Σημαντικό κύμα επενδύσεων στα data centers, το οποίο μπορεί να φτάσει έως στα 5 δισ. ευρώ μέχρι το 2030 βρίσκεται σε εξέλιξη σε περιοχές της χώρας. Το στρατηγικό σχέδιο παρουσιάζουν, αύριο Παρασκευή 13 Μαρτίου τα υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε συνεργασία με τον ΑΔΜΗΕ και τον ΔΕΔΔΗΕ. Στο Σχέδιο καταγράφονται τόσο η σημερινή κατάσταση όσο και τις δυνατότητες ανάπτυξης νέων υποδομών σε ολόκληρη τη χώρα. Στόχος είναι να αποτυπωθούν οι περιοχές που μπορούν να φιλοξενήσουν data centers, λαμβάνοντας υπόψη τρία βασικά κριτήρια:
- τη χωροταξία,
- τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος,
- τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, το ελληνικό ηλεκτρικό σύστημα διαθέτει σήμερα ηλεκτρικό «πεδίο» άνω των 3.000 MW, που θα μπορούσε να υποστηρίξει σημαντικές νέες επενδύσεις. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μέχρι το τέλος της δεκαετίας θα αναπτυχθούν έργα συνολικής ισχύος 200 έως 400-500 MW. Δεδομένου ότι το κόστος επένδυσης υπολογίζεται περίπου στα 10 εκατ. ευρώ ανά MW, το συνολικό ύψος των επενδύσεων εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί μεταξύ 2 και 5 δισ. ευρώ.
Περιορισμένα περιθώρια στην Αττική
Η πλειονότητα των νέων data centers αναμένεται να εγκατασταθεί εκτός Αττικής, καθώς η περιοχή ήδη συγκεντρώνει σημαντικό αριθμό επενδύσεων, κυρίως στην Ανατολική Αττική.
Η γεωγραφική συγκέντρωση τέτοιων υποδομών αποτελεί διεθνή τάση, αφού οι επενδυτές επιδιώκουν να βρίσκονται κοντά σε τηλεπικοινωνιακούς κόμβους. Στην Αττική τα διαθέσιμα περιθώρια για νέα έργα έχουν περιοριστεί περίπου στα 250 MW, γεγονός που περιορίζει την περαιτέρω ανάπτυξη μεγάλων εγκαταστάσεων.
Οι Περιφέρειες με τις μεγαλύτερες δυνατότητες
Σύμφωνα με τη χαρτογράφηση της μελέτης, οι περιφέρειες με τον μεγαλύτερο διαθέσιμο ηλεκτρικό «χώρο» είναι:
- Δυτική Μακεδονία: 720 MW
- Θεσσαλία: 620 MW
- Κεντρική Μακεδονία – Θράκη: 520 MW
Αντίθετα, οι περιοχές με τις μικρότερες δυνατότητες ανάπτυξης είναι:
- Κρήτη: 120 MW
- Αττική: 250 MW
- Πελοπόννησος: 310 MW
Η μεγαλύτερη δυνατότητα σύνδεσης data centers εντοπίζεται στον κορμό του συστήματος μεταφοράς υψηλής τάσης 400 kV, ενώ μικρότερα περιθώρια υπάρχουν στο δίκτυο 150 kV και ακόμη λιγότερα στη μέση τάση του δικτύου διανομής.
Μεγάλα και μικρά κέντρα δεδομένων
Οι δυνατότητες ανάπτυξης διαφέρουν σημαντικά ανά περιοχή.
Για παράδειγμα:
- Στην Κρήτη τα νέα data centers δεν μπορούν να ξεπεράσουν τα 30 MW.
- Στην Πελοπόννησο μόνο μία περιοχή μπορεί να υποστηρίξει έργο έως 100 MW, ενώ οι υπόλοιπες περιορίζονται στα 30 MW.
Αντίθετα, στις περιοχές με μεγαλύτερη ηλεκτρική διαθεσιμότητα μπορούν να αναπτυχθούν πολύ μεγαλύτερες υποδομές:
- Δυτική Μακεδονία: έως 300 MW
- Θεσσαλία: έως 300 MW
- Κεντρική Μακεδονία – Θράκη: έως 150 MW
Παρόλα αυτά, μέχρι σήμερα τα περισσότερα data centers που υλοποιούνται στην Ελλάδα έχουν ισχύ έως 15 MW, καθώς οι επενδυτές συνήθως προχωρούν σε σταδιακή ανάπτυξη.
Τα mega data centers και η λύση «behind the meter»
Για τα λεγόμενα mega data centers, δηλαδή εγκαταστάσεις ισχύος εκατοντάδων MW, η ηλεκτροδότηση θα γίνεται πιθανότατα μέσω μονάδων παραγωγής ενέργειας «πίσω από τον μετρητή» (behind the meter).
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η ενέργεια θα παράγεται τοπικά και θα τροφοδοτεί απευθείας το data center, χωρίς να περνά από το δίκτυο μεταφοράς. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται:
- η υπερφόρτωση των τοπικών δικτύων
- η ανάγκη μεγάλων επενδύσεων σε αναβαθμίσεις
- οι πιέσεις στις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η επένδυση της ΔΕΗ για mega data center ισχύος 300 MW στη Δυτική Μακεδονία. Για την ενεργειακή του τροφοδοσία σχεδιάζεται:
- αξιοποίηση έργων ΑΠΕ στην περιοχή
- μετατροπή της μονάδας Πτολεμαΐδα 5 σε μονάδα φυσικού αερίου κλειστού κύκλου περίπου 500 MW.
Αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον
Σύμφωνα με στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, έχουν ήδη κατατεθεί 19 αιτήματα για έργα data centers συνολικής ισχύος περίπου 1.189 MW.
Από αυτά:
- έργα 315 MW έχουν λάβει ήδη οριστικές προσφορές σύνδεσης
- για 873,5 MW βρίσκονται σε εξέλιξη οι μελέτες σύνδεσης.
Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά δεν αποτυπώνουν πλήρως το επενδυτικό ενδιαφέρον, καθώς αρκετές αιτήσεις έχουν διερευνητικό χαρακτήρα, ενώ συχνά οι επενδυτές καταθέτουν αιτήματα τόσο στον ΑΔΜΗΕ όσο και στον ΔΕΔΔΗΕ για ταχύτερη διαδικασία.
Νέα πρόκληση για το ηλεκτρικό σύστημα
Η ανάπτυξη μεγάλου αριθμού data centers δημιουργεί μια νέα πρόκληση για το ελληνικό ενεργειακό σύστημα. Η γεωγραφική συγκέντρωσή τους μπορεί να προκαλέσει συμφόρηση στα τοπικά δίκτυα, ενώ οι εγκαταστάσεις αυτές απαιτούν σταθερή και αδιάλειπτη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, η σύνδεσή τους με το δίκτυο είναι μια σύνθετη διαδικασία, καθώς πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές ισορροπίες παραγωγής και κατανάλωσης. Για παράδειγμα, η ταυτόχρονη λειτουργία μεγάλων μονάδων αποθήκευσης ενέργειας (μπαταριών) και data centers στην ίδια περιοχή μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο συμφόρησης, εάν απορροφούν ηλεκτρική ενέργεια την ίδια χρονική στιγμή.
