Η Ελλάδα αποκτά για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο για την εποπτεία της Τεχνητής Νοημοσύνης, επιχειρώντας να εναρμονιστεί με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό AI Act και να δημιουργήσει ένα ασφαλές αλλά και φιλικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και αξιοποίηση εφαρμογών AI. Το σχέδιο νόμου του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 6 Ιουλίου, φιλοδοξεί να αντικαταστήσει το σημερινό αποσπασματικό μοντέλο εποπτείας με ένα ενιαίο σύστημα κανόνων και ελέγχων για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη χώρα. Κεντρικός πυλώνας του νομοσχεδίου είναι η συγκρότηση ενός νέου μηχανισμού διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Οι νέοι θεσμικοί ρόλοι
Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) αναλαμβάνει τον ρόλο της Αρχής Εποπτείας της Αγοράς για τα συστήματα AI, ενώ η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) αποκτά διευρυμένες αρμοδιότητες για ζητήματα που αφορούν την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων. Παράλληλα, προβλέπεται μηχανισμός συνεργασίας μεταξύ όλων των συναρμόδιων εποπτικών αρχών, ώστε να εξασφαλίζεται η ομοιόμορφη εφαρμογή του ευρωπαϊκού κανονισμού.
Ξεχωριστή θέση στο νέο πλαίσιο κατέχει η δημιουργία του πρώτου ελληνικού AI Regulatory Sandbox («Ρυθμιστικό Δοκιμαστήριο») , ενός ελεγχόμενου περιβάλλοντος μέσα στο οποίο επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και νεοφυείς εταιρείες θα μπορούν να αναπτύσσουν και να δοκιμάζουν καινοτόμα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης πριν από την εμπορική τους αξιοποίηση. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για το οικοσύστημα καινοτομίας, καθώς μειώνει το κανονιστικό ρίσκο και διευκολύνει την ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών με ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Το νομοσχέδιο προβλέπει ακόμη τη δημιουργία ενιαίου Μητρώου Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης του Δημοσίου, στο οποίο θα καταγράφονται όλες οι εφαρμογές AI που χρησιμοποιούν οι δημόσιοι φορείς, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Παράλληλα, θεσπίζεται διαδικασία υποβολής και εξέτασης καταγγελιών για πιθανές παραβιάσεις του AI Act, καθώς και πλαίσιο διοικητικών κυρώσεων για όσους δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού.
Παράλληλα, το σχέδιο νόμου εισάγει υποχρεώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Literacy) στους οργανισμούς που αναπτύσσουν ή χρησιμοποιούν συστήματα AI, ώστε το προσωπικό να διαθέτει την απαιτούμενη γνώση για την ασφαλή και υπεύθυνη αξιοποίησή τους. Ενισχύεται ο ρόλος του Παρατηρητηρίου Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο θα παρακολουθεί την εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής και θα υποστηρίζει τη χάραξη πολιτικής με τεκμηριωμένα στοιχεία. Επιπλέον, προβλέπεται η λειτουργία εθνικού σημείου επαφής με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης, διασφαλίζοντας τη συνεχή συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Με το νέο πλαίσιο, η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει συνθήκες εμπιστοσύνης για πολίτες και επιχειρήσεις, προσφέροντας μεγαλύτερη κανονιστική ασφάλεια στις επενδύσεις και ισχυρότερες εγγυήσεις προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων απέναντι στις εφαρμογές υψηλού κινδύνου. Η έγκαιρη εφαρμογή του AI Act αναμένεται να αποτελέσει βασική προϋπόθεση ώστε η Ελλάδα να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες της τεχνητής νοημοσύνης, χωρίς να υπονομεύεται η διαφάνεια, η ασφάλεια και η προστασία των πολιτών.
Το link της δημόσιας διαβούλευσης στο OpenGov είναι: https://www.opengov.gr/digitalandbrief/?p=3997
