπου 10 δισ. ευρώ και να δημιουργήσει περίπου 1.000 μόνιμες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης. Πρόκειται για εκτιμήσεις επενδυτικού δυναμικού και όχι για έργα που έχουν ήδη υλοποιηθεί.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη μεταφέρεται έτσι από τα ίδια τα μοντέλα στις υποδομές που απαιτούνται για τη λειτουργία τους. Data centers, chips, υπολογιστική ισχύς και ενέργεια αποτελούν πλέον βασικά στοιχεία της προσπάθειας της Ευρώπης να περιορίσει την τεχνολογική της εξάρτηση και να αξιοποιήσει την ανάπτυξη που μπορεί να δημιουργήσει η AI.
