Σε νέα φάση περνά το σχέδιο για την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προετοιμάζει το πιλοτικό πρόγραμμα που αναμένεται να ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027, ανοίγοντας τον δρόμο για την πιθανή κυκλοφορία του νέου ευρωπαϊκού μέσου πληρωμών το 2029. Στην πιλοτική διαδικασία θα συμμετέχουν και τρεις ελληνικές τράπεζες, η Τράπεζα Πειραιώς, η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και η Τράπεζα Χανίων, οι οποίες μαζί με άλλους ευρωπαϊκούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς θα δοκιμάσουν στην πράξη τη λειτουργία του νέου ψηφιακού νομίσματος, τη διασύνδεση με τις τραπεζικές υποδομές και την εμπειρία χρήσης από πολίτες και επιχειρήσεις.
Η ΕΚΤ επιχειρεί παράλληλα να απαντήσει στις ανησυχίες που έχουν εκφραστεί για τον ρόλο των μετρητών, ξεκαθαρίζοντας ότι το ψηφιακό ευρώ δεν έρχεται για να τα αντικαταστήσει. Η θέση αυτή ενισχύθηκε και από την Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων (ECON) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία τάχθηκε υπέρ της διατήρησης της υποχρέωσης αποδοχής των μετρητών. Η χρήση του ψηφιακού ευρώ θα είναι απολύτως προαιρετική για τους πολίτες, ενώ η αποδοχή του θα καταστεί υποχρεωτική για τις επιχειρήσεις που ήδη προσφέρουν δυνατότητα ηλεκτρονικών πληρωμών. Εξαιρέσεις προβλέπονται για πολύ μικρές επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν την απαραίτητη τεχνολογική υποδομή.
Ψηφιακό πορτοφόλι, πληρωμές χωρίς σύνδεση και όριο διακράτησης
Το νέο ψηφιακό νόμισμα θα λειτουργεί μέσω ειδικού ψηφιακού πορτοφολιού (wallet), το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιείται τόσο online όσο και offline. Η δυνατότητα πληρωμών χωρίς ενεργή σύνδεση στο διαδίκτυο αποτελεί ένα από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του σχεδιασμού, καθώς προσομοιάζει περισσότερο στη λειτουργία των μετρητών. Για την προστασία της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, η ΕΚΤ σχεδιάζει να θέσει ανώτατο όριο διακράτησης ψηφιακού ευρώ ανά πολίτη, το οποίο εκτιμάται μεταξύ 3.000 και 4.000 ευρώ. Στόχος είναι να αποτραπεί η μαζική μεταφορά καταθέσεων από τις τράπεζες σε ψηφιακά πορτοφόλια, ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας.
Οι χρήστες θα μπορούν ωστόσο να πραγματοποιούν μεγαλύτερες συναλλαγές, καθώς το wallet θα συνδέεται με τραπεζικό λογαριασμό. Σε περίπτωση που το ποσό ξεπερνά το διαθέσιμο όριο, το επιπλέον ποσό θα καλύπτεται αυτόματα από τον συνδεδεμένο λογαριασμό χωρίς να απαιτείται προφόρτιση του ψηφιακού πορτοφολιού. Όπως συμβαίνει και με τα μετρητά, οι διακρατήσεις ψηφιακού ευρώ δεν θα αποδίδουν τόκο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην προστασία της ιδιωτικότητας. Το Ευρωσύστημα δεν θα μπορεί να ταυτοποιεί πολίτες μέσα από τις συναλλαγές τους, ενώ στις offline πληρωμές τα δεδομένα θα είναι διαθέσιμα μόνο στον πληρωτή και στον δικαιούχο.
Ευρωπαϊκή αυτονομία στις πληρωμές
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας έχει υπογραμμίσει ότι το ψηφιακό ευρώ αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση για το ευρωσύστημα, ως συμπληρωματικό εργαλείο των μετρητών και όχι ως αντικατάστασή τους. Η στρατηγική πίσω από το έργο συνδέεται και με την προσπάθεια της Ευρώπης να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία στον χώρο των ψηφιακών πληρωμών, περιορίζοντας την εξάρτηση από διεθνή δίκτυα όπως η Visa και η Mastercard. Στο πιλοτικό πρόγραμμα θα συμμετέχουν συνολικά 36 πάροχοι πληρωμών από 19 ευρωπαϊκές χώρες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι όπως η UniCredit και η Deutsche Bank, ψηφιακές πλατφόρμες όπως η Revolut, αλλά και εταιρείες υποδομών πληρωμών όπως η Nexi και η Worldline. Η δοκιμαστική περίοδος θα αποτελέσει το κρίσιμο τεστ πριν από τη μαζική εφαρμογή, καθώς θα αξιολογηθούν η ασφάλεια, η ταχύτητα των συναλλαγών, η αποδοχή από τις επιχειρήσεις και κυρίως η εμπιστοσύνη των πολιτών στο νέο ψηφιακό χρήμα.
