Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της έκθεσης Greece’s 2026 Digital Decade Country Report, καταγράφει ότι η Ελλάδα συνεχίζει να συγκαταλέγεται στις χώρες που σημειώνουν τη μεγαλύτερη πρόοδο στον ψηφιακό μετασχηματισμό του δημόσιου τομέα, ωστόσο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στην ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων και στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Η συνολική εικόνα είναι θετική, αλλά συνοδεύεται από σαφείς προειδοποιήσεις ότι ο στόχος της Ψηφιακής Δεκαετίας 2030 δεν θα επιτευχθεί χωρίς επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων και μεγαλύτερη αξιοποίηση των επενδύσεων.
Πρωταγωνιστεί ο Δημόσιος τομέας. Οι επιχειρήσεις υστερούν
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια η χώρα έχει δημιουργήσει ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο για την κυβερνοασφάλεια, τη διακυβέρνηση δεδομένων και την ασφαλή αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών. Παράλληλα, αναδεικνύεται η δημιουργία νέων στρατηγικών υποδομών, όπως το ελληνικό AI Factory, οι τέσσερις κόμβοι «Antennas», η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό έργο κβαντικών επικοινωνιών και το Hellenic Chips Competence Centre, στοιχεία που ενισχύουν τη θέση της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη των τεχνολογιών αιχμής.
Ωστόσο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η τεχνολογική αυτή δυναμική δεν έχει ακόμη μεταφερθεί στην πραγματική οικονομία. Οι ελληνικές επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες, συνεχίζουν να εμφανίζουν χαμηλή υιοθέτηση προηγμένων ψηφιακών τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι υπηρεσίες cloud και η αξιοποίηση δεδομένων. Η αργή ψηφιακή μετάβαση των ΜμΕ θεωρείται ένας από τους βασικούς ανασταλτικούς παράγοντες για την ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή καλεί την Ελλάδα να επιταχύνει την εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για την Τεχνητή Νοημοσύνη και να δημιουργήσει ισχυρότερα κίνητρα για την υιοθέτηση καινοτόμων λύσεων από τις επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις ψηφιακές υποδομές. Η ανάπτυξη των δικτύων οπτικών ινών συνεχίζεται με σταθερούς ρυθμούς, όμως εξακολουθεί να υπολείπεται του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ενώ παραμένουν σημαντικές ανισότητες μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών. Η Επιτροπή θεωρεί αναγκαία την επιτάχυνση της ανάπτυξης δικτύων πολύ υψηλών ταχυτήτων, καθώς και τη σταδιακή κατάργηση των παλαιών χάλκινων δικτύων, ώστε να υποστηριχθούν οι νέες ψηφιακές υπηρεσίες και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Ασφάλεια και κανόνες για την AI. Ελλειμμα στις ψηφιακές δεξιότητες
Στον αντίποδα, ιδιαίτερα θετική αξιολόγηση λαμβάνει η ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών. Η Ελλάδα καταγράφει σημαντική πρόοδο, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας και την εφαρμογή MyHealth, που προσφέρουν στους πολίτες συγκεντρωμένη πρόσβαση στα προσωπικά ιατρικά δεδομένα. Παράλληλα, η Επιτροπή αναγνωρίζει τη συνεχή αναβάθμιση των ψηφιακών υπηρεσιών του Δημοσίου, αν και σημειώνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στις διασυνοριακές υπηρεσίες για πολίτες και επιχειρήσεις, καθώς και στην περαιτέρω ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης.
Το μεγαλύτερο όμως διαρθρωτικό πρόβλημα παραμένει το ανθρώπινο κεφάλαιο. Η Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει χαμηλό ποσοστό ειδικών ΤΠΕ στο εργατικό δυναμικό, ενώ οι βασικές ψηφιακές δεξιότητες του πληθυσμού υπολείπονται του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Παρά τις νέες πανεπιστημιακές ειδικότητες και την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση, η Επιτροπή προειδοποιεί ότι η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού μπορεί να αποτελέσει τον σημαντικότερο περιορισμό για την ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία της έρευνας Eurobarometer που συνοδεύει την έκθεση. Το 76% των Ελλήνων θεωρεί ότι η ψηφιακή πολιτική αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ το 97% ζητά ισχυρότερη προστασία της ιδιωτικότητας και της ασφάλειας στο διαδίκτυο. Παράλληλα, το 94% υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο, ακόμη και αν αυτό επιβραδύνει την τεχνολογική ανάπτυξη.
Επενδύσεις δισεκατομμυρίων και αγώνας δρόμου μέχρι το 2030
Η έκθεση αναδεικνύει επίσης τη μεγάλη επενδυτική κινητοποίηση που βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο ελληνικός οδικός χάρτης της Ψηφιακής Δεκαετίας περιλαμβάνει 125 δράσεις, δημόσια χρηματοδότηση ύψους 6,1 δισ. ευρώ και εκτιμώμενες ιδιωτικές επενδύσεις περίπου 7 δισ. ευρώ. Παράλληλα, σημαντικό μέρος των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των Ταμείων Συνοχής κατευθύνεται στον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας. Ωστόσο, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι περίπου το 42% των προβλεπόμενων δράσεων ολοκληρώνεται έως το τέλος του 2026, γεγονός που δημιουργεί πίεση για ταχεία υλοποίηση και αποτελεσματική απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων.
Το βασικό συμπέρασμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι σαφές: η Ελλάδα έχει πλέον αποκτήσει τις θεσμικές βάσεις και τις στρατηγικές υποδομές για να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή ψηφιακή οικονομία. Η επόμενη πρόκληση όμως δεν είναι η δημιουργία νέων σχεδίων, αλλά η ταχεία εφαρμογή τους στην παραγωγή, στις επιχειρήσεις και στην αγορά εργασίας, ώστε η ψηφιακή πρόοδος να μετατραπεί σε διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη και ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της χώρας.
