Το μέλλον του βιβλίου, της λογοτεχνίας και της ανθρώπινης δημιουργίας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης με θέμα «Το Βιβλίο στην εποχή AI», με ομιλητή τον συγγραφέα Χρήστο Χωμενίδη και συντονίστρια τη Φαίη Μακαντάση, Διευθύντρια Έρευνας της διαΝΕΟσις, στο 14ο Regional Growth Conference (RGC 2026), που διοργάνωσαν η εφημερίδα ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και το Πανεπιστήμιο Πατρών, υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων.
Η συζήτηση ανέδειξε τα ερωτήματα που γεννά η ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης: αν μπορεί να επηρεάσει τη συγγραφή, την έμπνευση, την αυθεντικότητα και τη σχέση του ανθρώπου με τη λογοτεχνία.
Η Φαίη Μακαντάση σημείωσε ότι η χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς, αναφέροντας ότι, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της διαΝΕΟσις, η χρήση τους από το 40% τον Οκτώβριο του 2025 έφτασε στο 67% τον Ιανουάριο του 2026. Όπως ανέφερε, η Τεχνητή Νοημοσύνη επηρεάζει ήδη πολλούς τομείς, από την εκπαίδευση και την εργασία έως τη δικαιοσύνη, την οικονομία και τον πολιτισμό.
Από την πλευρά του, ο Χρήστος Χωμενίδης ξεκαθάρισε ότι δεν θεωρεί πως η Τεχνητή Νοημοσύνη απειλεί τη λογοτεχνία ή την τέχνη γενικότερα. Όπως υπογράμμισε, η τέχνη γεννιέται από τον άνθρωπο, δηλαδή από ένα ον που διαθέτει σώμα, εμπειρίες, φόβους, τραύματα, επιθυμίες και μνήμη.
«Η λογοτεχνία εκπορεύεται από το ανθρώπινο βίωμα», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι πιο βαθιές αφηγήσεις γεννιούνται από μικρές καθημερινές στιγμές, από αποφάσεις, φόβους και εμπειρίες που μια μηχανή δεν μπορεί πραγματικά να ζήσει.
Ο συγγραφέας έδωσε ως παράδειγμα μια απλή ανθρώπινη εμπειρία: το δίλημμα κάποιου που περπατά ξυπόλητος πάνω στην καυτή άμμο μέχρι να φτάσει στη θάλασσα. Όπως είπε, αυτό το βίωμα, όσο μικρό κι αν φαίνεται, περιέχει ολόκληρη την ανθρώπινη εμπειρία, κάτι που δεν μπορεί να αναπαραχθεί ουσιαστικά από ένα σύστημα χωρίς σώμα και αισθήσεις.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι εκθετική και ότι πλέον μπορεί να προσομοιώνει εντυπωσιακά τον ανθρώπινο λόγο και τη συνομιλία. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι αν κάποτε η AI αποκτήσει πραγματικά αυτόνομη νοημοσύνη και δυνατότητα δημιουργίας τέχνης, τότε ενδεχομένως να πάψει να ενδιαφέρεται για τον άνθρωπο.
«Αν φτάσει ποτέ να κάνει πραγματική τέχνη, δεν θα την κάνει για εμάς. Θα την κάνει για τον εαυτό της», σημείωσε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα μέλλον όπου η ανθρώπινη δημιουργία δεν θα αποτελεί πλέον το κέντρο αναφοράς της νοημοσύνης.
Ο Χρήστος Χωμενίδης εξέφρασε, επίσης, ανησυχία για την ανεξέλεγκτη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, τονίζοντας ότι οι άνθρωποι τη «θρέφουν» συνεχώς με δεδομένα, προσωπικές σκέψεις, συναισθήματα και αντιλήψεις. Όπως ανέφερε, η AI εξελίσσεται διαρκώς μέσα από την αλληλεπίδραση με εκατομμύρια χρήστες και αυτό δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον.
Στη συνέχεια της συζήτησης, ο συγγραφέας αναφέρθηκε στα βιβλία και στα κείμενα που τον διαμόρφωσαν, ενώ ξεχώρισε την «Ιλιάδα», την «Οδύσσεια» και τη Βίβλο ως θεμελιώδη έργα του δυτικού πολιτισμού, σημειώνοντας ότι η «Ιλιάδα» αποτελεί ένα βαθιά μοντέρνο κείμενο, το οποίο ξεκινά όχι από τον ίδιο τον πόλεμο, αλλά από μια προσωπική σύγκρουση, έναν ερωτικό και υπαρξιακό καβγά ανάμεσα στον Αχιλλέα και τον Αγαμέμνονα.
Παράλληλα, έκανε αναφορές στον Θερβάντες, στον Τόμας Μαν, στον Ντοστογιέφσκι, στον Τολστόι και στον Φλομπέρ, υπογραμμίζοντας ότι η λογοτεχνία αποτελεί έναν αδιάκοπο διάλογο ανάμεσα στις εποχές, τις κοινωνίες και τις ανθρώπινες εμπειρίες.
Σε μια πιο προσωπική στιγμή της συζήτησης, ο Χρήστος Χωμενίδης μίλησε για δύο φράσεις που τον συνοδεύουν στη ζωή του. Η πρώτη, «φέρειν δέ ό,τι αν ζωή δω γενναίως» συνδέεται με μια προσωπική οικογενειακή ανάμνηση μετά τον θάνατο του πατέρα του και, όπως είπε, εκφράζει τη στάση ζωής που προσπαθεί να ακολουθεί απέναντι στις δυσκολίες.
Η δεύτερη φράση, «του θανάτου εφεστηκότος, μηδέ το εύψυχον απώλεσεν μηδέ το παιγνιώδες», αποτυπώνει – όπως εξήγησε – την ανάγκη να διατηρεί κανείς τη γενναιότητα, το χιούμορ και το «παιγνιώδες» στοιχείο ακόμη και μπροστά στις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής. Η φράση αυτή, όπως είπε, θα ήθελε να αναγράφεται στον τάφο του.
Κλείνοντας τη συζήτηση, η Φαίη Μακαντάση σημείωσε ότι, παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις, η ανθρώπινη εμπειρία παραμένει το στοιχείο που διαφοροποιεί ουσιαστικά τη λογοτεχνία και την τέχνη. Από την πλευρά του, ο Χρήστος Χωμενίδης επανέλαβε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να μιμηθεί τον άνθρωπο, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει το βίωμα, την αδυναμία, τη φθορά και την ανάγκη που γεννούν την αληθινή δημιουργία.
Το Regional Growth Conference πραγματοποιήθηκε από τις 19 έως τις 21 Μαΐου στο Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών, και ύστερα από 14 χρόνια πλέον έχει καθιερωθεί ως ένας σημαντικός θεσμός διαλόγου και ανταλλαγής ιδεών για το μέλλον των ελληνικών περιφερειών και της πραγματικής οικονομίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και βιώσιμου αναπτυξιακού μοντέλου για τη χώρα.
