Άρθρο του Γιάννη Χαλαβαζή
Η πρόσφατη βλάβη στο FIR Αθηνών ανέδειξε με δραματικό τρόπο τις αδυναμίες μιας κρίσιμης κρατικής υποδομής, άρρηκτα συνδεδεμένης με την εθνική κυριαρχία, την ασφάλεια πτήσεων και τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας. Τα γεγονότα του «μαύρου» Σαββατοκύριακου, όταν η ελληνική εναέρια κυκλοφορία «πάγωσε» για ώρες, αποκάλυψαν όχι μόνο τεχνολογικά κενά, αλλά και διαχρονικές πολιτικές επιλογές. Επιλογές αντιμετωπίζουν το FIR περισσότερο ως διαχειριστικό κόστος στον προϋπολογισμό παρά ως πυλώνα εθνικής ασφάλειας. Η υποστελέχωση, η παλαιότητα των συστημάτων και η περιορισμένη διασύνδεση με σύγχρονες ευρωπαϊκές υποδομές έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον αυξημένου κινδύνου, όπου η απρόσκοπτη λειτουργία βασίζεται συχνά σε «μαγικούς» τρόπους αποκατάστασης.
Σε ένα υποθετικό σενάριο όπου η βλάβη δεν θα είχε αποκατασταθεί μέσα σε λίγες ώρες αλλά θα διαρκούσε 24 ώρες ή το χειρότερο μέρες, η χώρα θα αντιμετώπιζε πολλαπλές κρίσεις. Ο Τουρισμός θα υπέφερε από μαζικές ακυρώσεις πτήσεων, ενώ οι οικονομικές απώλειες θα ήταν άμεσες και σοβαρές. Παράλληλα, η ασφάλεια πτήσεων θα είχε τεθεί σε κρίσιμο κίνδυνο, καθώς η έλλειψη πλήρους λειτουργίας των ραντάρ και των συστημάτων ελέγχου θα μπορούσε να προκαλέσει ατυχήματα ή αναγκαστικές προσγειώσεις. Οι πολίτες, αλλά και οι διεθνείς οργανισμοί, θα έχαναν την εμπιστοσύνη τους στην αξιοπιστία της ελληνικής πολιτείας, γεγονός που θα είχε μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην εικόνα και τις διεθνείς συνεργασίες της χώρας.
Αν η βλάβη ήταν αποτέλεσμα κυβερνοεπίθεσης ή τρομοκρατικής ενέργειας, ακόμη χειρότερα, η κατάσταση θα γινόταν ακόμη πιο σοβαρή. Θα δημιουργούνταν αμέσως ερωτήματα για την ανεπάρκεια των εφεδρικών συστημάτων, για την ετοιμότητα των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας και για την ικανότητα της χώρας να αντιμετωπίσει πολλαπλές, ταυτόχρονες κακόβουλες επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές.
Το πρόσφατο παράδειγμα του Βερολίνου, όπου την ίδιες μέρες, υπήρξε μπλακ άουτ σε δίκτυα ηλεκτροδότησης εξαιτίας εμπρηστικής ενέργειας, δείχνει πόσο εύθραυστες μπορεί να είναι οι υποδομές ακόμα και σε χώρες με προηγμένα δίκτυα. Το γεγονός ότι τα ελληνικά συστήματα αποκαταστάθηκαν γρήγορα (πως άραγε?) δεν αναιρεί την πραγματικότητα: η χώρα παραμένει ευάλωτη σε τυχαίες συγκυρίες, σε κυβερνοεπιθέσεις, σε ασύμμετρες και κακόβουλες ενέργειες. Η εμπειρία από την Ουκρανία και τις ευρωπαϊκές χώρες δείχνει ότι οι φυσικές και ψηφιακές επιθέσεις σε υποδομές ενέργειας, μεταφορών και επικοινωνιών αυξάνονται και μπορούν να συντονιστούν με τρόπο καταστροφικό. Η Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως ολοκληρωμένο και άμεσα εφαρμόσιμο σχέδιο ασφάλειας κρίσιμων υποδομών, σύγχρονα συστήματα εφεδρείας και επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια, καθώς η άμυνα απέναντι σε τέτοιες απειλές δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά ζήτημα εθνικής επιβίωσης και αξιοπιστίας.
Σε κάθε περίπτωση, η βλάβη του FIR Αθηνών τονίζει εμφατικά ότι η τεχνολογική και διοικητική υστέρηση δεν είναι απλά τεχνικό ζήτημα. Αν η αιτία ήταν κυβερνοεπίθεση ή τρομοκρατία, οι συνέπειες θα ήταν εκθετικά σοβαρές, άμεσες και πολυδιάστατες, επηρεάζοντας την ασφάλεια, την οικονομία και την εθνική φήμη. Η ελληνική πολιτεία οφείλει να αναγνωρίσει το FIR όχι ως τεχνολογικό κόστος, αλλά ως κρίσιμο στρατηγικό πόρο, με ανάλογες επενδύσεις, προστασία και προσωπικό για την αποτροπή κάθε μελλοντικού σοβαρού συμβάντος.
