Η τεχνητή νοημοσύνη και η προηγμένη ανάλυση δεδομένων αλλάζουν τα δεδομένα στη μάχη κατά της οργανωμένης φοροδιαφυγής, επιτρέποντας στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) να εντοπίζει πολύπλοκα δίκτυα επιχειρήσεων που μέχρι σήμερα κατάφερναν να εξαφανίζονται πριν φτάσουν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί στα ίχνη τους. Η πρόσφατη εξάρθρωση κυκλώματος με εικονικές συναλλαγές που προσεγγίζουν τα 100 εκατ. ευρώ αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες υποθέσεις των τελευταίων ετών και αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι λεγόμενοι «εξαφανισμένοι έμποροι». Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, τα μέλη του κυκλώματος δημιουργούσαν διαδοχικά νέες εταιρείες, άλλαζαν διαχειριστές και ΑΦΜ, άφηναν πίσω τους εκατομμύρια ευρώ σε απλήρωτους φόρους, ΦΠΑ και ασφαλιστικές εισφορές και στη συνέχεια επανεμφανίζονταν με νέο εταιρικό σχήμα. Στην πράξη, τα ίδια πρόσωπα εμφανίζονταν σε διαφορετικές επιχειρήσεις ως εταίροι, διαχειριστές ή νόμιμοι εκπρόσωποι, διατηρώντας όμως τον έλεγχο της ίδιας παράνομης δραστηριότητας.
Το ψηφιακό αποτύπωμα αποκάλυψε το δίκτυο
Η αποκάλυψη της υπόθεσης δεν βασίστηκε σε μία τυχαία καταγγελία, αλλά στη συστηματική επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων από την ειδική ομάδα «ΔΕΟΣ» της ΑΑΔΕ. Μέσα από αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης και εργαλεία ανάλυσης επιχειρηματικών σχέσεων, οι ελεγκτές κατάφεραν να συνδέσουν εταιρείες που φαινομενικά δεν είχαν καμία σχέση μεταξύ τους. Το σύστημα εντόπισε κοινά χαρακτηριστικά, όπως τη χρήση ίδιων τηλεφωνικών αριθμών, κοινών επαγγελματικών διευθύνσεων, παρόμοιων αντικειμένων δραστηριότητας, αλλά και την επαναλαμβανόμενη παρουσία των ίδιων φυσικών προσώπων σε διαφορετικά εταιρικά σχήματα. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι νέες επιχειρήσεις ιδρύονταν σχεδόν αμέσως μετά τη διακοπή λειτουργίας προηγούμενων εταιρειών ή μετά από αλλαγές στη μετοχική τους σύνθεση, γεγονός που αποτελούσε σαφή ένδειξη οργανωμένης προσπάθειας απόκρυψης των πραγματικών υπευθύνων.
Η ΑΑΔΕ επισημαίνει ότι μόνο κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 εντοπίστηκαν 37 νέες περιπτώσεις «εξαφανισμένων εμπόρων», ενώ το 2025 είχαν καταγραφεί ακόμη 129 αντίστοιχες υποθέσεις. Σε όλες τις περιπτώσεις ενεργοποιείται άμεσα η διαδικασία απενεργοποίησης του ΑΦΜ ώστε να αποτραπεί η επανάληψη της ίδιας πρακτικής.
Ο αλγόριθμος που «βλέπει» τις κρυφές διασυνδέσεις
Στο επίκεντρο του νέου ψηφιακού οπλοστασίου της ΑΑΔΕ βρίσκεται ο δείκτης ομοιότητας Jaccard, ένας μαθηματικός αλγόριθμος που συγκρίνει διαφορετικά σύνολα δεδομένων και αναγνωρίζει βαθμούς συσχέτισης μεταξύ επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων. Με τον τρόπο αυτό οι ελεγκτικές υπηρεσίες μπορούν να αναγνωρίζουν μοτίβα που δεν είναι ορατά με τις παραδοσιακές μεθόδους ελέγχου. Εντοπίζονται κοινές εταιρικές δομές, επαναλαμβανόμενες εμπορικές συνεργασίες, διαδοχικές μεταβολές εταιρικών σχημάτων και ύποπτες αλληλουχίες ίδρυσης και διακοπής επιχειρήσεων, δημιουργώντας έναν πλήρη «ψηφιακό χάρτη» των σχέσεων μεταξύ των εμπλεκομένων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανίχνευση διασυνδέσεων με αλλοδαπές επιχειρήσεις, καθώς διαπιστώθηκε ότι διαφορετικές ελληνικές εταιρείες χρησιμοποιούσαν τα ίδια στοιχεία ταυτοποίησης, τις ίδιες εταιρικές σφραγίδες και κοινά εμπορικά χαρακτηριστικά στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές τους.
Η υπόθεση της «άνεργης» που ζούσε σε βίλα με πισίνα
Κεντρικό πρόσωπο της υπόθεσης εμφανίζεται γυναίκα αλλοδαπής καταγωγής, η οποία δήλωνε άνεργη και χωρίς εισοδήματα, ωστόσο διέμενε σε πολυτελή κατοικία 280 τετραγωνικών μέτρων στα βόρεια προάστια, με πισίνα και υψηλού επιπέδου διαβίωση. Οι αρχές θεωρούν ότι διαχειριζόταν μία από τις βασικές εταιρείες του κυκλώματος, μέσω της οποίας διακινούνταν μεγάλης αξίας εικονικά τιμολόγια. Οι έρευνες έδειξαν ότι το δίκτυο δραστηριοποιούνταν κυρίως στο χονδρικό εμπόριο ενδυμάτων, υποδημάτων και ειδών πολυτελείας, χρησιμοποιώντας εικονικές συναλλαγές για τη διακίνηση προϊόντων απομίμησης γνωστών διεθνών οίκων. Μέχρι στιγμής έχουν καταγραφεί εικονικές συναλλαγές που προσεγγίζουν τα 100 εκατ. ευρώ, ενώ η διαπιστωμένη ζημία για το Δημόσιο ανέρχεται σε περίπου 17,9 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 9,6 εκατ. ευρώ αφορούν απώλειες ΦΠΑ και 8,3 εκατ. ευρώ φόρο εισοδήματος.
Στο πλαίσιο της επιχείρησης έχουν ήδη συλληφθεί τρία άτομα, έχουν δεσμευθεί τραπεζικοί λογαριασμοί και περιουσιακά στοιχεία, ενώ οι αρχές προχώρησαν και στην κατάσχεση περισσότερων από 32.000 τεμαχίων προϊόντων απομίμησης. Οι έρευνες συνεχίζονται, καθώς οι φορολογικές αρχές εκτιμούν ότι το δίκτυο είναι σημαντικά μεγαλύτερο και ενδέχεται να συνδέεται με επιπλέον εταιρείες και πρόσωπα στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
