Σε βαθιά αναδιάρθρωση του δικτύου τους προχωρούν τα Ελληνικά Ταχυδρομεία, με βασικό στόχο τον περιορισμό των μεγάλων οικονομικών απωλειών και τη διατήρηση της φυσικής παρουσίας τους σε ολόκληρη τη χώρα. Το σχέδιο προβλέπει το κλείσιμο 150 «ιδιολειτουργούμενων καταστημάτων» και την αντικατάστασή τους από πρακτορεία συνεργατών και νέα σημεία εξυπηρέτησης, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου μετασχηματισμού. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η «ταμπέλα» των ΕΛΤΑ δεν αποσύρεται, αλλά επανατοποθετείται λειτουργικά. Η φυσική παρουσία του οργανισμού παραμένει, μέσω νέων μοντέλων εξυπηρέτησης, όπως τα πρακτορεία και το σύστημα shop-in-shop, το οποίο ενισχύεται σημαντικά.
Το σχέδιο, που εκπονήθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα από το επιτελείο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη, επιχειρεί να αντιμετωπίσει μια κρίσιμη πραγματικότητα: τα ΕΛΤΑ καταγράφουν ζημιές που αγγίζουν τα 3 εκατ. ευρώ μηνιαίως, δηλαδή σχεδόν 40 εκατ. ευρώ ετησίως. Με την αναδιάταξη του δικτύου, εκτιμάται ότι η μηνιαία ζημία μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ σε δεύτερη φάση, με επενδύσεις σε τεχνολογία και υποδομές, να μηδενιστεί.
Από τον Φεβρουάριο οι πρώτες αλλαγές
Η διαδικασία των αλλαγών ξεκινά στις 20 Φεβρουαρίου, με το κλείσιμο των πρώτων 11 καταστημάτων, και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τον Απρίλιο. Στο διάστημα αυτό, τα 150 καταστήματα που θα αναστείλουν τη λειτουργία τους θα αντικατασταθούν από ισάριθμα νέα σημεία, είτε μέσω πρακτορείων συνεργατών είτε μέσω γειτονικών μονάδων εξυπηρέτησης. Για κάθε σημείο προβλέπεται πενθήμερη παράλληλη λειτουργία παλαιού και νέου καταστήματος, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση. Προσωπικό των ΕΛΤΑ θα αναλαμβάνει την εκπαίδευση των νέων πρακτόρων και την επιτόπια υποστήριξη, με στόχο την απρόσκοπτη εξυπηρέτηση των πολιτών.
Ανάμεσα στα πρώτα καταστήματα που κλείνουν περιλαμβάνεται και εκείνο στη Σκάλα Λακωνίας, τόπο καταγωγής του Κυριάκου Πιερρακάκη. Από τις 20 Φεβρουαρίου, η δραστηριότητά του μεταφέρεται στο τοπικό ταχυδρομικό πρακτορείο, ενώ σε απόσταση 700 μέτρων λειτουργεί ήδη πρακτορείο ΕΛΤΑ Courier με διευρυμένο ωράριο.
Λεπτομερής χαρτογράφηση και κοινωνικά κριτήρια
Πριν καταλήξουν στις τελικές αποφάσεις, στελέχη του υπουργείου και των ΕΛΤΑ προχώρησαν σε εκτενή χαρτογράφηση της χώρας. Πραγματοποιήθηκαν εκατοντάδες επαφές με τοπικές αρχές και επιχειρηματίες, ενώ εξετάστηκαν αναλυτικά γεωγραφικά, κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα. Τα βασικά κριτήρια περιλάμβαναν την απόσταση από εναλλακτικά σημεία εξυπηρέτησης, την ύπαρξη ΑΤΜ ή τραπεζικών καταστημάτων, τον όγκο συναλλαγών και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Στο πλαίσιο αυτό, 17 καταστήματα που περιλαμβάνονταν στο αρχικό σχέδιο εξαιρέθηκαν από το κλείσιμο, επειδή στις περιοχές τους δεν υπήρχαν τραπεζικές δομές. Μεταξύ αυτών ήταν και τα καταστήματα στο Άγιον Όρος, στις Μυκήνες και στην Επίδαυρο, τα οποία θα συνεχίσουν να λειτουργούν, παρά τις αρχικές προβλέψεις για αναστολή.
Υπενθυμίζεται ότι το πρώτο σχέδιο είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και πολιτική αναταραχή, οδηγώντας ακόμη και στην παραίτηση του τότε διευθύνοντος συμβούλου των ΕΛΤΑ, Γρηγόρη Σκλήκα.
Το νέο δίκτυο των ΕΛΤΑ
Μετά και την αναστολή λειτουργίας 46 καταστημάτων σε περιοχές υψηλής αστικής πυκνότητας, όπου υπήρχαν ήδη εναλλακτικές επιλογές, το νέο δίκτυο διαμορφώνεται ως εξής: 429 ιδιολειτουργούμενα καταστήματα, 401 πρακτορεία ΕΛΤΑ (shop-in-shop), 155 πρακτορεία ΕΛΤΑ Courier. Συνολικά, θα λειτουργούν 985 σημεία εξυπηρέτησης σε όλη τη χώρα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο μοντέλο shop-in-shop, δηλαδή στη λειτουργία ταχυδρομικών υπηρεσιών μέσα σε υφιστάμενα καταστήματα της γειτονιάς, όπως σούπερ μάρκετ, βιβλιοπωλεία και πρακτορεία Τύπου. Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται ήδη σε περισσότερα από 500 σημεία και θεωρείται κρίσιμος πυλώνας του μετασχηματισμού.
Στοχευμένες παρεμβάσεις, όχι οριζόντιες περικοπές
Σε αντίθεση με προηγούμενες απόπειρες αναδιάρθρωσης, το νέο σχέδιο δεν εφαρμόζεται οριζόντια. Κάθε περιοχή εξετάζεται ξεχωριστά, με λειτουργική ανάλυση, μεταβατική περίοδο και μέριμνα για τη διατήρηση της τραπεζικής πρόσβασης.
Κυβερνητικά στελέχη υπογραμμίζουν ότι στόχος δεν είναι η συρρίκνωση, αλλά η επιβίωση και ο εκσυγχρονισμός ενός ιστορικού οργανισμού που αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα.
Εκτός από τη Σκάλα Λακωνίας, στις 20 Φεβρουαρίου αναστέλλουν τη λειτουργία τους τα καταστήματα σε: Αλιβέρι, Λεχαινά Ηλείας, Αλεξάνδρεια Ημαθίας, Αρχάνες Ηρακλείου, Παραμυθιά Θεσπρωτίας, Κουφάλια Θεσσαλονίκης, Σοφάδες Καρδίτσας, Νεάπολη Λακωνίας, Αλμυρό Μαγνησίας, Στυλίδα Φθιώτιδας,
Η συγκεκριμένη φάση θεωρείται κρίσιμη για την επιτυχία του εγχειρήματος, καθώς από την ομαλή μετάβαση θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό η αποδοχή του νέου μοντέλου από τις τοπικές κοινωνίες.
Δεύτερη φάση και διεθνείς πρακτικές
Η δεύτερη φάση του σχεδίου θα ξεκινήσει τον Μάρτιο, με μεγαλύτερο κύμα μεταβάσεων σε συνεργάτες και σταδιακή επέκταση του shop-in-shop μέσα στο επόμενο δίμηνο. Αντίστοιχα μοντέλα εφαρμόζονται ήδη από διεθνείς εταιρείες ταχυμεταφορών με θετικά αποτελέσματα. Στο υπουργείο επισημαίνουν ότι το νέο σύστημα εξασφαλίζει βασικές ταχυδρομικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, εμφανή σήμανση των ΕΛΤΑ και διευρυμένο ωράριο λειτουργίας, ειδικά σε απομακρυσμένες περιοχές. Παράλληλα, καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον από υποψήφιους συνεργάτες σε όλη τη χώρα. Οι αιτήσεις εξετάζονται με αυστηρά κριτήρια επάρκειας, υποδομής και αξιοπιστίας, ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα των υπηρεσιών.
Η αναδιάρθρωση των ΕΛΤΑ ανοίγει ένα κρίσιμο κεφάλαιο για το μέλλον του ιστορικού οργανισμού. Η κυβέρνηση και η διοίκηση ποντάρουν στον εκσυγχρονισμό, στη συνεργασία με ιδιώτες και στη μείωση των ζημιών, επιδιώκοντας να διασφαλίσουν τη βιωσιμότητά του. Ωστόσο, η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί από το αν οι πολίτες, ιδιαίτερα στην περιφέρεια, θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν ποιοτικές και αξιόπιστες υπηρεσίες. Το μεγάλο στοίχημα είναι να συνδυαστεί η οικονομική εξυγίανση με την κοινωνική ευθύνη, ενώ σημαντικός παράγοντας είναι η κλιμάκωση του ανταγωνισμού.
