Σημαντικά είναι τα ευρήματα της πρόσφατης μελέτης της Eurobank για την πορεία υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) στην Ελλάδα, (δείτε την ΕΔΩ) εξετάζοντας με αριθμητικά και ποσοτικά μεγέθη τόσο την απορρόφηση των πόρων όσο και τις προκλήσεις στη μεταρρυθμιστική και ψηφιακή μετάβαση της χώρας. Τ
Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα δεδομένα στην Ελλάδα έχουν διατεθεί συνολικά €36 δισ. από το RRF, εκ των οποίων €18,2 δισ. είναι επιχορηγήσεις και €17,7 δισ. είναι δάνεια. Αυτό το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 16% του ΑΕΠ της χώρας, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο του 3,7% στην ΕΕ‑27, γεγονός που καταδεικνύει τη βαρύτητα του RRF για την ελληνική οικονομία.
Μέχρι σήμερα έχουν εκταμιευθεί περίπου €23,4 δισ., δηλαδή περίπου 65,1% των συνολικών πόρων του πακέτου. Από αυτά, €12,04 δισ. αφορούν επιχορηγήσεις (περίπου το 66% των συνολικών επιχορηγήσεων) και €11,4 δισ. δάνεια (≈64% των συνολικών δανείων). Η Ελλάδα βρίσκεται έτσι στην 9η θέση μεταξύ των κρατών‑μελών της ΕΕ ως προς την απορρόφηση πόρων.
Όμως, η υψηλή αυτή εκταμίευση δεν συνεπάγεται πλήρη υλοποίηση όλων των έργων και μεταρρυθμίσεων. Η Eurobank καταγράφει ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει 178 από τα συνολικά 382 ορόσημα («milestones & targets»), δηλαδή περίπου 47% επίτευξη, σε σύγκριση με 49% μέσο όρο στην ΕΕ‑27, επίδοση που την τοποθετεί στην 17η θέση σε αυτόν τον δείκτη. Αυτό σημαίνει ότι, ενώ η χώρα έχει καταφέρει να απορροφήσει μεγάλο μέρος των πόρων, πολλές από τις πιο απαιτητικές και μεταρρυθμιστικού χαρακτήρα δράσεις καθυστερούν.
Στην Μελέτη επισημαίνεται ότι οι διοικητικοί και γραφειοκρατικοί περιορισμοί έχουν επιβραδύνει την υλοποίηση μεγάλων έργων υποδομής και μεταρρυθμίσεων, έναν τομέα στον οποίο η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει καθυστερήσεις σε σχέση με άλλες χώρες που βρίσκονται πιο κοντά στην πλήρη ολοκλήρωση των οροσήμων τους. Η εμπλοκή πολλαπλών υπηρεσιών και η πολυπλοκότητα των διαδικασιών εγκρίσεων και υλοποίησης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες στις καθυστερήσεις αυτές.
Επίδραση στο ΑΕΠ και στην Απασχόληση
Ένα από τα πιο σημαντικά συμπεράσματα είναι η εκτιμώμενη μακροοικονομική επίδραση της πλήρους υλοποίησης του RRF στην Ελλάδα. Σύμφωνα με επίσημη έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου που στηρίζεται σε εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, η πλήρης εκτέλεση του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης έως το 2026 αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ περίπου κατά 7% έως το 2026 σε σχέση με σενάρια χωρίς την εκτέλεση του RRF, λόγω αύξησης επενδύσεων και παραγωγικότητας.
Παράλληλα, η υλοποίηση του RRF αναμένεται να συμβάλει στη δημιουργία περίπου 180 χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας, ενισχύοντας τόσο την άμεση απασχόληση στα έργα όσο και την έμμεση απασχόληση μέσω της αύξησης της οικονομικής δραστηριότητας και της ζήτησης.
Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το RRF δεν είναι απλώς ένα χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά για την ενίσχυση της οικονομικής μεγέθυνσης και της απασχόλησης, υπό την προϋπόθεση ότι οι πόροι θα αξιοποιηθούν πλήρως και αποτελεσματικά.
Ψηφιακή Διακυβέρνηση και Ψηφιακός Μετασχηματισμός
Ένα από τα κρίσιμα στοιχεία της στρατηγικής του RRF και της Eurobank αφορά την ψηφιακή μετάβαση του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στοιχείο τονίζεται ως κομβικό για την αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας. Η Eurobank, μέσα από ειδικές μελέτες για την Ψηφιακή Αναβάθμιση και Τηλεπικοινωνίες, επισημαίνει ότι η δομική χρήση ψηφιακών τεχνολογιών — τόσο στην επιχειρηματικότητα όσο και στο δημόσιο — είναι καθοριστική για την αύξηση της παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας και για την οικονομική ανάπτυξη μακροπρόθεσμα.
Παρότι η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο στην ψηφιακή στρατηγική της (π.χ. μέσω του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και αντίστοιχων ψηφιακών υπηρεσιών για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις), οι δείκτες ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας παραμένουν πίσω σε σχέση με πολλές άλλες χώρες της ΕΕ, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο του RRF και άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων.
Επιπλέον, προγράμματα όπως το InvestEU RRF Innovation & Digitalization προσφέρουν χρηματοδότηση για επενδύσεις σε ψηφιακή καινοτομία, κάλυψη κεφαλαίου κίνησης και αναβάθμιση τεχνολογικών υποδομών για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις — ένα κρίσιμο βήμα ώστε οι επιχειρήσεις να εκσυγχρονίσουν τις δραστηριότητές τους και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους.
Θετικό συμπέρασμα, με πολλές υποσημειώσεις
Συνολικά, η ανάλυση της Eurobank δείχνει μια θετική εικόνα που όμως συνοδεύεται από ερωτήματα όπως η Ελλάδα έχει καταφέρει να απορροφήσει μεγάλο μέρος των πόρων του RRF και να σημειώσει σημαντική πρόοδο σε ΑΕΠ και απασχόληση, αλλά η πλήρης υλοποίηση των έργων και μεταρρυθμίσεων, ιδίως της ψηφιακής μετάβασης και της δημόσιας διοίκησης. απαιτεί επιπλέον προσπάθεια, συντονισμό και ταχύτερη διαχείριση των διαδικασιών.
Το πώς θα διαχειριστεί η χώρα αυτές τις προκλήσεις θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την ικανότητά της να αξιοποιήσει πλήρως το RRF για βιώσιμη, ανταγωνιστική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.
