Μετά από δέκα και πλέον χρόνια το «ξεχασμένο» έργο των ηλεκτρονικών κρατικών προμηθειών κατακυρώθηκε στην Intracom IT Services, και έτσι δόθηκε αίσιο τέλος σε μία δεκαετή τουλάχιστον διαδικασία, η οποία είχε φέρει τον διαγωνισμό προ της ακύρωσης και της αδυναμίας ένταξής του ακόμη και από το ΕΣΠΑ. Το έργο που ανατίθεται στην Intracom IT Services, θα δώσει έστω και στο «παρά ένα» την δυνατ.οτητα στο υπουργέιο Ανάπτυξης όσο και σε άλλους Οργανισμούς και φορείς του Δημόσιου τομέα να αποκτήσουν μέσα σε 18 μήνες ένα σύγχρονο περιβάλλον υλοποίησης κρατικών προμηθειών. Οι εταιρείες που συμμετείχαν, κατετάγησαν αρχικά με την εξής σειρά: Altec, Intracom IT Services, Info-Quest, SingularLogic Hewlett Packard. Οι τρεις πρώτες συμμετείχαν με πλατφόρμα ηλεκτρονικών προμηθειών της Oracle.

Μετά την τελική κατάταξη αποκλείστηκε η Altec λόγω προβλημάτων στην οικονομική της προσφορά και η ανάθεση έγινε τελικά στην δεύτερη της κατάταξης Intracom IT Services, στην τιμή των 8 εκατ. ευρώ. Η τελική κατακύρωση έχει τις υπογραφές της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Ανάπτυξης και από τη στιγμή που δεν αναμένονται προσφυγές, το έργο τελικά θεωρείται κατακυρωμένο στην Intracom IT Services και θα υλοποιηθεί μέσα σε 18 μήνες. 

H προϊστορία του έργο
Οι πρώτες προσπάθειες για την αξιολόγηση των συστημάτων Ηλεκτρονικών Προμηθειών ξεκίνησαν επί υφυπουργίας Εμπορίου της Μιλένας Αποστολάκη κοντά στο 1999. Προκηρύχθηκαν πιλοτικά έργα τα οποία υλοποίησαν η Info-Quest, Intracom, Oracle και Altec. Αξιολογήθηκαν τα αποτελέσματα και το έργο εντάχθηκε στο Ε.Π «Κοινωνία της Πληροφορίας» στις 31 Δεκεμβρίου 2003 επί Ειδικού Γραμματέα Γιάννη Καλογήρου με προϋπολογισμό 15 εκατ. ευρώ.

Το έργο ήταν συμβατό με τις κατευθύνσεις της Δράσης eEurope 2005, που προέβλεπε πλήρως ηλεκτρονικοποιημένες προμήθειες σε όλα τα κράτη-μέλημέχρι το 2005. Οι επιχειρήσεις - προμηθευτές του δημοσίου ανέρχονται σε 400 με 500, εξυπηρετούν γύρω στις 200 διαφορετικές δημόσιες υπηρεσίες, ενώ διακινούνται ετησίως 4.500 κωδικοί προϊόντων διαφόρων κατηγοριών (είδη διατροφής, χαρτικά, πλαστικά, έπιπλα, αναλώσιμα) ξεπερνώντας σε συνολική αξία τα 3,5 δισ. ευρώ ετησίως.

Το έργο ανάπτυξης του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημόσιων Προμηθειών (ΕΣΗΔΠ)
αποτελείται από δύο Υποέργα:

Το πρώτο Υποέργο περιλαμβάνει την Ανάπτυξη του ΕΣΗΔΠ, προσφέροντας στη ΓΓΕ και στο σύνολο των Αναθετουσών Αρχών, μία ενιαία πλατφόρμα εργασίας διαδικτυακού τύπου, μέσω της οποίας γίνεται εφικτή:

1) Η αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ των Δημόσιων Υπηρεσιών και των Προμηθευτών ή άλλων τρίτων φορέων, μέσω του διαδικτύου σε κατάλληλες συνθήκες πρόσβασης στο σύστημα (επίπεδο ασφάλειας, ταχύτητα, κλπ), εξασφαλίζοντας παράλληλα ασφαλή διακίνηση / φύλαξη εγγράφων μέσω της ηλεκτρονικής υποβολής.
2) Η βελτιστοποίηση και αυτοματοποίηση των διαδικασιών της ΓΓΕ που ακολουθούνται κατά την εκτέλεση των προμηθειών (κατάρτιση του Ενιαίου Προγράμματος Προμηθειών, εκτέλεση συμβάσεων, απολογισμό, κτλ).
3) Η δομημένη τήρηση όλων των σχετικών πληροφοριών που διακινούνται και ανταλλάσσονται ώστε να είναι εύκολη η επεξεργασία τους και η επιτελική εξαγωγή συμπερασμάτων.

Το δεύτερο Υποέργο αφορά στην παροχή υπηρεσιών Τεχνικής Υποστήριξης στο ΥΠΑΝ/ΓΓΕ, κατά την υλοποίηση του έργου, ώστε να διασφαλίζεται η επίτευξη των στόχων του συστήματος και ειδικότερα:

1) Εφαρμογή νέων πρακτικών δημοσίων προμηθειών, Αυτοματοποίηση / αναδιάρθρωση των διαδικασιών δημοσίων προμηθειών με στόχο την επιτάχυνση και απλούστευσή τους.
2) Παρακολούθηση του κύκλου ζωής των δημοσίων προμηθειών. Διαδικτύωση των φορέων του Δημοσίου και των αντίστοιχων προμηθευτών με την Γενική Γραμματεία Εμπορίου.
3) Βελτίωση της εσωτερικής μηχανογράφησης της ΓΓΕ με την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών και πρακτικών.
4) Εφαρμογή δράσεων ενημέρωσης και εκπαίδευσης των δημοσίων φορέων και προμηθευτών στο νέο τεχνολογικό περιβάλλον, έτσι ώστε να διασφαλιστεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό η αποδοχή και χρήση του ΕΣΗΔΠ

Σύμφωνα με την αρχική περιγραφή του Εργου η επιτυχημένη υλοποίηση του έργου της ηλεκτρονικοποίησης των δημόσιων προμηθειών θα συντελέσει στην:
1) Αύξηση της ταχύτητας διεκπεραίωσης των αιτήσεων παραγγελιών, με παράλληλη μείωση του σχετικού διαχειριστικού κόστους και της πιθανότητας ενδεχόμενων λαθών
2) Πλήρη καταγραφή των διαδικασιών αγοράς, ώστε να υπάρχει έλεγχος όλων των αιτήσεων και εγκρίσεων προμηθειών και άρα αύξηση της διαφάνειας των συναλλαγών.
3) Συνάθροιση παραγγελιών, ώστε να επιτυγχάνεται πλήρης εκμετάλλευση της αγοραστικής δύναμης του Δημοσίου, καλύτερες τιμές στα ευρέως χρησιμοποιούμενα υλικά και μείωση του διαχειριστικού κόστους λόγω της έως σήμερα κατάτμησης των αγορών. 4) Κεντρική διαχείριση, έλεγχος και προγραμματισμός των προμηθειών του Δημοσίου, ώστε να παρακολουθείται κάθε στάδιο υλοποίησής τους και να τηρείται ένα ηλεκτρονικό αρχείο παραγγελιών. Επιπλέον με την χρήση του συστήματος διευκολύνεται η επικοινωνία φορέων και προμηθευτών και προωθείται η αξιολόγηση των τελευταίων με στόχο τη βελτιστοποίηση του συστήματος παραγγελιοληψίας.
5) Αντίστοιχα, θα απλοποιηθεί η διαδικασία συμμετοχής των ιδιωτικών εταιρειών προμηθευτών του δημοσίου καθώς για τη συμμετοχή τους στους διαγωνισμούς θα απαιτείται ουσιαστικά μόνο η σύνδεσή τους με το διαδίκτυο και η συμπλήρωση των αντίστοιχων ηλεκτρονικών εντύπων.

O διαγωνισμός προκηρύσσεται

Την Πέμπτη, 27 Απριλίου 2006 ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε με στόχο το Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικών Δημοσίων Προμηθειών (Ε.Σ.Η.Δ.Π.) να υλοποιηθεί άμεσα και μέσα στο 2008 να γίνουν οι πρώτοι ηλεκτρονικοί διαγωνισμοί του Δημοσίου. Ο τότε υπουργός Ανάπτυξης κ. Δημήτρης Σιούφας και ο σημερινός υπουργός Οικονομίας, τότε υφυπουργός κ. Γιάννης Παπαθανασίου έδωσαν στην δημοσιότητα τη διακήρυξη με στόχο με τη λειτουργία του συστήματος, να υλοποιηθούν νέες μεθοδολογίες δημοσίων προμηθειών, όπως αυτές προδιαγράφονται στις σχετικές κοινοτικές οδηγίες 17 & 18/2004, προς τις οποίες το Εθνικό Δίκαιο εναρμονίστηκε με Προεδρικά Διατάγματα. Οι νέες αυτές διαδικασίες είναι οι ηλεκτρονικοί ανάστροφοι πλειστηριασμοί (reverse e-auctions), οι συμφωνίες - πλαίσιο (framework agreements) κλπ.

Πρόσθετο όφελος από τη λειτουργία του συστήματος θα είναι και η πλήρης και συστηματική καταγραφή όλων των δεδομένων των δημοσίων προμηθειών, με δυνατότητα ανάλυσης απολογιστικών στοιχείων, γεγονός που αυξάνει τη διαφάνεια του συστήματος. Η διάρκεια υλοποίησης του έργου προβλεπόταν να είναι έπεται 19μηνη.

Οι νομοθετικές παρεμβάσεις και η ηλεκτρονική υπογραφή
Για την υλοποίηση και λειτουργία του ΕΣΗΔΠ έχουν προετοιμαστεί νομοθετικές παρεμβάσεις. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕ.ΜΗ) και το Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικών Δημοσίων Προμηθειών (ΕΣΗΔΠ). Εκτός από τις πρωτοβουλίες του τομέα ευθύνης της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην απλούστευση των διαδικασιών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν :

η αναθεώρηση του νόμου περί ανωνύμων εταιρειών (κ.ν.2190 / 1920)
η αναθεώρηση του κανονισμού των κρατικών προμηθειών (Π.Δ. 394/1996)
η διαδικασία απλοποίησης της ίδρυσης εμπορικών επιχειρήσεων
η κωδικοποίηση και επικαιροποίηση των κυρωτικών διατάξεων της αγορανομικής νομοθεσίας
η αναθεώρηση των αγορανομικών διατάξεων (ήδη έχει καταργηθεί πάνω από το 10% των μέχρι πριν δυο χρόνια ισχυουσών Α.Δ.)

Το ΕΣΗΔΠ είναι ένα μεγάλο έργο πληροφορικής που έρχεται να εφαρμόσει στην πράξη τις πρόνοιες των κοινοτικών οδηγιών 17 & 18 του 2004, με τις οποίες εναρμονίζεται η εθνική μας νομοθεσία με προεδρικά διατάγματα που έχουν υποβληθεί στο ΣτΕ για έγκριση. Πρέπει βέβαια να σημειωθεί ότι η πλήρης αξιοποίηση του ΕΣΗΔΠ προϋποθέτει την εφαρμογή στην πράξη της ηλεκτρονικής υπογραφής στο δημόσιο. Ευελπιστούμε ότι η σχετική διαδικασία, ομολογουμένως σύνθετη, θα ολοκληρωθεί από το ΥΠΕΣΔΔΑ εντός των προβλεπομένων χρονικών πλαισίων.

Πρέπει ακόμη να σημειωθεί, ότι οι νέες κοινοτικές οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις, προβλέπουν μεν τις ηλεκτρονικές μορφές διαγωνισμών, αλλά δεν προβλέπουν λεπτομέρειες της διαδικασίας διενέργειας των διαγωνισμών αυτών. Σε καμιά χώρα της ΕΕ δεν έχουν ακόμα γίνει σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις – ακόμα και στις χώρες που χρησιμοποιούν ήδη τις ηλεκτρονικές διαδικασίες. Το πεδίο αυτό θα αποτελέσει σίγουρα σημείο προβληματισμού για όλη την ΕΕ στο άμεσο μέλλον. Η ΓΓΕ παρακολουθεί τις εξελίξεις από κοντά, έχει δε ήδη προβλέψει στην διακήρυξη του έργου ΕΣΗΔΠ, την υποχρέωση του αναδόχου να ενσωματώσει στο έργο όλες τις τυχόν νέες νομοθετικές ρυθμίσεις που θα επέλθουν κατά το χρόνο υλοποίησης του έργου.

Στα πλαίσια του σχεδιασμού της ΓΓΕ για την Δ’ Προγραμματική Περίοδο 2007-2013 έχει ενταχθεί και πρόβλεψη για έργο επικαιροποίησης και ψηφιοποίησης των προδιαγραφών των προϊόντων που το δημόσιο αγοράζει. Το έργο αυτό θα έρθει να συμπληρώσει το ΕΣΗΔΠ, δημιουργώντας γέφυρα» μεταξύ Γ και Δ ΚΠΣ. Η γραφειοκρατία στο χώρο των προμηθειών καταπολεμάται και με την αναθεώρηση του κανονισμού κρατικών προμηθειών (Π.Δ. 394 / 1996). Με Π.Δ. καταργούνται σειρά δικαιολογητικών που απαιτούνται για την συμμετοχή μιας εταιρείας σε διαγωνισμό δεν θα υποβάλλεται πια στην αρχή της διαδικασίας, αλλά στο τέλος, μόνο από το μειοδότη. Στην αρχή θα υποβάλλεται μόνο η τραπεζική εγγύηση και υπεύθυνη δήλωση του συμμετέχοντος ότι αν αναδειχθεί μειοδότης, θα υποβάλλει και τα υπόλοιπα δικαιολογητικά.

Εν πάσει περιπτώσει παρά την μεγάλη καθυστέρηση και τνν παρά λίγο ακύρωση και απένταξη του έργου από το Γ! ΚΠΣ, το έργο κατακυρώθηκε και η υλοποίησή του ανοίγει ένα μεγάλο κύκλο εργασιών για τον χώρο του Ηλεκτρονικού Εμπορίου.

 

Γιάννης Χαλαβαζής