Υπάρχουν εκλογές που αλλάζουν κυβερνήσεις.
Υπάρχουν και εκλογές που, ακόμη κι αν δεν αλλάζουν κυβέρνηση, σου χτυπούν την πόρτα και σου λένε: «Κάτι πρέπει να προσέξεις».
Η χθεσινή κάλπη στη Σαξονία-Άνχαλτ της Γερμανίας μάλλον ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.
Η ακροδεξιά AfD («Εναλλακτική για τη Γερμανία»), πήρε 43,8% και αναδείχθηκε με μεγάλη διαφορά πρώτη δύναμη. Το CDU, η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, έμεινε στο 17,2%. Η AfD κέρδισε 39 από τις 83 έδρες και, παρότι δεν μπορεί να κυβερνήσει μόνη της, το αποτέλεσμα είναι το ισχυρότερο στην ιστορία της σε κρατιδιακή εκλογή.
Το ενδιαφέρον όμως δεν βρίσκεται μόνο στο 43,8%.
Βρίσκεται στο γιατί.
Γιατί ένα τόσο μεγάλο κομμάτι των ψηφοφόρων επέλεξε να στείλει το μήνυμά του μέσω ενός κόμματος που τα υπόλοιπα κόμματα εξακολουθούν να κρατούν έξω από τις κυβερνητικές συνεργασίες;
Η απάντηση δεν είναι μία. Ούτε αφορά μόνο στη Γερμανία.
Ακρίβεια, εισόδημα, μετανάστευση, ασφάλεια, φόβος για το αύριο, δυσπιστία απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα. Σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα η αναλογία αλλάζει, αλλά η εικόνα μοιάζει όλο και περισσότερο.
Ο Ευρωπαίος πολίτης έχει αρχίσει να κάνει λογαριασμό.
Και δεν τον κάνει μόνο στην κάλπη.
Τον κάνει στο σούπερ μάρκετ. Στο ενοίκιο. Στον λογαριασμό της ενέργειας. Στον μισθό που τελειώνει πριν τελειώσει ο μήνας.
Κάπου εδώ η Γερμανία συναντά την Ελλάδα. Γιατί την ώρα που οι Γερμανοί έστελναν το δικό τους μήνυμα από τη Σαξονία-Άνχαλτ, στην Ελλάδα ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέβαινε στη σκηνή της 90ής ΔΕΘ με ένα πακέτο μέτρων ύψους περίπου 2,2 δισ. ευρώ, με επίκεντρο τη φορολογία, το διαθέσιμο εισόδημα, τις οικογένειες, τη στέγαση και το ενεργειακό κόστος.
Δεν είναι τυχαίο ότι η λέξη που επανήλθε ξανά και ξανά στη φετινή ΔΕΘ ήταν «εισόδημα».
Ούτε είναι τυχαίο ότι οι κυβερνήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη βρίσκονται αντιμέτωπες με την ίδια δύσκολη εξίσωση. Πώς πείθεις τον πολίτη ότι η οικονομία πηγαίνει καλύτερα, όταν ο ίδιος δεν αισθάνεται ακόμη ότι ζει καλύτερα;
Εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγαλύτερη πολιτική παγίδα.
Μπορεί μια κυβέρνηση να παρουσιάσει ανάπτυξη, επενδύσεις, δημοσιονομικά πλεονάσματα και θετικούς δείκτες.
Ο πολίτης, όμως, έχει έναν δικό του δείκτη.
Το υπόλοιπο στον λογαριασμό του.
Και αυτός ο δείκτης είναι αμείλικτος.
Αν βελτιωθεί, η εμπιστοσύνη μπορεί να επιστρέψει. Αν δεν βελτιωθεί, κάποια στιγμή η δυσαρέσκεια θα αναζητήσει πολιτική διέξοδο.
Στη Γερμανία πήρε τη μορφή της AfD. Στην Ιταλία έχει πάρει διαφορετική μορφή. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες εκφράζεται από άλλα κόμματα, δεξιά ή λαϊκιστικά. Δεν είναι όλα ίδια και δεν πρέπει να τα βάζουμε στο ίδιο σακί.
Αλλά υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής.
Η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που λέει η πολιτική και σε αυτό που αισθάνεται η κοινωνία.
Και αυτή η απόσταση είναι που πρέπει να μικρύνει.
Γι’ αυτό και οι χθεσινές εξαγγελίες της ΔΕΘ δεν θα κριθούν τελικά από το πόσο εντυπωσιακό ήταν το πακέτο ούτε από το πόσες παρεμβάσεις περιλαμβάνει.
Θα κριθούν από κάτι πολύ πιο απλό.
Από το αν, σε λίγους μήνες, ο πολίτης θα κοιτάξει τον λογαριασμό του και θα πει:
«Ναι. Κάτι άλλαξε και για μένα».
Γιατί η Ευρώπη μπορεί να συζητά για Αριστερά, Δεξιά, Κέντρο, Ακροδεξιά, λαϊκισμό και δημοσιονομικούς κανόνες.
Ο πολίτης, στο τέλος της ημέρας, κάνει έναν πολύ πιο απλό υπολογισμό.
Τι είχα. Τι έχω. Και τι μου μένει.
Και όταν έρθει η ώρα της κάλπης, αυτόν τον λογαριασμό τον παίρνει μαζί του.
