του Ηλία Κούκουτσα.
Η ολική απώλεια των ραδιοσυχνοτήτων στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ) σύμφωνα με όλες τις μέχρι τώρα ενδείξεις δεν ήταν αποτέλεσμα κυβερνοεπίθεσης, αλλά της τεχνολογικής κόπωσης των υφιστάμενων υποδομών. Η βλάβη εντοπίστηκε στους τηλεχειρισμούς των πομπών στα Γεράνεια Όρη, αποκόπτοντας τη φωνητική επικοινωνία εδάφους-αέρος. Παρά την άμεση κινητοποίηση των τεχνικών της ΥΠΑ και της Cosmote, το περιστατικό επιβεβαίωσε πως οι αναλογικές γραμμές και ο παρωχημένος εξοπλισμός δεν μπορούν πλέον να εγγυηθούν την απρόσκοπτη ροή της εναέριας κυκλοφορίας σε ένα από τα πιο πολυσύχναστα FIR της Ευρώπης.
Η ψηφιακή θωράκιση: VoIP και νέα συστήματα ελέγχου
Η απάντηση στην τεχνολογική κρίση έρχεται μέσα από δύο μεγάλες συμβάσεις που μετατρέπουν την ελληνική αεροναυτιλία από αναλογική σε ψηφιακή.
Η πρώτη αφορά την προμήθεια 495 νέων πομποδεκτών VHF τεχνολογίας VoIP από τη «ROHDE & SCHWARZ HELLAS Α.Ε.», με κόστος 4,2 εκατ. ευρώ. Η συγκεκριμένη επένδυση αλλάζει ριζικά το τοπίο, καθώς η επικοινωνία θα βασίζεται πλέον στο πρωτόκολλο Internet (VoIP), επιτρέποντας πολλαπλές οδεύσεις δεδομένων (οπτικές ίνες, δορυφόρους) και εξαλείφοντας την εξάρτηση από μία και μόνο επίγεια γραμμή. Η παράδοση των πρώτων συστημάτων εντός του πρώτου διμήνου του 2026 θεωρείται το πλέον κρίσιμο ορόσημο για την αποκατάσταση της αξιοπιστίας του συστήματος.
Παράλληλα, το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ) αναμένει το νέο Σύστημα Ελέγχου Επικοινωνιών (VCS/RCS) από την εταιρεία SPACE HELLAS. Το έργο, ύψους 4,7 εκατ. ευρώ, βρίσκεται στο τελικό στάδιο της συμβασιοποίησης, με την κρίσιμη απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου να αναμένεται στις 13 Ιανουαρίου 2026. Το νέο VCS θα αποτελέσει τον σύγχρονο «εγκέφαλο» μέσω του οποίου οι ελεγκτές θα διαχειρίζονται τις συχνότητες, αντικαθιστώντας ένα σύστημα που έχει προ πολλού ξεπεράσει το όριο ζωής του.
Συνολικός ανασχεδιασμός και ενίσχυση υποδομών
Η προσπάθεια δεν σταματά στις επικοινωνίες. Η στρατηγική αναβάθμιση περιλαμβάνει:
· Νέο Δίκτυο ραντάρ:
Η προμήθεια 8 σύγχρονων ραντάρ τεχνολογίας Mode-S, ύψους 53,6 εκατ. ευρώ, θα προσφέρει ακριβέστερη εικόνα στους ελεγκτές σε κομβικά σημεία της χώρας. Πρόκειται για Διεθνή Ανοιχτό Διαγωνισμό (Διαγωνισμός 62/2025). Δεν επιλέχθηκε η οδός της «κλειστής» διαδικασίας ή της απευθείας ανάθεσης για λόγους εθνικής ασφαλείας, καθώς η ΥΠΑ ακολουθεί τις ευρωπαϊκές οδηγίες για τη διαφάνεια στις προμήθειες αεροναυτιλίας. Το κόστος ανέρχεται στα 53,6 εκατ. ευρώ. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο προϋπολογισμός αυξήθηκε κατά περίπου 20 εκατ. ευρώ σε σχέση με παλαιότερες προσπάθειες, προκειμένου να συμπεριληφθούν οι πλέον σύγχρονες προδιαγραφές (Mode-S EHS). Η καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών έχει οριστεί για την 31η Ιανουαρίου 2026. Η διαδικασία αυτή πέρασε από «συμπληγάδες» τα προηγούμενα χρόνια. Υπήρξε μια μακρά δικαστική διαμάχη μεταξύ υποψήφιων αναδόχων (διεθνών κολοσσών του κλάδου) που οδήγησε στη ματαίωση προηγούμενου διαγωνισμού. Η ΥΠΑ αναγκάστηκε να επαναπροκηρύξει το έργο με επικαιροποιημένους όρους για να αποφύγει νέες νομικές εμπλοκές. Αν και τα ονόματα των συμμετεχόντων θα γίνουν επίσημα γνωστά μετά το άνοιγμα των προσφορών σε τέτοιου μεγέθους έργα στην Ελλάδα και στην Ευρώπη συμμετέχουν και διαγωνίζονται εταιρείες μεγέθους όπως η γαλλική Thales, η ιταλική Leonardo, η ισπανική Indra και η γερμανική Hensoldt.
- Εναλλακτικές οδεύσεις:
Ήδη από τις αρχές του έτους εγκαθίστανται νέα συγκροτήματα πολυπλεξίας για τη διασύνδεση του αεροδρομίου «Ελ. Βενιζέλος» με εναλλακτικούς σταθμούς (Μερέντα), διασφαλίζοντας ότι καμία μεμονωμένη βλάβη δεν θα μπορεί να θέσει εκτός λειτουργίας το σύστημα.
- Ανθρώπινο δυναμικό:
Η ΥΠΑ επενδύει ταυτόχρονα στην πρόσληψη 87 ηλεκτρονικών μηχανικών-ATSEP (με ορίζοντα το τέλος του 2026), επιχειρώντας να καλύψει το κενό στην τεχνική υποστήριξη των νέων ψηφιακών υποδομών. Οι προσλήψεις ακόμη δεν έχουν οριστικοποιηθεί
Μεγαλύτερος αντίπαλος ο χρόνος
Παρά τις δρομολογημένες λύσεις, η πραγματικότητα παραμένει πιεστική. Η πρόσφατη βλάβη απέδειξε ότι ο εξοπλισμός λειτουργεί στα όριά του και οι καθυστερήσεις των προηγούμενων ετών έχουν στερέψει τα περιθώρια αντοχής των συστημάτων. Η επόμενη ημέρα για το FIR Αθηνών εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από την ταχύτητα υλοποίησης των συμβάσεων. Μέχρι την πλήρη εγκατάσταση των νέων πομποδεκτών και του συστήματος VCS, η ασφάλεια των πτήσεων θα συνεχίσει να βασίζεται στην ετοιμότητα του προσωπικού και σε τεχνικές λύσεις ανάγκης, σε μια διαρκή μάχη με τον χρόνο και τη φυσική φθορά των υλικών.
