Ο αναθεωρημένος κανονισμός για τις μεταφορές αποβλήτων και οι περισσότερες από τις διατάξεις του τίθενται σε εφαρμογή σήμερα (21 Μαΐου), συμπεριλαμβανομένης της δρομολόγησης του ψηφιακού συστήματος μεταφοράς αποβλήτων (DIWASS). Αυτή η ηλεκτρονική πλατφόρμα θα μεταμορφώσει τον τρόπο παρακολούθησης των αποβλήτων σε ολόκληρη την ΕΕ, διασφαλίζοντας μεγαλύτερη διαφάνεια, αποτελεσματικότητα και ασφάλεια στις διασυνοριακές μετακινήσεις αποβλήτων.
Όλες οι μεταφορές αποβλήτων υπόκεινται πλέον στη διαδικασία συναίνεσης μετά από ενημέρωση (PIC) (που καλύπτει τα επικίνδυνα απόβλητα, τα μεικτά αστικά απόβλητα, τα απόβλητα που προορίζονται για διάθεση και τα μολυσμένα απόβλητα), τα οποία πρέπει να υποβάλλονται σε ψηφιακή επεξεργασία μέσω του DIWASS.
Οι νέοι αυτοί κανόνες αποτελούν ορόσημο για τη μετάβαση της ΕΕ σε μια κυκλική οικονομία και αποφασιστικό βήμα προς πλήρως ψηφιοποιημένες διαδικασίες μεταφοράς αποβλήτων, αντικαθιστώντας τα παρωχημένα συστήματα που βασίζονται σε χαρτί με ασφαλή ηλεκτρονική ανταλλαγή εγγράφων σε πραγματικό χρόνο.
Η αλλαγή αυτή είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ μέσω της βελτίωσης της ιχνηλασιμότητας και της διαθεσιμότητας δευτερογενών πρώτων υλών και της μείωσης της εξάρτησης από εισαγωγές πρωτογενών πρώτων υλών από τρίτες χώρες.
«Στο σημερινό γεωπολιτικό τοπίο, η πρόσβαση σε πρώτες ύλες δεν αποτελεί απλώς οικονομικό ζήτημα, αλλά στρατηγική επιταγή. Ένα πλήρως ψηφιακό λειτουργικό σύστημα σε επίπεδο ΕΕ για την παρακολούθηση των μεταφορών αποβλήτων θα βοηθήσει την Ευρώπη να αναλάβει τον έλεγχο των ροών ιδίων πόρων της, μετατρέποντας τα απόβλητα σε ασφαλή και βιώσιμη πηγή κρίσιμων υλικών.
Με αυτόν τον τρόπο οικοδομούμε μια ανθεκτική, αυτοδύναμη Ευρώπη, μειώνοντας παράλληλα τη γραφειοκρατία και καταπολεμώντας το παράνομο εμπόριο.»
Jessika Roswall, επίτροπος Περιβάλλοντος, Ανθεκτικότητας των Υδάτων και Ανταγωνιστικής Κυκλικής Οικονομίας
Ψηφιακό άλμα για τις μεταφορές αποβλήτων στην ΕΕ
Η δρομολόγηση του DIWASS θα ενισχύσει την ανθεκτικότητα της βιομηχανίας της ΕΕ, διασφαλίζοντας την ασφαλή και αποτελεσματική κυκλοφορία των αποβλήτων εντός της ενιαίας αγοράς και διευκολύνοντας την ανακύκλωση σε δευτερογενή υλικά.
Θα μειώσει επίσης τη γραφειοκρατία για τις επιχειρήσεις και τις αρχές, εξοικονομώντας κατ’ εκτίμηση 1,4 εκατ. ευρώ ετησίως σε διοικητικές δαπάνες, παράλληλα με την καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου αποβλήτων, γεγονός που υπονομεύει την ασφάλεια των πόρων και τους περιβαλλοντικούς στόχους της Ευρώπης. Η συμμόρφωση με την αυτοματοποιημένη υποβολή δεδομένων και την παρακολούθηση αποστολών σε πραγματικό χρόνο θα επιταχυνθεί επίσης.
Το DIWASS απλοποιεί επίσης τις διαδικασίες για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Για τις επιχειρήσεις σημαίνει:
- Ταχύτερη επεξεργασία των κοινοποιήσεων, μείωση των καθυστερήσεων στα σύνορα.
- Απλοποιημένη υποβολή εκθέσεων, με αυτοματοποιημένη υποβολή δεδομένων.
- Μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου, χάρη στην πρόσβαση σε πραγματικό χρόνο στην κατάσταση αποστολής.
Για τις αρχές, η DIWASS προβλέπει:
- Άμεση πρόσβαση στα δεδομένα αποστολής, βελτιώνοντας έτσι την επιβολή.
- Αποτελεσματικότερος χειρισμός των κοινοποιήσεων, μείωση των γραφειοκρατικών καθυστερήσεων.
- Καλύτερη συλλογή δεδομένων για τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων της ΕΕ.
Ρεαλιστική μετάβαση για τις μεταφορές αποβλήτων που περιλαμβάνονται στον πράσινο κατάλογο
Ενώ οι διαδικασίες ΣΜΕ μπορούν πλέον να εκτελούνται μόνο ηλεκτρονικά, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συμφώνησαν σε μια ευέλικτη προσέγγιση για τα απόβλητα που περιλαμβάνονται στον πράσινο κατάλογο (μη επικίνδυνα απόβλητα που προορίζονται για ανάκτηση). Στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης, οι φορείς εκμετάλλευσης μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν την παλαιά έντυπη διαδικασία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026,, παρέχοντας πρόσθετο χρόνο για την προσαρμογή στην ψηφιοποίηση, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συνέχεια των διασυνοριακών ροών ανακύκλωσης.
Εκτός από την έναρξη λειτουργίας του DIWASS, τίθενται επίσης σε εφαρμογή σήμερα τα ακόλουθα μέτρα:
- Απλουστευμένη διαδικασία συναίνεσης μετά από ενημέρωση (PIC) για την επιτάχυνση των εγκρίσεων από τις αρχές των κρατών μελών των μεταφορών επικίνδυνων και άλλων «κοινοποιημένων» αποβλήτων σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ.
- Ενίσχυση της «ταχείας διαδικασίας» για τα απόβλητα που αποστέλλονται σε προεγκεκριμένες εγκαταστάσεις της ΕΕ για ανάκτηση.
- Αυστηρότεροι κανόνες για την εξαγωγή πλαστικών αποβλήτων:Από σήμερα, για όλες τις εξαγωγές πλαστικών αποβλήτων σε τρίτες χώρες θα απαιτείται έγκριση ΣΜΕ. Ως επόμενο βήμα, από τις 21 Νοεμβρίου 2026 θα απαγορευτούνοι εξαγωγές πλαστικών αποβλήτων , από την ΕΕ σε χώρες εκτός ΟΟΣΑ,διασφαλίζοντας καλύτερη διαχείριση των πλαστικών αποβλήτων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ιστορικό
Ο αναθεωρημένος κανονισμός για τις μεταφορές αποβλήτων (WSR),, που εκδόθηκε στις 11 Απριλίου 2024, επικαιροποιεί τους κανόνες της ΕΕ για το εμπόριο αποβλήτων με σκοπό τη βελτίωση της διαφάνειας, τη διευκόλυνση των μεταφορών αποβλήτων για ανακύκλωση στην ΕΕ, την καλύτερη παρακολούθηση των εξαγωγών αποβλήτων σε τρίτες χώρες και την καταπολέμηση των παράνομων μεταφορών αποβλήτων.
Στηρίζει την κυκλική οικονομία της ΕΕ διευκολύνοντας την κυκλοφορία των αποβλήτων και των δευτερογενών πρώτων υλών εντός της ενιαίας αγοράς.
Αριθμητικά στοιχεία του 2024 για τις μεταφορές αποβλήτων:
- 26 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων που μεταφέρονται μεταξύ κρατών μελών στο πλαίσιο της διαδικασίας ΣΜΕ.
- 50 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων που περιλαμβάνονται στον πράσινο κατάλογο διακινήθηκαν εντός της ΕΕ.
