του Γιάννη Χαλαβαζή.
Η διαχείριση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) στην Ελλάδα αντιμετωπίζει πλέον τα αναμενόμενα προβλήματα, με τα ανεκτέλεστα υπόλοιπα να αποδεικνύονται καθοριστικός παράγοντας αβεβαιότητας. Οι πόροι που έχουν δεσμευθεί για έργα και δράσεις, τα οποία μέχρι σήμερα δεν έχουν υλοποιηθεί, δεν αποτελούν πλέον «περιουσιακό στοιχείο» και «παράσημο» στον ισολογισμό, αλλά εν δυνάμει εμπόδιο με απρόσμενες και πιθανότατα αρνητικές επιπτώσεις. Πολλά από αυτά τα έργα με «ανεκτέλεστα» υπόλοιπα κινδυνεύουν να ακυρωθούν, ενώ άλλα αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις και τροποποιήσεις, που ακυρώνουν τα αρχικά οφέλη ή να αυξάνουν σημαντικά το κόστος των έργων.
Η κατάσταση αυτή δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα. Αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό κίνδυνο για τις επιχειρήσεις-αναδόχους, καθώς η μη έγκαιρη εκτέλεση των έργων επηρεάζει άμεσα την αξιοπιστία της χώρας έναντι της Κομισιόν και την πιθανότητα εκταμίευσης των υπολοίπων πόρων. Τα «ανεκτέλεστα» υπόλοιπα λειτουργούν ως «βραδυφλεγής βόμβα» στα θεμέλια του RRF: αντί να επιταχύνουν την ανάπτυξη, δημιουργούν συνθήκες αβεβαιότητας και αναστολής για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
Οι εταιρείες που συμμετέχουν στην υλοποίηση των έργων βρίσκονται ήδη κάτω από κλιμακούμενη πίεση. Πολλές δεν γνωρίζουν πότε ή αν θα λάβουν τις πληρωμές τους, με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να καλύπτουν εξ ιδίων το λειτουργικό κόστος υλοποίησης των έργων ή να περιορίζουν δραστηριότητες για εξοικονόμηση ρευστότητας. Η αβεβαιότητα αυτή όχι μόνο «φρενάρει» τις επιχειρήσεις-αναδόχους, αλλά απειλεί και την έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο καθυστερήσεων, που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε απώλεια πόρων λόγω μη συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις της Ε.Ε.
Η καθυστέρηση και η αδυναμία διαχείρισης των «ανεκτέλεστων» υπολοίπων δείχνουν σαφώς ότι η στρατηγική εφαρμογής του RRF στην Ελλάδα χρειάζεται επειγόντως αναθεώρηση. Απαιτούνται άμεσες παρεμβάσεις για την άμεση επαναξιολόγηση της παράδοσης των έργων, τη λήψη αποφάσεων για πιθανή ακύρωση ή αναπροσαρμογή και τη διασφάλιση ότι οι εταιρείες θα έχουν εγγυημένη χρηματοδότηση. Η διαφάνεια, η αυστηρή εποπτεία και η ενεργή διαχείριση των έργων είναι πλέον απαραίτητες για να αποφευχθεί η πλήρης υπονόμευση των στόχων του Ταμείου.
Τα «ανεκτέλεστα» υπόλοιπα του RRF δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται απλώς στατιστικά στοιχεία ή «παράσημα» δελτίων τύπου. Αποτελούν καμπανάκι κινδύνου για την ελληνική οικονομία, υποδεικνύοντας ότι χωρίς άμεση και στοχευμένη παρέμβαση, η ολοκλήρωση των έργων του RRF και η καθυστέρηση στην παραγωγική τους λειτουργία ισοδυναμεί με «αιμορραγία» δημόσιου χρήματος και θα αμφισβητεί ευθέως την αξιοπιστία της χώρας στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων.
