Το 2026 δεν προμηνύεται απλώς ως ακόμη μία χρονιά γεωπολιτικών αναταράξεων, αλλά ως σημείο καμπής, όπου η τεχνολογία μετατρέπεται σε πρωταγωνιστή και μοχλό διεθνούς ισχύος. Η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια και ο έλεγχος κρίσιμων πρώτων υλών, όπως οι σπάνιες γαίες, επανακαθορίζουν το πώς ανταγωνίζονται κράτη και πώς σχεδιάζουν τη στρατηγική τους οι επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με την έκθεση 2026 Geostrategic Outlook της EY, η γεωστρατηγική παύει να αποτελεί θεωρητικό πλαίσιο και ενσωματώνεται πλέον στον πυρήνα των επιχειρηματικών αποφάσεων. Στον άξονα των νέων κανόνων, η κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη και την κυβερνοασφάλεια αναδεικνύεται ως κορυφαία γεωπολιτική εξέλιξη.
Η αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων, που συνδέονται άμεσα με γεωπολιτικές κρίσεις και τεχνολογικούς ανταγωνισμούς, ωθεί τα κράτη να επενδύουν συστηματικά στην ψηφιακή τους κυριαρχία. Η προστασία δεδομένων, οι εθνικές υποδομές cloud και ο έλεγχος των αλγορίθμων AI αντιμετωπίζονται πλέον ως ζητήματα εθνικής ασφάλειας και όχι απλώς ως τεχνολογικές επιλογές.
Παράλληλα, ο κρατικός παρεμβατισμός ενισχύεται, με επιχορηγήσεις, περιοριστικές εμπορικές πολιτικές και κρατικές συμμετοχές σε στρατηγικούς τομείς υψηλής τεχνολογίας. Το διεθνές εμπόριο δέχεται έντονες πιέσεις, κυρίως λόγω του ανταγωνισμού ΗΠΑ-Κίνας, οδηγώντας σε δασμούς και περιορισμούς εξαγωγών, που επηρεάζουν άμεσα τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες τεχνολογίας και ημιαγωγών.
Η «γεωπολιτική των πόρων»
Στη «γεωπολιτική των πόρων», οι σπάνιες γαίες αποκτούν κεντρικό ρόλο, καθώς είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη ψηφιακών τεχνολογιών, μπαταριών υψηλής χωρητικότητας και σύγχρονων αμυντικών συστημάτων και μετατρέπονται σε πεδίο έντονου διεθνούς ανταγωνισμού. Η αναζήτηση ασφαλών αλυσίδων εφοδιασμού οδηγεί σε νέα πρότυπα παραγωγής και εμπορίου, επηρεάζοντας επενδυτικές αποφάσεις και γεωπολιτικές συμμαχίες.
Η λειψυδρία, που ήδη επηρεάζει περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, επιβαρύνει περαιτέρω το τοπίο. Οι αυξημένες ανάγκες σε νερό για data centers και παραγωγή ημιαγωγών δημιουργούν νέες εντάσεις, καθώς τα κράτη καλούνται να επαναπροσδιορίσουν την κατανομή των υδατικών πόρων τους.
Την ίδια στιγμή, το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα παραμένει υπερφορτωμένο από χρέος, με τα υψηλά κόστη εξυπηρέτησης να αυξάνουν την ευαισθησία των οικονομιών στις μεταβολές των επιτοκίων και στη γεωπολιτική εργαλειοποίηση του κεφαλαίου.
Πεδία αντιπαράθεσης
Στα πεδία αντιπαράθεσης, η Βόρεια Αμερική χαρακτηρίζεται από πολιτική μεταβλητότητα, η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού παραμένει το βασικό πεδίο τεχνολογικού και οικονομικού ανταγωνισμού, ενώ η Ευρώπη βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας. Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε φάση ανασύνταξης, δημιουργώντας ταυτόχρονα κινδύνους και επενδυτικές ευκαιρίες.
«Οι επιχειρήσεις το 2026 καλούνται να ενσωματώσουν τη γεωστρατηγική σκέψη στη στρατηγική τους. Η ανθεκτικότητα, η διατμηματική συνεργασία και η προσαρμογή των εφοδιαστικών αλυσίδων δεν αποτελούν πλέον ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, αλλά αναγκαία συνθήκη επιβίωσης σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία καθορίζει την ισχύ», αναφέρει η ΕΥ.
