ICT plus
Δευτέρα, 19 Αυγούστου 2019

ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ

ΠΟΣΟ ΩΦΕΛΗΣΕ Η "ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ" ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ?
ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ (ΑΝΩ ΤΟΥ 70%)
ΠΟΛΥ (ΑΠΟ 60 ΕΩΣ 70%)
ΑΡΚΕΤΑ (ΑΠΟ 50 ΕΩΣ 60%)
ΜΕΤΡΙΑ (ΑΠΟ 40 ΕΩΣ 50%)
ΛΙΓΟ (ΑΠΟ 30 ΕΩΣ 40%)
ΚΑΘΟΛΟΥ (ΚΑΤΩ ΑΠΟ 30%)

SCRIPTA MANENT

19/4/2019
Αποκλειστική συνέντευξη με βίντεο του Καθηγητή Dr Sohan Jheeta στο ICTplus.gr: «Η μικροτεχνολογία μπορεί να είναι η βάση για να προχωρήσει στον τομέα του διαστήματος η Ελληνική Επιστημονική και τεχνολογική Κοινότητα».

Ο καθηγητής Dr Sohan Jheeta παραβρέθηκε την Πέμπτη 11 Απριλίου 2019 στο αμφιθέατρο της Βιβλιοθήκης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΓΠΑ) προκειμένου να δώσει διάλεξη με θέμα: "Probable chemistry: Clues to the origin of life". Ο καθηγητής Dr Sohan Jheeta ήταν προσκεκλημένος στο Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών από την Λέκτορα του τμήματος Βιοτεχνολογίας Βασιλική Κουμάντου σε συνεργασία με τον αναπληρωτή καθηγητή Ηλία Χατζηθεοδωρίδη, της σχολής των Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών ΕΜΠ και επικεφαλής της ερευνητικής Ομάδας Αστροβιολογίας και Πλανητικών Επιστημών Μεταλλείων-Μεταλλουργών του ΕΜΠ.

Με αφορμή την συμμετοχή του στην διάλεξη ο καθηγητής Dr Sohan Jheeta παραχώρησε μία ενδιαφέρουσα συνέντευξη στον Έκτορα-Ανδρέα Σταυρακάκη, Διπλωματούχο Μηχανικό Μεταλλείων Μεταλλουργών ΕΜΠ και μέλος της ερευνητικής Ομάδας Αστροβιολογίας και Πλανητικών Επιστημών της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών του ΕΜΠ, στην οποία δίνει απαντήσεις σε μία σειρά ζητημάτων όπως πότε ξεκίνησε η ζωή, ποια είναι η εξέλιξή της σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα, για τις έρευνες που πραγματοποιούνται στο  διάστημα, την αστροβιολογία, και την αρχή της ζωής.

Ακολουθεί η συνέντευξη του καθηγητή Dr Sohan Jheeta στον Έκτορα - Ανδρέα Σταυρακάκη:

Πρώτα από όλα θα ήθελα ένα σχόλιο από εσάς σχετικά με την αρχή της ζωής και πως εσείς προσεγγίζετε εν συντομία ένα τόσο επιστημονικά πολύπλοκο αλλά και ταυτόχρονα φιλοσοφικό θέμα;

Η ζωή ξεκίνησε λίγο πριν τα 4,4 δισεκατομμύρια χρόνια, καθώς έχουμε πολλές ένδειξης για αυτό, για παράδειγμα από την μεταβολή της αναλογίας των ισοτόπων των στοιχείων που λαμβάνουν μέρος για τον σχηματισμό των οργανισμών, όπως του άνθρακα (C) και του θείου (S). Για να σας  δώσω μια  καλύτερη εξήγηση αυτού θα αναφερθώ στα ισότοπα του άνθρακα, τον άνθρακα 12 (12C) και τον άνθρακα 13 (13C). Εάν υπάρχουν οργανισμοί σε μια περιοχή, αυτοί θα προσλάβουν τον άνθρακα από το διοξείδιο του άνθρακα και θα μεταβάλλουν την αρχική ισοτοπική αναλογία αυτών των ισοτόπων μιας και οι μεμβράνες τους δεν μπορούν να προσλάβουν  τον άνθρακα  13 (13C). Συνεπώς μπορείς με ασφάλεια να διατυπώσεις ότι ακόμα και εάν ένας οργανισμός δεν μπορεί πλέον να εντοπιστεί αυτούσιος, μετρώντας τις ισοτοπικές ανωμαλίες μπορείς να υποθέσεις ότι κάποιοι οργανισμοί θα πρέπει να ζούσαν σε αυτή την περιοχή. Είναι σημαντικό να συλλέξουμε όλες αυτές τις ενδείξεις.

Τι πιστεύετε σχετικά με τους ορισμούς που έχουν δοθεί αυτή την στιγμή από την επιστημονική κοινότητα σχετικά με την ζωή και την εξέλιξη της ζωής;

Ο ορισμός της ζωής πάντα προβλημάτιζε τους βιολόγους τα τελευταία 200  με 300 χρόνια. Κάποιοι επιστήμονες διατυπώνουν ότι η φωτιά είναι μια ζωντανή οντότητα καθώς κάνει όλες τις διαδικασίες που πραγματοποιούν οι ζωντανοί οργανισμοί. Για παράδειγμα, εάν ένα κομμάτι χαρτί πιάσει φωτιά, όταν καίγεται παράγεται διοξείδιο του άνθρακα, αφήνει πίσω του στάχτη, και επίσης παράγει θερμότητα. Εάν πάλι είναι δίπλα σε ένα ακόμα κομμάτι χαρτί, τότε και αυτό θα πιάσει φωτιά, κάτι σαν ένας μηχανισμός αναπαραγωγής δηλαδή. Ή εάν κάποιος δώσει παραπάνω καύσιμο, δηλαδή τροφή για την φωτιά, αυτή θα μεγαλώσει. Γενικά υπάρχει τεράστιος αριθμός αναλογιών που μπορεί να οδηγήσει κάποιον να διατυπώσει ότι η φωτιά είναι μια ζωντανή οντότητα.

Εγώ έχω την αντίληψη ότι αυτό δεν είναι τόσο εύκολο να διατυπωθεί, καθώς θεωρώ ότι αυτή η προσέγγιση σχετίζεται με την αποδοχή μιας διαδεδομένης ιδέας (meme) που επηρεάζει τον κόσμο, για κάτι που μοιάζει πάρα πολύ με την ζωή, αλλά τελικώς δεν είναι. Ο λόγος που το λέω αυτό είναι επειδή υπάρχει αυτή η θεωρία. Υπάρχει όμως, ένα δυναμικό διαμέσου των μεμβρανών, σε κάθε ζωντανή οντότητα. Συνεπώς, εάν για την χάρη του επιχειρήματος θεωρήσουμε αυτή την διατύπωση ως τον ορισμό της ζωής, σε αυτή την περίπτωση δεν μπορείς να θεωρήσεις ότι οι ιοί είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Ως γνωστόν, όμως, οι ιοί είναι ζωντανοί μόνο εντός ενός άλλου ζωντανού οργανισμού, ενός ξενιστή.

Νομίζω ότι εάν θες να μιλήσεις για την ζωή, γενικά τότε το μοντέλο της προσέγγισης του δυναμικού μεμβράνης είναι αρκετά συνεπές και σταθερό για όλες της μορφές ζωής του παρελθόντος και του παρόντος.

Τι σας έχει εντυπωσιάσει περισσότερο στην ερευνητική σας καριέρα μέχρι σήμερα;

Η ιδέα της απουσίας της ζωής στο πλανήτη Άρη μέχρι σήμερα από το 1970 που ξεκινήσαμε να ψάχνουμε για ζωή και για οργανικές ενώσεις, αν και πρόσφατα εντοπίσαμε λίγες οργανικές ενώσεις στην επιφάνεια του Άρη. Το ότι επιβεβαιώσαμε την ύπαρξη αυτών αποτελεί καλό νέο, γιατί μας κάνει να πιστεύουμε ότι μπορεί πράγματι να υπάρχουν μορφές ζωής  στον Άρη, πιθανότατα όχι στην επιφάνειά του αλλά κάτω από αυτήν. Μάλιστα υπάρχει ένα όχημα στον Άρη (Curiosity) που έχει την δυνατότητα να τρυπήσει το έδαφος και να συλλέξει δείγμα εδάφους που θα το αναλύσει και θα δει εάν υπάρχουν υπολείμματα παλαιάς ζωής σε αυτό. Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενος για όλα όσα λαμβάνουν χώρα πάνω στον Άρη, αλλά παράλληλα και λίγο απογοητευμένος που δεν μπορέσαμε ακόμη να διατυπώσουμε με ασφάλεια ότι υπήρχαν ζωντανοί οργανισμοί στην πλανήτη. Αλλά το μέλλον φαίνεται ευνοϊκό όσον αφορά στην ανακάλυψη ζωής εκεί. Το μέλλον φαίνεται να είναι "Κόκκινο"!

Έχετε ήδη επισκευθεί την Ελλάδα πολλές φορές και γνωρίσατε πολλούς Έλληνες επιστήμονες. Τι πιστεύετε για την Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα γιατί αγαπάτε και υποστηρίζετε τους Έλληνες επιστήμονες;

Εχθές έδωσα μια ομιλία σε νέους στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και τους μίλησα σχετικά με την πιθανότητα διαφόρων πραγμάτων να συμβούν, όπως για παράδειγμα κάποιος Έλληνας επιστήμονας να μπορεί να κερδίσει το βραβείο Νόμπελ, να πάει στη Σελήνη, έναν Έλληνα να πάει στο διάστημα. Είμαι ένας πολύ θετικός άνθρωπος και θέλω πολύ έναν Έλληνα επιστήμονα να το πετύχει. Θέλω να ενθαρρύνω και να εμπνεύσω τους νέους Έλληνες και να τους δείξω ότι είναι εφικτό να το πετύχουν. Είναι στο χέρι τους και έχουν ίσες ευκαιρίες, οπότε θα ήθελα να ενθαρρύνω περισσότερους Έλληνες να προχωρήσουν και να πειραματιστούν περισσότερο.

Αισθάνομαι χαρούμενος και τυχερός πολύ που συνεργάζομαι με τον Αναπληρωτή Καθηγητή Ηλία Χατζηθεοδωρίδη, της Σχολής των Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών του ΕΜΠ και επικεφαλή της ερευνητικής Ομάδας Αστροβιολογίας και Πλανητικών Επιστημών της Σχολής Μεταλλείων - Μεταλλουργών του ΕΜΠ, πάνω σε αυτό το εγχείρημα. Μεταξύ μας έχουμε αναπτύξει μια πολύ δυνατή συνεργασία, υπό την έννοια ότι οι ιδέες μας αντικατοπτρίζονται και βοηθούν στην κατανόηση του τι είναι εφικτό και τι όχι. Επίσης, ελπίζω να αναπτύξω συνεργασίες και με άλλους Έλληνες επιστήμονες, και άλλα πανεπιστήμια πέρα του ΕΜΠ, αλλά αυτό θέλει χρόνο.

Αυτή την στιγμή, βρισκόμαστε στο σχεδιασμό για την διενέργεια ενός πειράματος αστροχημείας με τον Αναπληρωτή Καθηγητή Ηλία Χατζηθεοδωρίδη. Ευελπιστούμε να μπορέσουμε να το κάνουμε πραγματικότητα μέσα στους επόμενους 3 μήνες.

Τι θα συστήνατε στην ελληνική επιστημονική κοινότητα σχετικά με την έρευνα του διαστήματος, την αστροβιολογία, και την αρχή της ζωής. Πιστεύτε ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί γρήγορα, υπάρχουν οι αναγκαίες υποδομές για να επιτύχουμε κάτι τέτοιο ως επιστημονική κοινότητα;

Έχοντας ταξιδέψει σε πολλές χώρες παγκόσμια όπως Ινδία, Ιορδανία και την Αφρικανική Ήπειρο, μπορώ να πω ότι όλες κατευθύνονται και αναπτύσσονται στο χώρο της έρευνας του διαστήματος. Έχουν πολλά ερευνητικά προγράμματα. Ακόμα και ο απλός κόσμος έχει δημιουργήσει συλλόγους, όπως ρομποτικής και αστρονομίας, και παίρνουν τα τηλεσκόπιά του στις ερήμους και κοιτάνε τα αστέρια. Υπάρχει πολύ πρόοδος σε αυτήν την περιοχή της έρευνας και είμαι ιδιαίτερα ικανοποιημένος για αυτό.

Ωστόσο, θα ήθελα να προσθέσω έναν ακόμα παράγοντα σε αυτή την εξίσωση. Πέρσι ήμουν στην Ιορδανία για ένα συνέδριο και ένας από τους ομιλητές ήταν από το Θρησκευτικό Ινστιτούτο και διατύπωσε ότι ο Ήλιος πήρε την θέση που έχει, ώστε να δώσει στην Γη την ημέρα και την νύχτα, και το έκανε έτσι ο Θεός. Προφανώς, μια τέτοια διατύπωση δεν ευσταθεί επιστημονικά και για αυτό χρειαζόμαστε περισσότερους τολμηρούς και πρωτοπόρους να μεταφέρουν την επιστήμη πιο κοντά σε όλους.

Μιλώντας για το διάστημα, αυτό αποτελεί για την συγκέντρωση όλων αυτών των προσπαθειών και θεματικών ενοτήτων καθώς βρίσκεται παντού γύρω μας. Το μόνο που χρειάζεσαι είναι καλή διάθεση και ίσως κάποια κιάλια ή τηλεσκόπιο για να κοιτάξεις τον ουρανό και να αρχίσεις όχι μόνο να ονειρεύεσαι αλλά και να αναπτύσσεις ιδέες.

Με αυτό το σκεπτικό δώρισα δύο μεγάλα τηλεσκόπια σε κάποια πανεπιστήμια, όπως το πανεπιστήμιο του Copperbelt στην Ζάμπια, και στο κολέγιο Chancellor του πανεπιστημίου του Malawi ώστε να μπορέσουν να εξερευνήσουν το διάστημα. Δεν γνωρίζω εάν τελικά θα χρησιμοποιήσουν τα τηλεσκόπια στις πλήρες δυνατότητές τους, αλλά θα επισκεφτώ ξανά αυτές τις χώρες και θα ενημερωθώ και για τις εξελίξεις στην χρήση αυτών.

Ο δρόμος μπροστά όμως είναι το διάστημα, και ειδικότερα τα ταξίδια στο διάστημα, οπότε κάτι που θα μπορούσε να διερευνήσει η Ελλάδα και να αναπτύξει είναι ο διαστημικός τουρισμός.

Έχετε δει χώρες που δεν έχουν εξελιχθεί αρκετά στο χώρο του διαστήματος αλλά έχουν την διάθεση. Η Ελλάδα έχει σε κάποιο βαθμό καλές υποδομές, π.χ. την διάθεση τηλεσκοπίων καθώς και κάποιων διαστημικών προγραμμάτων. Από τις ομιλίες σας εδώ, τώρα και στο παρελθόν, θεωρείτε ότι η επιστημονική κοινότητα της Ελλάδας μπορεί να προχωρήσει γρήγορα στον τομέα του διαστήματος;

Κάποιοι από τους ανθρώπους, για να είμαι ειλικρινής, έχουν δικούς τους συλλόγους και συνεπώς η χρηματοδότηση δεν είναι κρατική αλλά ιδιωτική είτε από τους ίδιους είτε από άλλους. Για παράδειγμα στην Ινδία υπάρχουν σύλλογοι που σχεδιάζουν ή φτιάχνουν ρομπότ για τις συνθήκες του Άρη, για να μελετήσουν δηλαδή πως πιθανά θα μπορούσαν να τον εξερευνήσουν καλύτερα. Επίσης, παγκόσμια υπάρχουν πολλές ιδέες και διαβουλεύσεις για την χρήση  νανορομπότ και γενικότερα σμικρύνσεις των οχημάτων που στέλνουμε στο διάστημα, και αυτές οι ιδέες αναπτύσσονται ιδιαίτερα στην Δύση. Για παράδειγμα υπάρχει ειδικό συνέδριο που διερευνά πως μπορούμε να σμικρύνουμε τα ρομπότ που θα στείλουμε σε μακρινούς κόσμους. Τέτοιες ιδέες επικροτώ ιδιαίτερα και πιστεύω θα μπορούσαν να αποτελέσουν την βάση ώστε η Ελληνική επιστημονική και τεχνολογική κοινότητα να προχωρήσει γρήγορα στον τομέα του διαστήματος.
 
Σύντομο βιογραφικό σημείωμα του Dr Sohan Jheeta
Ο Dr Sohan Jheeta
είναι ανεξάρτητος εκπαιδευτικός, επιστήμονας και ερευνητής. Επίσης, είναι πρέσβης Επιστήμης, Τεχνολογίας, Μηχανικής και Μαθηματικών (STEM). Αποτελεί, συνιδρυτή και συνδιαχειριστή δύο επιστημονικών ομάδων:

α) Του δικτύου ερευνητών για την χημική εξέλιξη της ζωής  (Network of Researchers on the Chemical Evolution of Life, NoR CEL), που ιδρύθηκε από αυτόν το 2013. Η ομάδα ενδιαφέρεται για την κατανόηση του τρόπου που δημιουργήθηκε η ζωή στη Γη. Τον Αύγουστο του 2020, θα διεξαχθεί το 5ο συνέδριο στο Πανεπιστήμιο του St Andrews, Ηνωμένο Βασίλειο.

β) Της ομάδας παραμεθορίου της επιστήμης (Frontiers of Sciences, FoS) επίσης που ιδρύθηκε από αυτόν το 2016. Η ομάδα ενδιαφέρεται για την διάδοση της επιστήμη στο κοινό, το οποίο αποκαλούνε: επιστήμη στην κοινωνία. Η επόμενη συνάντηση της επιστημονικής ομάδας θα πραγματοποιηθεί τον Μάρτιο του 2020. Το ποσοστό συμμετοχής σε αυτή τη συνάντηση αναμένεται να υπερβαίνει τα 100 άτομα.

Ο Dr Jheeta παρέλαβε το διδακτορικό του από το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (Open University)  το 2010 με επιβλέποντα καθηγητή τον καθηγητή Dr Nigel Mason και με τίτλο διδακτορικής διατριβής: Πειραματική Προβιοτική Χημεία (Experimental Prebiotic Chemistry).

Σήμερα προσπαθεί και διαδίδει την Επιστήμη σε χώρες του τρίτου κόσμου εκτός Ευρώπης όπως στην Ινδία, στην Ιορδανία, στην Τανζανία, στο Μαλάουι, στη Ζάμπια και στη Ζιμπάμπουε. Στα τελευταία τέσσερα πανεπιστήμια που επισκέφτηκε και προσπάθησε να προσκαλέσει σπουδαστές από αυτά τα πανεπιστήμια να έχουν κάποια εργασιακή εμπειρία ή πρακτική άσκηση στην Ευρώπη, αλλά αυτό αποδεικνύεται πολύ δύσκολο γιατί οι σπουδαστές δεν είναι σε θέση να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα ταξιδιωτικά έγγραφα. Δηλώνει ότι, "δυστυχώς μέχρι σήμερα μόνο μπόρεσα να πάρω ένα φοιτητής από τη Ζάμπια, δύο από το Μεξικό και ένας από τη Σιγκαπούρη για να έρθουν στην Ευρώπη".

Επί του παρόντος, συνεργάζεται επιστημονικά με δύο πανεπιστήμια, ένα στην Ινδία και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όπου έχει πολυετή συνεργασία με τον Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Ηλία Χατζηθεοδωρίδη, της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών του ΕΜΠ, συνεργασίες  που αποδεικνύονται πλέον καρποφόρες.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε παρακάτω στον προσωπικό του ιστότοπο στο https://www.sohanjheeta.com/

Ο Dr Jheeta έχει μεγάλο επιστημονικό έργο με διεθνή εμβέλεια, διακρίσεις και αναγνώριση. Ενδεικτικά κατέχει θέσεις επισκέπτη καθηγητή σε πανεπιστήμια, αποτελεί μέλος επιστημονικών συλλόγων της Αγγλίας: (FRSB, FRMS, FRAS), διατελεί ως επιστημονικός σύμβουλος σε πανεπιστήμια και αποτελεί μέλος επιτροπής αξιολόγησης σε 2 περιοδικά (MDPI: Life and Sci)

Σύντομο βιογραφικό ανταποκριτή μας Εκτορα - Ανδρέα Σταυρακάκη
Ο Έκτορας-Ανδρέας Σταυρακάκης
είναι διπλωματούχος μηχανικός της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών και μέλος της ερευνητικής ομάδας του Αναπληρωτή Καθηγητή Ηλία Χατζηθεοδωρίδη. Είναι μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της ομάδας του AbGradE (Astrobiology Graduates in Europe), που έχει ως στόχο μέσω συνεδρίων και διάφορων διεθνούς απήχησης δράσεων να φέρουν κοντά τους νέους επιστήμονες της Ευρώπης σε θέματα του διαστήματος. Στις επόμενες δράσεις της ομάδας συγκαταλέγονται ένα συνέδριο - συνάντηση στην Πράγα το Μάιο του 2019 και ένα συνέδριο-σεμινάριο το Σεπτέμβριο του 2019 στην Ορλεάνη. Ασχολείται ερευνητικά σε τομείς των διαστημικών επιστημών και τεχνολογιών με κύριο αντικείμενο την έρευνα για την ανάπτυξη νέων τεχνικών μελέτης, καθώς και μελλοντικής αποίκησης του Πλανήτη Άρη.

Για να δείτε σε βίντεο όλη την συνέντευξη πατήστε  Ε Δ Ω  

Σημείωση
Στο χρονικό διάστημα στης συνέντευξης μεταξύ 1:00 1:01
ο καθηγητής Dr Sohan Jheeta εκ παραδρομής
περιέλαβε στην φράση του την ορολογία "Carbon 13, in the form of"
το ακριβές είναι "Carbon 12, in the form of"

ΑΡΧΕΙΟ - SCRIPTA MANENT

<< αρχική < προηγούμενη 1 / 47 επόμενη > τελευταία >>