Καθώς ο ψηφιακός κόσμος γίνεται ολοένα και πιο διασυνδεδεμένος και περίπλοκος, το κυβερνοέγκλημα και οι απατεώνες εξελίσσονται με ταχύτητα, αξιοποιώντας νέες τεχνολογίες αλλά και πρακτικές. Με αφορμή τον Μήνα Πρόληψης της Απάτης (Fraud Prevention Month), η Mastercard αναδεικνύει τους πιο συνηθισμένους τύπους social engineering scams και τα βασικά βήματα προστασίας για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το κυβερνοέγκλημα εκτιμάται ότι εξελίσσεται στην τρίτη μεγαλύτερη «οικονομία» έως το 2029, με το ετήσιο κόστος να προβλέπεται ότι θα φτάσει τα 15,6 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030.1 Η ταχεία ψηφιοποίηση και η ευρεία χρήση τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύουν την κλίμακα και την πολυπλοκότητα των επιθέσεων, με την Ευρώπη να καταγράφει σταθερή αύξηση των περιστατικών απάτης χρόνο με τον χρόνο.
Παγκοσμίως, οι απάτες κοστίζουν περίπου 1 τρισ. δολάρια κάθε χρόνο, ενώ το 96% των θυμάτων δεν καταφέρνει να ανακτήσει τα χρήματά του.2 Έρευνες δείχνουν ότι 1 στους 4 ιδιοκτήτες μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ευρώπη έχει στοχοποιηθεί από απατεώνες, ενώ το 67% δηλώνει ότι χρειάζεται περισσότερη εκπαίδευση για την προστασία από κυβερνοεπιθέσεις.3
Τι είναι το social engineering
Μία από τις μορφές απάτης που φαίνεται να κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος είναι το social engineering. Πρόκειται για απάτες που βασίζονται στην εξαπάτηση και τη συναισθηματική χειραγώγηση. Οι απατεώνες εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη, τον φόβο ή την αίσθηση του επείγοντος, προκειμένου να αποσπάσουν προσωπικά ή οικονομικά στοιχεία. Όπως βλέπουμε και στην Ελλάδα τον τελευταίο καιρό με μεγαλύτερη ένταση, η πλειονότητα των πολιτών έχει δεχθεί κάποια απόπειρα απάτης, κυρίως μέσω phishing emails, παραπλανητικών μηνυμάτων, τηλεφωνικών κλήσεων ή social media.
Οι πιο συνηθισμένοι τύποι απάτης:
- Imposter fraud: Οι απατεώνες εμφανίζονται ως τράπεζες ή δημόσιοι οργανισμοί για να πάρουν προσωπικά ή οικονομικά στοιχεία.
- Phishing: Παραπλανητικά μηνύματα που φαίνονται νόμιμα και ζητούν να κάνετε κλικ σε συνδέσμους ή να δώσετε κωδικούς.
- Romance/honeypot scams: Οι απατεώνες χτίζουν σχέσεις εμπιστοσύνης online πριν εκμεταλλευτούν οικονομικά τα θύματα.
Πώς μπορούν να προστατευτούν καταναλωτές και επιχειρήσεις:
- Ελέγχετε πάντα την ταυτότητα ατόμων ή οργανισμών πριν δώσετε προσωπικά στοιχεία.
- Αποφεύγετε συνδέσμους ή συνημμένα από άγνωστες πηγές.
- Συνεχής ενημέρωση και εκπαίδευση εργαζομένων και χρηστών.
Η Mastercard επενδύει σε τεχνολογίες πρόληψης απάτης, συνδυάζοντας τεχνητή νοημοσύνη, ταυτοποίηση ταυτότητας και ανάλυση συμπεριφοράς, με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση και αποτροπή ύποπτων συναλλαγών.
Ο Michele Centemero, EVP Services της Mastercard Europe, δήλωσε: «Η απάτη και το κυβερνοέγκλημα αυξάνονται με πρωτοφανή ρυθμό, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και απειλώντας τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων παγκοσμίως. Ωστόσο, ο κλάδος των πληρωμών απαντά δυναμικά. Μέσα από διασυνοριακή συνεργασία και τη δύναμη της τεχνητής νοημοσύνης, χτίζουμε ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα πρόληψης της απάτης, που ενισχύει την ασφάλεια των συναλλαγών και επιτρέπει σε επιχειρήσεις και καταναλωτές να συναλλάσσονται με ταχύτητα, ευελιξία και εμπιστοσύνη, με όποιον τρόπο επιλέγουν να πληρώσουν.»
[1] Mastercard Signals, Securing trust: Insights from the frontlines of cybercrime
[2] Mastercard Signals, Securing trust: Insights from the frontlines of cybercrime
[3] Cyber Fraud Threatens Small Businesses in Europe – One in Four Small Businesses in Europe at Risk of Closure Due to Cyber Fraud, May 2025
