Την ανάγκη μετάβασης από την υλοποίηση ψηφιακών έργων στη συνολική αναδιοργάνωση της Δημόσιας Διοίκησης ανέδειξε το 16ο e-Government Forum 2026, που πραγματοποιήθηκε στις 14 Οκτωβρίου στο ξενοδοχείο Divani Caravel, με κεντρικό θέμα «Από τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό στη Λειτουργική Μεταρρύθμιση». Οι εργασίες του συνεδρίου πραγματοποιήθηκαν παράλληλα σε δύο κατάμεστες αίθουσες, γεγονός που αποδεικνύει το έντονο ενδιαφέρον των στελεχών του Δημοσίου τομέα για άμεση και ολοκληρωμένη ενημέρωση. Οι ομιλητές ανέδειξαν τις προκλήσεις της επόμενης ημέρας για το ψηφιακό κράτος, σε μια περίοδο κατά την οποία η ολοκλήρωση σημαντικών έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δημιουργεί την ανάγκη για ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας, αξιοποίησης και διαρκούς αναβάθμισης των ψηφιακών επενδύσεων. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η επιτυχία του ψηφιακού μετασχηματισμού δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των έργων που υλοποιούνται, αλλά κυρίως από το κατά πόσο αυτά αλλάζουν ουσιαστικά τη λειτουργία του Δημοσίου, περιορίζουν τη γραφειοκρατία, βελτιώνουν την εξυπηρέτηση πολιτών και επιχειρήσεων και ενισχύουν την αποτελεσματικότητα της διοίκησης.
Τα γενικά συμπεράσματα του συνεδρίου
Από τα ψηφιακά έργα στην αλλαγή του τρόπου λειτουργίας του Δημοσίου: Η ψηφιοποίηση μιας υφιστάμενης διοικητικής διαδικασίας δεν αρκεί, όταν διατηρούνται τα ίδια στάδια, οι ίδιες καθυστερήσεις και οι ίδιες απαιτήσεις από τον πολίτη. Η επόμενη φάση προϋποθέτει επανασχεδιασμό διαδικασιών, απλούστευση κανόνων και ουσιαστική αναδιοργάνωση των υπηρεσιών. Η τεχνολογία πρέπει να αποτελεί εργαλείο διοικητικής μεταρρύθμισης και όχι απλώς μέσο ηλεκτρονικής διεκπεραίωσης.
Η αποτελεσματικότητα πρέπει να αποδεικνύεται με μετρήσιμα αποτελέσματα: Η αξιολόγηση των ψηφιακών επενδύσεων χρειάζεται να συνδέεται με συγκεκριμένους δείκτες: τον χρόνο διεκπεραίωσης υποθέσεων, τη μείωση διοικητικών βαρών, το κόστος λειτουργίας, την ποιότητα των υπηρεσιών και την πραγματική χρήση τους. Η μετάβαση από την απορρόφηση πόρων και την ολοκλήρωση συμβάσεων στην αποτίμηση του αποτελέσματος αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο για τη δημόσια διοίκηση.
Η επόμενη ημέρα του Ταμείου Ανάκαμψης απαιτεί σχέδιο συνέχειας: Η ολοκλήρωση της χρηματοδοτικής περιόδου του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δεν σημαίνει ότι ολοκληρώνονται και οι υποχρεώσεις του ψηφιακού μετασχηματισμού. Τα συστήματα που δημιουργήθηκαν πρέπει να συντηρούνται, να αναβαθμίζονται, να διασυνδέονται και να αξιοποιούνται σε βάθος χρόνου. Χρειάζεται, επομένως, σχεδιασμός για τη χρηματοδότηση, την τεχνική υποστήριξη, τη στελέχωση και τη λειτουργική βιωσιμότητα των έργων.
Η συνεργασία μεταξύ φορέων αποτελεί προϋπόθεση για ένα πραγματικά ψηφιακό κράτος: Η αποτελεσματική ηλεκτρονική διακυβέρνηση δεν μπορεί να στηρίζεται σε μεμονωμένα πληροφοριακά συστήματα που λειτουργούν αποκομμένα μεταξύ τους. Απαιτούνται κοινά πρότυπα, αξιόπιστα δεδομένα, διαλειτουργικότητα και συντονισμός μεταξύ υπουργείων, δημόσιων οργανισμών και αυτοδιοίκησης. Στόχος είναι ο πολίτης να μην καλείται να προσκομίζει επανειλημμένα στοιχεία που ήδη διαθέτει η διοίκηση.
Η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να περάσει από τη δοκιμή στην παραγωγική λειτουργία: Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στο Δημόσιο αποκτά ουσιαστική αξία όταν εντάσσεται σε πραγματικές διοικητικές διαδικασίες και επιλύει συγκεκριμένα προβλήματα. Η μετάβαση αυτή προϋποθέτει ποιοτικά δεδομένα, ασφαλείς υποδομές, σαφή κατανομή ευθυνών και αξιολόγηση της ακρίβειας και της χρησιμότητας των εφαρμογών.
Η ψηφιακή κυριαρχία και η κυβερνοασφάλεια είναι όροι λειτουργικής συνέχειας: Η προστασία των πληροφοριακών συστημάτων, η διαχείριση των δεδομένων, η ανθεκτικότητα των υποδομών και η δυνατότητα συνέχισης των υπηρεσιών σε συνθήκες κρίσης αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αξιοπιστία του ψηφιακού κράτους. Η κυβερνοασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματική τεχνική δαπάνη, αλλά ως σταθερό μέρος του σχεδιασμού και της λειτουργίας κάθε ψηφιακού έργου.
Τα ειδικότερα συμπεράσματα ανά θεματική ενότητα
Ψηφιακό κράτος και λειτουργική μεταρρύθμιση: Η επόμενη φάση του ψηφιακού μετασχηματισμού απαιτεί σύνδεση της τεχνολογίας με την οργανωτική αλλαγή. Η απλούστευση των διαδικασιών, η αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων και η μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων πρέπει να προηγούνται ή να συνοδεύουν την ανάπτυξη νέων ψηφιακών υπηρεσιών. Η πρόκληση είναι η μετάβαση από την ηλεκτρονική εξυπηρέτηση μεμονωμένων αιτημάτων σε μια διοίκηση που λειτουργεί με ενιαίες διαδικασίες, συντονισμό και προσανατολισμό στο αποτέλεσμα.
Δεδομένα, διαλειτουργικότητα, διακυβέρνηση δεδομένων και τεχνητή νοημοσύνη: Η ποιότητα των δεδομένων καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα των ψηφιακών υπηρεσιών. Η διαλειτουργικότητα πρέπει να επιτρέπει την ασφαλή και νόμιμη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των φορέων, ενώ η διακυβέρνηση δεδομένων οφείλει να διασφαλίζει την αξιοπιστία, την επικαιροποίηση, την προστασία και την ορθή χρήση τους. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει την επεξεργασία πληροφοριών, την υποστήριξη αποφάσεων και την εξυπηρέτηση πολιτών, εφόσον στηρίζεται σε αξιόπιστα δεδομένα και εντάσσεται σε σαφώς καθορισμένες διαδικασίες.
Επανασχεδιασμός διαδικασιών και διοικητική αποτελεσματικότητα: Η πραγματική μεταρρύθμιση προϋποθέτει επανεξέταση των διαδικασιών από την αρχή. Η ψηφιοποίηση περιττών σταδίων δεν εξαλείφει τη γραφειοκρατία. Αντίθετα, μπορεί να τη μεταφέρει από το φυσικό στο ηλεκτρονικό περιβάλλον. Ο επανασχεδιασμός πρέπει να αξιοποιεί τις δυνατότητες αυτοματοποίησης, να περιορίζει τις επαναλαμβανόμενες ενέργειες και να δημιουργεί σαφείς διαδρομές διεκπεραίωσης για πολίτες και επιχειρήσεις.
TΜεγάλα ψηφιακά έργα του Ταμείου Ανάκαμψης και η επόμενη προγραμματική περίοδος: Η ολοκλήρωση των έργων πρέπει να συνοδεύεται από έλεγχο της λειτουργικής τους ετοιμότητας και από σχέδιο αξιοποίησης των υποδομών και των εφαρμογών που έχουν αναπτυχθεί. Κρίσιμα ζητήματα είναι η διασύνδεση των συστημάτων, η αποφυγή αλληλεπικαλύψεων, η επάρκεια των ανθρώπινων και οικονομικών πόρων και η εξασφάλιση της συνέχειας μετά τη λήξη της έκτακτης χρηματοδότησης. Παράλληλα, ο σχεδιασμός της επόμενης προγραμματικής περιόδου χρειάζεται να στηριχθεί στις πραγματικές ανάγκες της διοίκησης και στα αποτελέσματα των υφιστάμενων επενδύσεων.
Ψηφιακές υποδομές, υπολογιστικό νέφος και πλατφόρμες: Οι ψηφιακές υποδομές αποτελούν τη βάση για την αξιόπιστη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών. Η αξιοποίηση υποδομών υπολογιστικού νέφους, κοινών πλατφορμών, εθνικών μητρώων και ασφαλών δικτύων μπορεί να ενισχύσει την αποδοτικότητα και να περιορίσει τον κατακερματισμό των πληροφοριακών συστημάτων. Η επιλογή τεχνολογικών λύσεων πρέπει να συνδέεται με τις απαιτήσεις ασφάλειας, διαθεσιμότητας, επεκτασιμότητας και διαλειτουργικότητας, αλλά και με το συνολικό κόστος λειτουργίας σε βάθος χρόνου.
Ψηφιακή κυριαρχία, κυβερνοασφάλεια και ανθεκτικότητα: Η συνεχής λειτουργία των δημόσιων ψηφιακών υπηρεσιών αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για τη διοίκηση και την κοινωνία. Η πρόληψη κυβερνοεπιθέσεων, η έγκαιρη ανίχνευση περιστατικών, η δυνατότητα αποκατάστασης και η επιχειρησιακή συνέχεια πρέπει να ενσωματώνονται στον σχεδιασμό των έργων. Η ψηφιακή κυριαρχία συνδέεται επίσης με τον έλεγχο των δεδομένων, την αξιολόγηση των τεχνολογικών εξαρτήσεων και τη δυνατότητα των δημόσιων φορέων να διατηρούν τον έλεγχο των κρίσιμων λειτουργιών τους.
Το κεντρικό μήνυμα: Η επόμενη περίοδος χρειάζεται Διοίκηση, Διαχείριση και Ανάπτυξη, όχι μόνο Τεχνολογία
Τα αρχικά συμπεράσματα του 16ου e-Government Forum 2026 συγκλίνουν στην ανάγκη μιας νέας προσέγγισης για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να ολοκληρωθούν τα ψηφιακά έργα, αλλά να ενσωματωθούν στη λειτουργία του κράτους, να αξιοποιηθούν από τους δημόσιους υπαλλήλους και τους πολίτες και να παράγουν διαρκές και μετρήσιμο όφελος. Η επόμενη περίοδος απαιτεί ενιαίο σχεδιασμό, λειτουργική συνέχεια, διαλειτουργικότητα, ασφαλείς υποδομές, αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και συστηματική μέτρηση των αποτελεσμάτων. Με αυτά τα δεδομένα, η ηλεκτρονική διακυβέρνηση μπορεί να περάσει από την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών στη μεταρρύθμιση της ίδιας της δημόσιας διοίκησης.
