Σε τροχιά υλοποίησης βρίσκεται ο σχεδιασμός του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την επιδότηση συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, με συνολικό προϋπολογισμό 200 εκατ. ευρώ και στόχο τη δημοσίευση των τεσσάρων προκηρύξεων έως το τέλος του 2026. Το νέο πρόγραμμα αναμένεται να δημιουργήσει πρόσθετες επενδυτικές ευκαιρίες για παραγωγούς Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), επιχειρήσεις, εταιρείες ανάπτυξης αυτόνομων μπαταριών και Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται όχι μόνο στο ύψος των ενισχύσεων, αλλά κυρίως στους όρους συμμετοχής και στα κριτήρια επιλογής των δικαιούχων. Οι τελικές αποφάσεις θα καθορίσουν ποια έργα θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τους διαθέσιμους πόρους και ποιοι επενδυτές θα αποκτήσουν προβάδισμα στην αγορά αποθήκευσης.
Τέσσερις δράσεις με προϋπολογισμό 50 εκατ. ευρώ η καθεμία
Το νέο σχήμα προβλέπει τέσσερις διακριτές κατηγορίες ενίσχυσης, με ισόποση κατανομή των διαθέσιμων πόρων:
- Φωτοβολταϊκά με μπαταρίες: 50 εκατ. ευρώ για την προσθήκη συστημάτων αποθήκευσης σε επιλέξιμα έργα ΑΠΕ.
- Αυτόνομες μονάδες αποθήκευσης: 50 εκατ. ευρώ για επενδύσεις σε μπαταρίες που δεν αποτελούν μέρος φωτοβολταϊκού πάρκου.
- Επιχειρήσεις: 50 εκατ. ευρώ για την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας και τη μείωση του ενεργειακού κόστους.
- Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης: 50 εκατ. ευρώ για συστήματα αποθήκευσης που θα συμβάλουν στον περιορισμό των ενεργειακών δαπανών των δήμων.
Η χρηματοδότηση προβλέπεται να προέλθει από δημόσιους πόρους, στο πλαίσιο της ενεργοποίησης της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής και οι τελικοί όροι επιλεξιμότητας θα αποσαφηνιστούν με τις σχετικές προκηρύξεις.
Η πρώτη δράση αφορά φωτοβολταϊκά πάρκα που θα συνδυαστούν με μπαταρίες. Η κατεύθυνση που έχει επιλεγεί προβλέπει την ενίσχυση συστημάτων τα οποία θα αποθηκεύουν αποκλειστικά την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από τα φωτοβολταϊκά με τα οποία συνδέονται. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται έργα της κατηγορίας 11Α, με αποθήκευση πίσω από τον μετρητή, καθώς και εφαρμογές της κατηγορίας 11Γ, όπου ένα σύστημα αποθήκευσης εξυπηρετεί περισσότερες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις. Αντίθετα, εκτός της συγκεκριμένης ενίσχυσης προβλέπεται να μείνουν τα έργα της κατηγορίας 11Β, στα οποία οι μπαταρίες έχουν δυνατότητα φόρτισης και από το ηλεκτρικό δίκτυο. Η επιλογή αυτή συνδέεται με την ανάγκη καλύτερης αξιοποίησης της παραγωγής από ΑΠΕ. Η αποθήκευση επιτρέπει τη μεταφορά μέρους της παραγόμενης ενέργειας σε μεταγενέστερες ώρες, περιορίζοντας τις απώλειες από περικοπές παραγωγής και δημιουργώντας δυνατότητες βελτίωσης των εσόδων των παραγωγών.
Η επιλογή των δικαιούχων προβλέπεται να πραγματοποιηθεί μέσω μειοδοτικής διαδικασίας, με βάση τη μικρότερη αιτούμενη επενδυτική ενίσχυση.
Αυτόνομες μπαταρίες: Στο επίκεντρο έργα συνολικής ισχύος 4,7 GW
Η δεύτερη δράση, επίσης προϋπολογισμού 50 εκατ. ευρώ, αφορά τις αυτόνομες μονάδες αποθήκευσης. Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει ότι θα μπορούν να διεκδικήσουν ενίσχυση έργα που εντάσσονται στην πρόσκληση του υπουργείου για συνολική ισχύ έως 4,7 GW, είτε πρόκειται να συνδεθούν στο δίκτυο διανομής είτε στο σύστημα μεταφοράς. Η τελική έκταση των δικαιούχων δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Ωστόσο, εφόσον επιβεβαιωθεί η συγκεκριμένη κατεύθυνση, η δυνατότητα συμμετοχής δεν θα περιορίζεται στις μικρότερες μονάδες ισχύος έως 8 MW, αλλά θα περιλαμβάνει και μεγαλύτερες εγκαταστάσεις. Καθοριστικό ρόλο θα παίξουν οι διαδικασίες σύνδεσης με το ηλεκτρικό δίκτυο. Οι λίστες προτεραιότητας για τα έργα των 4,7 GW θα προσδιορίσουν ποιοι επενδυτές θα αποκτήσουν προβάδισμα για τη χορήγηση Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης, στοιχείο απαραίτητο για την περαιτέρω ωρίμανση των επενδύσεων. Η εξασφάλιση σύνδεσης, πάντως, δεν συνεπάγεται αυτομάτως ένταξη στο πρόγραμμα επιδότησης. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να πληρούν τους όρους της αντίστοιχης πρόσκλησης και να εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση και τις απαιτούμενες άδειες για την υλοποίηση των έργων τους.
Για τις επιχειρήσεις εξετάζεται η χορήγηση επιδότησης της τάξης του 30%-40% για την εγκατάσταση μπαταριών. Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει ότι θα αποκτούν προβάδισμα οι εταιρείες που θα ζητούν μικρότερη οικονομική ενίσχυση για την υλοποίηση των επενδύσεών τους. Η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε να επιτρέψει την ένταξη περισσότερων έργων στον διαθέσιμο προϋπολογισμό των 50 εκατ. ευρώ, σε σύγκριση με ένα σύστημα επιλογής αποκλειστικά με χρονική προτεραιότητα υποβολής αιτήσεων. Παραμένουν, ωστόσο, ανοικτά ζητήματα, όπως η τελική διαδικασία αξιολόγησης και η ενδεχόμενη διαφοροποίηση των ποσοστών ενίσχυσης ανάλογα με το μέγεθος των επιχειρήσεων. Για τις εταιρείες που διαθέτουν φωτοβολταϊκά συστήματα, η αποθήκευση μπορεί να αυξήσει την ιδιοκατανάλωση και να περιορίσει την ανάγκη αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε ώρες υψηλότερου κόστους. Η πραγματική απόδοση κάθε επένδυσης θα εξαρτηθεί από το προφίλ κατανάλωσης, το κόστος εγκατάστασης και τις συνθήκες λειτουργίας της αγοράς.
Δήμοι: Η σύνδεση με τη δεύτερη φάση του «Απόλλων»
Η τέταρτη δράση προβλέπει 50 εκατ. ευρώ για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με σχεδιαζόμενο ποσοστό επιδότησης 50%. Και σε αυτήν την περίπτωση εξετάζεται να ευνοηθούν οι προτάσεις που απαιτούν μικρότερη οικονομική ενίσχυση, ώστε να καλυφθεί μεγαλύτερος αριθμός έργων. Η δράση συνδέεται με τη δεύτερη φάση του προγράμματος «Απόλλων», η οποία προσανατολίζεται στη μείωση του ενεργειακού κόστους των δημοτικών εγκαταστάσεων. Η προσθήκη συστημάτων αποθήκευσης μπορεί να βοηθήσει τους δήμους να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και να περιορίζουν τις δαπάνες ηλεκτρισμού. Ο ανασχεδιασμός της δεύτερης φάσης του «Απόλλων» έχει συζητηθεί με την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας. Η τελική μορφή του προγράμματος θα εξαρτηθεί από τους όρους συμμετοχής και τον τρόπο με τον οποίο θα συνδυαστούν οι επενδύσεις αποθήκευσης με τις ενεργειακές ανάγκες των ΟΤΑ.
Οι τέσσερις δράσεις αποτελούν μια προσπάθεια να επιταχυνθούν οι επενδύσεις στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, σε μια περίοδο κατά την οποία η αυξανόμενη παραγωγή από ΑΠΕ ενισχύει την ανάγκη ευελιξίας του ηλεκτρικού συστήματος. Για τους παραγωγούς ενέργειας, τις επιχειρήσεις και τους δήμους, οι μπαταρίες μπορούν να περιορίσουν την απώλεια παραγόμενης ενέργειας και να βελτιώσουν τη διαχείριση του ενεργειακού κόστους. Για την αγορά, η αποτελεσματικότητα του προγράμματος θα εξαρτηθεί από το αν οι ενισχύσεις θα οδηγήσουν σε έργα που θα κατασκευαστούν και θα τεθούν σε λειτουργία μέσα σε εύλογο χρόνο. Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι η δημοσίευση των τεσσάρων προκηρύξεων. Τα τελικά κριτήρια επιλογής, τα ποσοστά ενίσχυσης και οι προϋποθέσεις σύνδεσης θα καθορίσουν ποιοι επενδυτές θα αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες χρηματοδότησης και κατά πόσο τα 200 εκατ. ευρώ θα συμβάλουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας στην Ελλάδα.
