Σήμερα παρουσιάστηκε η Εθνική Στρατηγική για την ανάπτυξη των Data Centers (την παρουσιάσαμε χθες ΕΔΩ), από τα συναρμόδια υπουργεία. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα προωθεί μια φιλόδοξη στρατηγική για την ανάπτυξη data centers, επιδιώκοντας να μετατραπεί σε ψηφιακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η στρατηγική αυτή βασίζεται κυρίως στην αξιοποίηση των «οδεύσεων των data», της διαθεσιμότητας της ηλεκτρικής ενέργειας ανά περιοχή, στη διαθέσιμη δυναμικότητα του εθνικού ενεργειακού συστήματος και φυσικά στην επάρκεια των ανθρώπινου δυναμικού. Η επιλογή περιοχών, όπως απεικονίστηκε στην Στρατηγική των Data Centers, έχοντας διασφαλίσει την επάρκεια ηλεκτρικής ισχύος με την δυνατότητα σύνδεσης στο δίκτυο υψηλής τάσης και την εγγύτητα σε οδικούς άξονες θεωρείται καθοριστική για την εγκατάσταση μεγάλων υποδομών Κέντρων Δεδομένων.
Στο πλαίσιο αυτό, περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία και η Κεντρική η Θεσσαλία Μακεδονία προβάλλονται ως ιδανικές για νέες επενδύσεις, καθώς διαθέτουν σημαντική ενεργειακή δυναμικότητα και δυνατότητα ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ιδιαίτερα η Δυτική Μακεδονία, μετά την απολιγνιτοποίηση, παρουσιάζεται ως νέος ενεργειακός και τεχνολογικός κόμβος που μπορεί να φιλοξενήσει μεγάλες εγκαταστάσεις data centers. Με αυτόν τον τρόπο η κυβέρνηση και οι επενδυτές επιδιώκουν να συνδυάσουν την ενεργειακή μετάβαση με την ψηφιακή ανάπτυξη της χώρας. Όμως τα οικονομικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες συχνά αμφισβητούνται, αν και οι επενδύσεις δημιουργούν θέσεις εργασίας. Όμως η απασχόληση επικεντρώνεται κατά την κατασκευή των εγκαταστάσεων, καθώς η λειτουργία των data centers απαιτεί εργαζόμενους υψηλής εξειδίκευσης μεν, αλλά σχετικά μικρού αριθμού. Αυτό σημαίνει ότι η τοπική οικονομία μπορεί να μην ωφεληθεί στον βαθμό που αρχικά αναμενόταν.
Η στρατηγική της Ελλάδας για την ανάπτυξη των data centers μπορεί αρχικά να θεωρηθεί διορατική, καθώς εντάσσει τη χώρα στον παγκόσμιο ψηφιακό χάρτη. Παράλληλα όμως απαιτείται προσεκτικός σχεδιασμός, ισορροπία στην κατανομή της ηλεκτρικής ενέργειας, ουσιαστική αξιολόγηση των περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων, διεύρυνση των τεχνολογικών αξιοποιήσεων ειδικά προς την κατεύθυνση της Τεχνητής Νοημοσύνης ώστε η ανάπτυξη αυτή να είναι πραγματικά βιώσιμη.
Η σύνδεση της στρατηγικής για τα Data Centers με τη συνολική εθνική στρατηγική
Η ανάπτυξη των data centers δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική επένδυση, αλλά μια επιλογή που πρέπει να εντάσσεται στη συνολική εθνική στρατηγική μιας χώρας. Στην περίπτωση της Ελλάδας, η σύνδεση αυτή υπάρχει σε θεωρητικό επίπεδο, ωστόσο στην πράξη εμφανίζεται συχνά αποσπασματική και όχι πλήρως ολοκληρωμένη.
Αρχικά, η στρατηγική για τα data centers συνδέεται με τον στόχο του ψηφιακού μετασχηματισμού της οικονομίας. Η Ελλάδα επιδιώκει να προσελκύσει μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και να μετατραπεί σε περιφερειακό ψηφιακό κόμβο. Η εγκατάσταση μεγάλων υποδομών δεδομένων θεωρείται ότι μπορεί να ενισχύσει το τεχνολογικό οικοσύστημα της χώρας και να αναβαθμίσει τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη της ψηφιακής οικονομίας. Ωστόσο, το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο αυτή η στρατηγική δημιουργεί πραγματική εγχώρια προστιθέμενη αξία ή απλώς μετατρέπει τη χώρα σε χώρο φιλοξενίας ενεργοβόρων υποδομών που εξυπηρετούν κυρίως πολυεθνικές εταιρείες τα οποία λειτουργούν σε ακριβά «ψηφιακά οικόπεδα».
Η Στρατηγική για τα data centers, καθώς συνδέεται άμεσα με την εθνική ενεργειακή πολιτική, υποχρεωτικά θέτει την χωροθέτησή τους στη διαθέσιμη ενεργειακή διαθεσιμότητα συγκεκριμένων περιοχών. Αν και η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση ως κόμβο δεδομένων μεταξύ τριών ηπείρων, η σύνδεση αυτής της φιλοδοξίας υποχρεωτικά πρέπει να περνάει από μια ολοκληρωμένη βιομηχανική και τεχνολογική πολιτική.
Χωρίς διασφαλισμένες και συνεχείς επενδύσεις στην έρευνα, στην καινοτομία και επάρκεια το ανθρώπινο δυναμικό, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος η χώρα να περιοριστεί στον ρόλο του «ψηφιακού οικοπέδου», φιλοξενώντας υποδομές χωρίς να αποκομίζει στρατηγικά οφέλη για μία εθνική αναπτυξιακή στρατηγική και πολιτική.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι απλώς η προσέλκυση data centers, αλλά η ουσιαστική ενσωμάτωσή τους σε μια συνεκτική εθνική στρατηγική που να υπηρετεί την παραγωγική αναβάθμιση της οικονομίας και όχι μόνο την προσέλκυση επενδύσεων που δεν θα μεταφραστούν σε «αποτύπωμα» συνολικής αναβάθμισης και μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας .
