Στην Ελλάδα του 2026, το κρασί δεν είναι μόνο προϊόν — είναι πολιτισμός, εμπειρία και οικονομική ευκαιρία, με την τεχνολογία και την περιφερειακή ανάπτυξη να γράφουν το επόμενο κεφάλαιο μιας ιστορίας που ξεκινά στην αρχαιότητα και συνεχίζεται δυναμικά στο σήμερα. Ο Γιώργος Παλυβός από το «Κτήμα Παλυβού», ο Στέλλιος Μπουτάρης από το «Κτήμα Κυρ-Γιάννη» και ο Γιάννης Μπουτάρης από το «Κτήμα Σιγάλα», μιλούν στο ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΘΕΤΟ που κυκλοφόρησε με το 6ο τεύχος του περιοδικού SMART CITIES, για τον τρόπο με τον οποίο οι νέες τεχνολογίες και η καινοτομία αλλάζουν το πρόσωπο της αμπελουργικής και της οινοποιείας τον 21ο αιώνα. βελτιώνοντας την παραγωγή και την τελική εμπειρία του καταναλωτή.
Κτήμα Παλυβού: Τεχνογνωσία και καινοτομία εμπλουτίζουν την εμπειρία του καταναλωτή
Στην καρδιά της Νεμέας, όπου η αμπελουργική παράδοση συνδιαλέγεται δημιουργικά με τη σύγχρονη τεχνογνωσία, το Κτήμα Παλυβού εξελίσσει συστηματικά τις καλλιεργητικές και οινοποιητικές του πρακτικές, επενδύοντας σε καινοτόμα εργαλεία που αναβαθμίζουν την ποιότητα και τη βιωσιμότητα της παραγωγής. Στον αμπελώνα, η διαχείριση των πρέμνων καθοδηγείται από ολοκληρωμένα συστήματα ευφυούς γεωργίας: μετεωρολογικοί και μικροκλιματικοί σταθμοί συλλέγουν και αναλύουν δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας ακριβή αποτίμηση των συνθηκών περιβάλλοντος, της εδαφικής υγρασίας, της θερμοκρασιακής δυναμικής και του υδατικού στρες. Η άρδευση εφαρμόζεται μέσω δικτύων σταθερού σταλάκτη, επιτρέποντας τη μείωση της ενέργειας και του διοξειδίου του άνθρακα, καθώς και τις εφαρμογές φυτοφαρμάκων ακόμα και βιολογικών, εξασφαλίζοντας ορθολογική χρήση υδατικών πόρων και διατήρηση της φυσιολογικής ισορροπίας του φυτού, προς όφελος της αυθεντικής έκφρασης του terroir.
Όπως επισημαίνει ο αμπελουργός και οινοποιός Γιώργος Παλυβός, «πίσω από το κρασί βρίσκεται ο αμπελουργός… και πίσω από τον χρόνο η γνώση· και πιο πίσω απ’ όλα αυτά, τ’ αμπέλια και ο ήλιος και η βροχή και η θέλησή Του» Η φράση αυτή συμπυκνώνει τη φιλοσοφία που διατρέχει το σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας: τη σύνθεση εμπειρίας, επιστημονικής τεκμηρίωσης και σεβασμού προς το φυσικό περιβάλλον και στον άνθρωπο, σε συνδυασμό με τη συνεχή αναζήτηση της γνώσης.
Στο οινοποιείο, προηγμένα συστήματα αναλύσεων και ελέγχου υποστηρίζουν τη συνεχή παρακολούθηση της οινοποίησης, ενώ εξοπλισμός οπτικής διαλογής σταφυλιών με αισθητήρες και τεχνολογία λέιζερ επιτυγχάνει ακριβείας διαχωρισμό των ραγών, διασφαλίζοντας ότι μόνο ο άριστος καρπός οδηγείται στη ζύμωση. Στο οινολογικό εργαστήριο, φασματοφωτομετρικές μέθοδοι επιτρέπουν την ακριβή αποτίμηση της φαινολικής ωρίμανσης και της εξέλιξης των οίνων, υποστηρίζοντας τεκμηριωμένες αποφάσεις σε κάθε στάδιο.
Η καινοτομία επεκτείνεται και στη διάθεση: μέσω QR codes στις ετικέτες, ο καταναλωτής αποκτά άμεση πρόσβαση σε δεδομένα ποικιλίας, εσοδείας, αλκοολικού τίτλου και επιλεγμένων αναλυτικών παραμέτρων της σύστασης. Έτσι ενισχύονται η διαφάνεια και η εμπιστοσύνη, επιβεβαιώνοντας ότι η ελληνική αμπελουργία μπορεί να προοδεύει, διαφυλάσσοντας τον χαρακτήρα της .
Κτήμα Κυρ-Γιάννη – Στέλλιος Μπουτάρης: «Η καινοτομία κτίζει την παράδοση»
Δημιουργήθηκε το 1997 από τον οραματιστή οινοποιό κυρ-Γιάννη Μπουτάρη, έναν χρόνο μετά την αποχώρησή του από την μεγάλη οικογενειακή επιχείρηση. Από το 2004 η σκυτάλη του Κτήματος Κυρ-Γιάννη πέρασε στον Στέλλιο Μπουτάρη, γιο του Γιάννη και 5ης γενιάς οινοποιό. Σήμερα το Κτήμα Κυρ-Γιάννη δραστηριοποιείται σε δύο σπουδαία βορειοελλαδίτικα terroirs, τη Νάουσα και το Αμύνταιο, με αμπελώνες και οινοποιεία. Αποτελεί είναι από τα κορυφαία ελληνικά οινοποιεία και τον πιο δυναμικό πρεσβευτή του ελληνικού κρασιού στο εξωτερικό με παρουσία σε 54 χώρες.
Όπως τονίζει ο Στέλλιος Μπουτάρης, στη καρδιά της φιλοσοφίας και πρακτικής του Κτήματος Κυρ-Γιάννη βρίσκεται το μότο «η καινοτομία κτίζει την παράδοση». Η ιστορία του Κτήματος είναι γεμάτη πρωτιές και ορόσημα για την ελληνική οινοποιία στο σύνολό της, όπως και το γεγονός ότι έγινε το πρώτο ελληνικό οινοποιείο που έγινε μέλος στο INTERNATIONAL WINERIES FOR CLIMATE ACTION, πληρώντας τα πολύ απαιτητικά κριτήρια ένταξης σε αυτή την κορυφαία διεθνή ομάδα πρωτοπόρων οινοποιείων που συνεργάζονται για την ανάπτυξη τεχνογνωσίας με στόχο το ουδέτερο ανθρακικό αποτύπωμα και την προσαρμογή απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.
Πράγματι, η βιώσιμη αμπελοκαλλιέργεια αποτελεί προτεραιότητα του Κτήματος Κυρ-Γιάννη, επενδύοντας στη συστηματική έρευνα και τις νέες τεχνολογίες και στις δύο αμπελουργικές περιοχές δραστηριοποίησης. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι παρά τη γεωγραφική εγγύτητά τους, η Νάουσα και το Αμύνταιο είναι δύο διακριτά terroirs σε επίπεδο μορφολογίας και συνθηκών. Τεχνολογίες δοκιμάζονται, αποτελέσματα μετρώνται και αξιολογούνται, πρωτόκολλα δημιουργούνται – απολύτως προσαρμοσμένα όχι μόνο στην κάθε περιοχή, αλλά και στην υποπεριοχή ή ακόμη και στο κάθε αμπελοτόπι. Στόχος η βελτιστοποίηση της καλλιέργειας διασφαλίζοντας την υψηλή ποιότητα της παραγωγής.
Το Κτήμα Κυρ-Γιάννη χρησιμοποιεί μετεωρολογικούς σταθμούς παρακολούθησης και καταγραφής των καιρικών δεδομένων με σκοπό τη διατήρηση ιστορικού αλλά και τη λήψη αποφάσεων στην καθημερινότητα. Οι αισθητήρες υγρασίας εδάφους για παράδειγμα συμβάλλουν στη λήψη της απόφασης για στοχευμένη άρδευση όταν είναι απαραίτητο.
Ο αμπελώνας παρακολουθείται δορυφορικά καθ΄όλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου και με τον δείκτη NDVI γίνεται αξιολόγηση της υγείας των φυτών, προλαμβάνοντας την καταπόνησή τους -υδατική ή λόγω ασθενειών του κορμού- πριν από την εκδήλωση συμπτωμάτων. Παράλληλα, σε συνεργασία με την Farm B, στο Κτήμα Κυρ-Γιάννη γίνεται χαρτογράφηση της ηλεκτρικής αγωγιμότητας των εδαφών αμπελώνων, αποσκοπώντας στη βέλτιστη διαχείριση της καλλιέργειας.
Tέλος, η ομάδα του Κτήματος στο Αμύνταιο υλοποίησε ένα ερευνητικό πρόγραμμα δύο ετών σε συνεργασία με την EDEN CORE και τo σύστημα Viewer. Μέσα από την τεχνολογία Τεχνητής Νοημοσύνης, εξελιγμένες κάμερες με αισθητήρα σάρωναν και ανέλυαν την παραγωγικότητα κάθε πρέμνου χαρτογραφώντας την εκτιμώμενη παραγωγή.
Τα δεδομένα που προσφέρουν τα ενδεικτικά παραδείγματα αποτελούν πολύτιμα διαγνωστικά εργαλεία. Σε συνδυασμό με την εξειδίκευση, την τεχνογνωσία και την εμπειρία των ανθρώπων του Κτήματος Κυρ-Γιάννη από το αμπέλι στο οινοποιείο, θωρακίζεται η ποιότητα και η βιωσιμότητα του αμπελώνα, και κατ’ επέκταση η υψηλή ποιότητα των κρασιών με χαρακτήρα και αίσθηση του τόπου παραγωγής τους.
Κτήμα Σιγάλα: Επενδύοντας στην Τεχνολογία για την ανάδειξη του Θηραϊκού Αμπελώνα
Το Κτήμα Σιγάλα στη Σαντορίνη -από τα τέλη του 2025 ανήκει εξ ολοκλήρου στην οικογένεια της Κυρ-Γιάννη- αποτελεί ένα από τα πιο καταξιωμένα ελληνικά οινοποιεία διεθνώς, σε έναν από τους πιο ιδιαίτερους αμπελώνες του κόσμου.
«Πρόκειται για ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα συστηματικής επένδυσης στην επιστημονική γνώση και την τεχνολογία με στόχο τη θωράκιση και τη βιωσιμότητα της μοναδικότητας της Θηραικής αμπελοοινικής παράδοσης», εξηγεί ο Γιάννης Μπουτάρης, που έχει ξεκινήσει τη δική του πορεία στο κρασί στο Κτήμα Σιγάλα – είναι ο γιος του Στέλλιου Μπουτάρη και η 6η γενιά που ασχολείται με τον κλάδο.
Τα τελευταία χρόνια, η κλιματική αλλαγή έχει επηρεάσει έντονα την αμπελοκαλλιέργεια στη Σαντορίνη, με ακραίες θερμοκρασίες, χαμηλή υγρασία, ισχυρούς ανέμους και έντονες διακυμάνσεις, που καθιστούν τη διαχείριση της παραγωγής ιδιαίτερα απαιτητική. Παράλληλα, η έλλειψη εργατικού δυναμικού στο αμπέλι δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την καλλιεργητική διαδικασία.
Από το 2020 οι επενδύσεις στον αμπελώνα στο Κτήμα Σιγάλα έχουν εντατικοποιηθεί με 170 στρέμματα νέων φυτεύσεων να έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Στόχος είναι ο υγιής αμπελώνας, η απαραίτητη συνθήκη για εφαρμογή νέων τεχνολογιών, ανάπτυξη εργαλείων και πρωτόκολλων μέσα από τον πειραματισμό, τη συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους. Ο αμπελώνας στήνεται συνδυάζοντας την παράδοση (συστήματα κουλούρας και κλαδευτικού) με την ανθεκτικότητα απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις, επιτρέποντας την υποστήριξη από μηχανικά μέσα, εξειδικευμένο εξοπλισμό και νέες τεχνολογίες για την καλλιέργειά του διασφαλίζοντας την υγεία του εδάφους, και εφαρμόζοντας βιολογικές και αναγεννητικές πρακτικές.
Παράλληλα, στο Κτήμα Σιγάλα έχει αναπτυχθεί ένα δίκτυο άρδευσης που καλύπτει το σύνολο των νέων αμπελώνων, με στόχο τη διόρθωση του ελλείματος που δημιουργεί η ανομβρία, επιτρέποντας ορθολογική και εστιασμένη διαχείριση του νερού. Η εγκατάσταση μετεωρολογικού σταθμού και αισθητήρων υγρασίας και θερμοκρασίας εδάφους, οι οποίοι συνδέονται με πλατφόρμα ευφυούς άρδευσης, εξασφαλίζει συνεχή παρακολούθηση των δεδομένων και των δεικτών. Στόχος είναι η εξοικονόμηση υδάτινων πόρων και η ακριβής, προσαρμοσμένη στις νέες κλιματικές συνθήκες άρδευση, διασφαλίζοντας την υψηλή ποιότητα των παραγόμενων σταφυλιών. Παράλληλα, το Κτήμα Σιγάλα μαζί με τους Σύνδεσμο Οινοποιών Σαντορίνης, ΑΠΘ, ΔΕΥΑΘ και Ergoplanning συνεργάζονται για την ανάπτυξη, 3ετη πιλοτική εφαρμογή και μελέτη καταλληλότητας και οικονομικοτεχνικής βιωσιμότητας ενός πειραματικού πρωτοκόλλου αξιοποίησης του γκρίζου νερού, πάντα με γνώμονα τη διασφάλιση της ποιότητας της «ΠΟΠ Σαντορίνη». Το εγχείρημα εντάσσεται στο πλαίσιο του ΕΕ «Μέτρο 16 – Συνεργασία» υπό τη διαχείριση του ΥΠΑΑΤ.
Φυσικά, τεχνολογικά εργαλεία αξιοποιούνται και στο οινοποιείο αναδεικνύοντας την υπεραξία της σχέσης «παράδοση και καινοτομία». Ενδεικτικά αναφέρονται η χρήση αισθητήρων θερμοκρασίας στις δεξαμενές ζύμωσης που επιτρέπει τον ακριβή έλεγχο των συνθηκών κατά τη διάρκεια της οινοποίησης συμβάλλοντας στην διαφύλαξη της υψηλής ποιότητας των κρασιών, αλλά και η υιοθέτηση πλατφορμών ψηφιακής παρακολούθησης και ιχνηλασιμότητας όπως η Innovint που προσφέρει τη δυνατότητα στο οινοποιείο να καταγράφει και να ελέγχει ψηφιακά κινήσεις αποθεμάτων, δεδομένα συγκομιδής και πληροφορίες για τη διαδρομή κάθε φιάλης από το αμπέλι έως την αγορά, με διαφάνεια και σεβασμό απέναντι στην αγορά και τους καταναλωτές.
Με τέτοιες εφαρμογές, το Κτήμα Σιγάλα αποδεικνύει ότι η καινοτομία, αφενός βρίσκεται στο DNA του αφετέρου λειτουργεί ως πολύτιμο εργαλείο διασφάλισης της υψηλής ποιότητας των terroir κρασιών του που χαίρουν παγκόσμιας αναγνώρισης.
